નવી દિલ્‍હી તા.૭: ભારતમાં કુલ બેંક ખાતાઓમાંથી ૩૯.૨ ટકા મહિલાઓ ધરાવે છે. ગ્રામીણ વિસ્‍તારોમાં, મહિલાઓના નામે બેંક ખાતાઓની સંખ્‍યા સરેરાશ કરતા વધુ છે. અહીં ૪૨.૨ ટકા બેંક ખાતા મહિલાઓના નામે છે. આ આંકડા ભારત સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્‍યા છે. આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા ડેટામાં ગ્રામીણ ભારતમાં બેંક ખાતાઓમાં જમા રકમ અને બેંક ખાતાઓના વધવા સંબંધિત મહત્‍વપૂર્ણ ડેટા જાહેર કરવામાં આવ્‍યો છે.

આ આંકડાઓ અનુસાર, ભારતમાં બેંક ખાતાઓમાં જમા થયેલા નાણાંમાં મહિલાઓનો ફાળો ૩૯.૭ ટકા છે. એટલે કે, ભારતમાં બેંકોમાં જમા કુલ નાણાંમાંથી લગભગ ૪૦ ટકા મહિલાઓના નામે છે. આ અહેવાલ શેરબજારમાં મહિલાઓની વધતી ભાગીદારી પર પણ પ્રકાશ પાડે છે. રિપોર્ટ અનુસાર, મહિલાઓના નામે ખોલવામાં આવેલા ડીમેટ ખાતાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૧ થી ૩૦ નવેમ્‍બર, ૨૦૨૪ સુધીમાં દેશમાં ડીમેટ ખાતાઓની કુલ સંખ્‍યા ૩૩.૨૬ મિલિયનથી વધીને ૧૪૩.૦૨ મિલિયન થઈ ગઈ છે. આનો અર્થ એ થયો કે, સાડા ત્રણ વર્ષમાં ડીમેટ ખાતામાં ચાર ગણાથી વધુનો વધારો થયો છે.

આ ડેટા દર્શાવે છે કે, ભલે પુરુષ ખાતાધારકોની સંખ્‍યા મહિલા ખાતાધારકો કરતાં સતત વધુ રહી છે, તેમ છતાં મહિલાઓની ભાગીદારીમાં પણ વધારો જોવા મળ્‍યો છે. આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય અનુસાર, પુરુષ ડીમેટ ખાતાઓની સંખ્‍યા ૨૦૨૧ માં ૨.૬૫ કરોડથી વધીને ૨૦૨૪ માં ૧૧.૫૩ કરોડ થઈ ગઈ, જ્‍યારે તે જ સમયગાળા દરમિયાન મહિલા ડીમેટ ખાતાઓની સંખ્‍યા ૬૬ લાખથી વધીને ૨.૭ કરોડ થઈ ગઈ છે. માહિતી અનુસાર, વર્ષ ૨૦૨૧-૨૨, ૨૦૨૨-૨૩ અને ૨૦૨૩-૨૪ દરમિયાન ઉત્‍પાદન, વેપાર અને અન્‍ય સેવા ક્ષેત્રોમાં મહિલાઓની માલિકીની સંસ્‍થાઓની ટકાવારી વધવાની ધારણા છે.

ડેટા દર્શાવે છે કે, વર્ષોથી, DPIIT દ્વારા માન્‍યતા પ્રાપ્ત એવા સ્‍ટાર્ટઅપ્‍સની સંખ્‍યામાં વધારો થયો છે, જેમાં ઓછામાં ઓછી એક મહિલા ડિરેક્‍ટર હોય. આ દર્શાવે છે કે, મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકતાનું વલણ વધી રહ્યું છે. દેશમાં મહિલાઓ નવા સ્‍ટાર્ટઅપ્‍સમાં અગ્રણી હોદ્દા પર આવી રહી છે. આવા સ્‍ટાર્ટઅપ્‍સની કુલ સંખ્‍યા ૨૦૧૭ માં ૧,૯૪૩ થી વધીને ૨૦૨૪ માં ૧૭,૪૦૫ થવાની ધારણા છે.

આંકડા અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલયના આ આંકડા દર્શાવે છે કે, ૨૦૨૧-૨૨ માં મહિલાઓની માલિકીના ઉત્‍પાદન એકમો ૫૪ ટકા હતા. જે ૨૦૨૩-૨૪માં વધીને ૫૮ ટકા થયો છે. વેપારમાં, આ આંકડો ૧૨ ટકાથી વધીને ૧૪% સુધી પહોંચ્‍યો છે. આ વલણ દર્શાવે છે કે, મહિલાઓ, નવી શિક્ષિત યુવતીઓ ખુલ્લા હાથે વ્‍યવસાય ઉદ્યોગસાહસિકતા સ્‍વીકારી રહી છે. આ કારણે, તે હવે નોકરીઓ પૂરી પાડવાની સ્‍થિતિમાં આવી રહી છે.

દેશમાં કુલ મતદારોની સંખ્‍યા ૧૯૫૨માં ૧૭.૩૨ કરોડથી વધીને ૨૦૨૪માં ૯૭.૮ કરોડ થઈ ગઈ છે. વધુમાં, મહિલા મતદાતા નોંધણીમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્‍યો છે. ડેટા દર્શાવે છે કે, ૨૦૧૯ ની લોકસભા ચૂંટણીમાં, મતદાર યાદીમાં નોંધાયેલી ૬૭.૨ ટકા મહિલાઓએ મતદાન કર્યું હતું. જોકે, ૨૦૨૪ માં, આમાં થોડો ઘટાડો થયો અને આ આંકડો ૬૫.૦૮ ટકા થઈ ગયો હતો. પરંતુ મતદાનમાં લિંગ તફાવત હવે ઘટી રહ્યો છે. ૨૦૨૪ માં, મહિલાઓએ પુરુષો કરતાં વધુ મતદાન કર્યું છે. આ સૂચવે છે કે, મહિલાઓએ લોકશાહી પ્રક્રિયામાં બહુ ભૂમિકા ભજવી નથી.