નવી દિલ્‍હીઃ હિન્દુ નવું વર્ષ આ વર્ષે 30 માર્ચથી પ્રારંભ થઈ રહ્યું છે. ચૈત્ર મહિનાના શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદ તિથિથી શરૂ થતું હિન્દુ નવું વર્ષ, મહારાષ્ટ્રમાં ગુડી પડવા તરીકે ઓળખાય છે અને ભારે ઉત્સાહ સાથે ઉજવવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ દિવસે ભગવાન બ્રહ્માએ બ્રહ્માંડની રચના કરી હતી. 'ગુડી' એટલે ભગવાન બ્રહ્માનો ધ્વજ, અને 'પડવો' એટલે પ્રતિપદ તિથિ.
હિન્દુ નવા વર્ષનું શાસ્ત્રોક્ત મહત્ત્વ શાસ્ત્રો અનુસાર, ભગવાન બ્રહ્માએ ચૈત્ર સુદ પડવા તિથિએ બ્રહ્માંડની શરૂઆત કરી હતી. બ્રહ્મપુરાણ વગેરેમાં ઉલ્લેખ છે કે જ્યારે બ્રહ્માંડના મુખ્ય રાશિ ગ્રહોને એક રેખામાં લાવવામાં આવ્યા, ત્યારે સૃષ્ટિનો પ્રારંભ થયો. એવું માનવામાં આવે છે કે આ ફક્ત સનાતનમાં માનનારાઓ માટે નવું વર્ષ નથી પરંતુ સમગ્ર બ્રહ્માંડનું નવું વર્ષ છે.
મરાઠી સમાજ ગુડી બનાવે છે, તેની પૂજા કરે છે અને તેને ઘરના પ્રવેશદ્વાર પર એક ઉચ્ચ સ્થાને સ્થાપિત કરે છે. પ્રાચીન સમયમાં, જ્યારે યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાંથી વિજયી થઈને પાછા ફરતા હતા, ત્યારે તેઓ તેમના ઘરો અને મહેલોના પ્રવેશદ્વાર પર વિજય પતાકા નાં રૂપમાં ધ્વજ ફરકાવતા હતા. ત્યારથી, આ પરંપરા ચૈત્ર પ્રતિપદાના દિવસે નવું વર્ષ અને વિજય સેલિબ્રિટી સેલિબ્રેશનના રૂપમાં ચાલી રહી છે.
ગુડી પડવા સાથે જોડાયેલી એક ખૂબ જ પ્રખ્યાત વાર્તા રામાયણ કાળ સાથે સંબંધિત છે. દંતકથા અનુસાર, ત્રેતાયુગમાં, કિષ્કિંધ નામના રાજ્ય પર બાલી નામના રાજાનું શાસન હતું, જે તેના ભાઈ સુગ્રીવને હેરાન કરતો હતો. ભગવાન શ્રી રામ જ્યારે માતા સીતાને રાવણના ચુંગલમાંથી છોડાવવા જઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમની મુલાકાત સુગ્રીવ સાથે થઈ હતી. સુગ્રીવે પોતાની તકલીફો શ્રી રામને જણાવી અને મદદ માંગી. બાલીની હત્યા કરીને, શ્રી રામે સુગ્રીવને ન્યાય આપ્યો અને તેમનું ગુમાવેલું રાજ્ય પાછું આપ્યું. આ ઘટના ચૈત્ર માસના શુક્લ પક્ષની પ્રતિપદા તિથિએ બની હતી, તેથી આ દિવસને વિજય દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસથી હિંદુ નવું વર્ષ પણ શરૂ થાય છે.
કેવી રીતે કરશો ગુડીની પૂજા
1. ગુડીને યોગ્ય રીતે બાંધો અને તેના પર સુગંધ, ફૂલો અને અગરબત્તીઓ મૂકો અને દીવાથી ગુડીની પૂજા કરો.
2. પછી પ્રસાદ તરીકે દૂધ, ખાંડ અને પેડા ચઢાવો. આ પછી, બપોરે ગુડીને મીઠો પ્રસાદ ચઢાવવામાં આવે છે.
3. પરંપરા મુજબ, આ દિવસે શ્રીખંડ-પુરી અથવા પુરણપોળી ચઢાવવામાં આવે છે.
4. સાંજે, સૂર્યાસ્ત સમયે, ગુડીને હળદર-કુમકુમ, ફૂલો, અક્ષત વગેરે અર્પણ કરીને ઉતારવામાં આવે છે.
5. આ દિવસે કડવા લીમડાનું સેવન સ્વાસ્થ્ય માટે સારું માનવામાં આવે છે.
6. આ તહેવારની ઉજવણી પ્રસાદ તરીકે કડવા લીમડાના પાન ખાવાથી શરૂ થાય છે.
7. લીમડાના પાન, ગોળ અને આમલી મિક્સ કરીને ચટણી પણ  બનાવવામાં આવે છે.
8. આ દિવસે શ્રીખંડનું સેવન કરવું ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે.
9. આ દિવસે પરંપરાગત વાનગીઓ બનાવવામાં આવે છે જેમ કે પુરણપોળી, પુરી અને શ્રીખંડ, ખીર, કેસરી ભાત જેને લોકપ્રિય રીતે શક્કર ભાત કહેવામાં આવે છે.