કાઠમાંડુઃ એક મોટા નિર્ણયમાં નેપાળના પ્રધાનમંત્રી બાલેન્દ્ર શાહ (બાલેન) એ દેશભરમાં 1,500થી વધુ રાજકીય નિમણૂકો અચાનક રદ કરી દીધી છે. તેમના આ નિર્ણયને નેપાળના તાજેતરના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટા સંસ્થાકીય ફેરફારોમાંનો એક માનવામાં આવે છે. કેબિનેટની બેઠક બાદ સરકારે રાષ્ટ્રપતિ રામચંદ્ર પૌડેલને મંજૂરી માટે આઠ વટહુકમ મોકલ્યા. આ મહત્વપૂર્ણ વટહુકમોમાંથી એક જાહેર સંસ્થાઓમાં રાજકીય નિમણૂકો નાબૂદ કરવા સંબંધિત હતો.

રાષ્ટ્રપતિ પૌડેલે વટહુકમને મંજૂરી આપી. ગેઝેટમાં પ્રકાશિત થયા પછી વટહુકમ અમલમાં આવ્યો અને લગભગ 150 સરકારી અને જાહેર સંસ્થાઓમાં નિયુક્ત 1,594 અધિકારીઓને તાત્કાલિક અસરથી તેમના પદ પરથી મુક્ત કરવામાં આવ્યા. આમાં અગાઉની સરકારો દરમિયાન કરવામાં આવેલી નિમણૂકોનો સમાવેશ થાય છે. પછી ભલે તે કેપી શર્મા ઓલી, શેર બહાદુર દેઉબા, પુષ્પ કમલ દહલ પ્રચંડ, કે સુશીલા કાર્કીના નેતૃત્વ હેઠળની વચગાળાની સરકાર સાથે સંબંધિત હોય. બધાને સામૂહિક રીતે રદ કરવામાં આવ્યા છે.

બાલેન સરકારે આ નિર્ણયને અમલમાં મૂકવા માટે લગભગ 110 વિવિધ કાયદાઓમાં સુધારો કર્યો છે. વટહુકમ અનુસાર અગાઉ નિયુક્ત થયેલા તમામ અધિકારીઓ, તેમના કાર્યકાળ અથવા સેવાની શરતોને ધ્યાનમાં લીધા વિના આપમેળે તેમના પદ પરથી મુક્ત માનવામાં આવશે. આ પગલાની શિક્ષણ, આરોગ્ય, ઉર્જા, ઉડ્ડયન, કલા અને સંસ્કૃતિ, મીડિયા અને વિવિધ ટ્રસ્ટ અને નિયમનકારી સંસ્થાઓ પર વ્યાપક અસર પડી છે. યુનિવર્સિટીઓને ખાસ કરીને અસર થઈ છે.

પૂર્વાંચલ યુનિવર્સિટી, પોખરા યુનિવર્સિટી, સંસ્કૃત યુનિવર્સિટી, કૃષિ અને વન વિજ્ઞાન યુનિવર્સિટી, મિડ-વેસ્ટ યુનિવર્સિટી, સુદુરપશ્ચિમ યુનિવર્સિટી અને લુમ્બિની યુનિવર્સિટી જેવી દેશની અગ્રણી યુનિવર્સિટીઓના વાઇસ ચાન્સેલર, રજિસ્ટ્રાર અને અન્ય ટોચના અધિકારીઓને દૂર કરવામાં આવ્યા છે. આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં પણ મોટા ફેરફારો થયા છે. સરકારી મેડિકલ કોલેજોના વાઇસ ચાન્સેલર, રેક્ટર, રજિસ્ટ્રાર અને હોસ્પિટલ ડિરેક્ટરને દૂર કરવામાં આવ્યા છે. નેપાળ મેડિકલ કાઉન્સિલ, નર્સિંગ કાઉન્સિલ, હેલ્થ રિસર્ચ કાઉન્સિલ અને મેડિકલ એજ્યુકેશન કમિશનના અધિકારીઓને પણ દૂર કરવામાં આવ્યા છે.

ટેલિકોમ્યુનિકેશન ઓથોરિટી, નેપાળ સિવિલ એવિએશન ઓથોરિટી, નેપાળ ટુરિઝમ બોર્ડ, પ્રેસ કાઉન્સિલ, કર્મચારી સંચય કોષ, ગોરખા પત્ર સંસ્થાન, ગુથી સંસ્થાન અને ટેકનિકલ એજ્યુકેશન કાઉન્સિલ જેવા મુખ્ય સંસ્થાઓ પણ આ નિર્ણયથી પ્રભાવિત થયા છે. માઓવાદી સંઘર્ષ પછી શાંતિ પ્રક્રિયાના મહત્વપૂર્ણ ઘટકો રહેલા સત્ય પ્રતિનિધિત્વ આયોગ અને અજાણ્યા વ્યક્તિઓની તપાસ માટેના કમિશનના અધિકારીઓને પણ દૂર કરવામાં આવ્યા છે. જ્યારે આ સરકારના નિર્ણયને વહીવટી સુધારા તરફના એક મોટા પગલા તરીકે વખાણવામાં આવી રહ્યો છે, ત્યારે તેનાથી રાજકીય ચર્ચા પણ શરૂ થઈ છે.