નવી દિલ્હી: રાજધાની દિલ્હીમાં ગંભીર વાયુ પ્રદૂષણની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે આદેશ આપ્યો કે ગ્રેડેડ રિસ્પોન્સ એક્શન પ્લાન (GRAP) ના ચોથા તબક્કા હેઠળ લાગુ કરાયેલા પગલાં ઓછામાં ઓછા 2 ડિસેમ્બર સુધી ચાલુ રહેશે. સુપ્રીમ કોર્ટના જજ અભય એસ. ઓકા અને ઓગસ્ટીન જ્યોર્જ મસીહે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ સમયગાળા દરમિયાન કમિશન ફોર એર ક્વોલિટી મેનેજમેન્ટ (CAQM) GRAP પ્રતિબંધોને હળવા કરવા અંગે વિચારણા કરશે.

     સુપ્રીમ કોર્ટે ટ્રકોને દિલ્હીમાં પ્રવેશતા રોકવામાં વહીવટીતંત્રની નિષ્ફળતા પર સખત નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે કહ્યું, "ટ્રકોને દિલ્હીમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપવી એ GRAP-IV ના ઉલ્લંઘનનો પુરાવો છે. પોલીસની ગેરહાજરીને કારણે સ્થિતિ વણસી છે." કોર્ટે વધુમાં કહ્યું હતું કે આવી ટ્રકોને દિલ્હીમાં પ્રવેશતા રોકવા માટે અસરકારક યોજના બનાવવી પડશે જેથી પરિસ્થિતિ વધુ વણસે નહીં

   GRAP-IV હેઠળ, બાંધકામના કામ પર પ્રતિબંધ, શાળાઓ બંધ કરવા, ટ્રકોના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ અને ડીઝલ જનરેટરનો ઉપયોગ બંધ કરવા સહિતના પ્રદૂષણને પહોંચી વળવા કડક પગલાં લેવામાં આવે છે. જો કે, શાળાઓના કિસ્સામાં, સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે 10માથી 12મા ધોરણના વિદ્યાર્થીઓ માટે હાઇબ્રિડ ક્લાસની મંજૂરી આપી શકાય છે.

    આ કટોકટીના મૂળ તરીકે સ્ટબલ સળગાવવાની સમસ્યાને વર્ણવતા, કોર્ટે તેના પર કડક નજર રાખવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. કોર્ટે કહ્યું કે રાજ્યોએ 24x7 ડેટા પ્રદાન કરવાની વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ, જેથી પરાળ સળગાવવાની ઘટનાઓ પર સમયસર પગલાં લઈ શકાય.

    એક સમાચાર અહેવાલને ટાંકીને, કોર્ટે પંજાબ સરકારને ઠપકો આપ્યો કે રાજ્યના મહેસૂલ અધિકારીઓ ખેડૂતોને સાંજે 4 વાગ્યા પછી પરસળ બાળવાની સલાહ આપી રહ્યા છે. કોર્ટે આને નિયમોનું સ્પષ્ટ ઉલ્લંઘન ગણાવ્યું અને તાત્કાલિક પગલાં લેવાનો નિર્દેશ આપ્યો

   સુપ્રીમ કોર્ટે એક નોટિફિકેશન પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યો હતો જેમાં GRAP-III હેઠળ કેટલીક પ્રવૃત્તિઓને GRAP-IV અમલમાં આવવા છતાં ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. આ અંગે અસંતોષ વ્યક્ત કરતાં કોર્ટે કહ્યું હતું કે, "આ સૂચના સ્પષ્ટ નથી. જો GRAP-IV લાગુ હોય તો GRAP-III ની પ્રવૃત્તિઓ કેવી રીતે ચાલુ રહી શકે?"

    કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ મામલો માત્ર તાત્કાલિક પગલાં પૂરતો મર્યાદિત રહેશે નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે તે દિલ્હી અને તેની આસપાસના રાજ્યોમાં પ્રદૂષણની સમસ્યાનો લાંબા ગાળાનો ઉકેલ શોધવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. આ સંદર્ભમાં, કોર્ટે પરાળ સળગાવવા, ટ્રકની એન્ટ્રી અને ફટાકડા પર પ્રતિબંધ જેવા મુદ્દાઓની સંપૂર્ણ સમીક્ષા કરવાની ખાતરી આપી હતી. 

    દિલ્હી અને એનસીઆરમાં વધી રહેલા પ્રદૂષણથી માત્ર જનતાના સ્વાસ્થ્ય પર જ અસર નથી થઈ પરંતુ વહીવટીતંત્રની કાર્યક્ષમતા પર પણ સવાલો ઉભા થયા છે. સુપ્રીમ કોર્ટના કડક વલણથી હવાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે મજબૂત અને નક્કર પગલાં લેવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે. આગામી દિવસોમાં સુપ્રીમ કોર્ટ અને CAQMના નિર્ણયો નક્કી કરશે કે દિલ્હીની હવાને શ્વાસ લેવા યોગ્ય બનાવવામાં કેટલી સફળતા મળે છે.