નવી દિલ્હી: ભારતમાં મકાન બનાવવું એટલે ઈંટ, સિમેન્ટ, રેતી અને સળિયાનો ઉપયોગ કરીને મહિનાઓ કે વર્ષો સુધી ચાલતી લાંબી પ્રક્રિયા. પરંતુ અમેરિકા અને ચીન જેવા વિકસિત દેશોમાં ચિત્ર સાવ અલગ છે. આ દેશોમાં ઈંટનો ઉપયોગ કર્યા વગર જ આલીશાન મકાનો અને બહુમાળી ઈમારતો તૈયાર કરી દેવામાં આવે છે. ભારત અને આ વિકસિત દેશો વચ્ચે બાંધકામ ક્ષેત્રે ટેકનોલોજી અને સામગ્રીનો મોટો તફાવત જોવા મળે છે.

અમેરિકામાં લાકડાના મકાનોનું ચલણ કેમ વધારે?

વિપુલ પ્રમાણમાં જંગલ સંપત્તિ: અમેરિકા અને કેનેડામાં સોફ્ટવુડ અને પાઈન જેવા લાકડાંના વિશાળ જંગલો છે, જેના કારણે બાંધકામ માટે લાકડું સસ્તું અને સરળતાથી ઉપલબ્ધ થાય છે.

ઝડપી બાંધકામ અને ઊંચો શ્રમ ખર્ચ: અમેરિકામાં મજૂરી ખર્ચ ખૂબ ઊંચો છે. લાકડાના પ્રી-ફેબ્રિકેટેડ ઘરો માત્ર 2થી 4 મહિનામાં તૈયાર થઈ જતાં મજૂરી ખર્ચમાં મોટી બચત થાય છે.

ભૂકંપ સામે લચીલાપણું: પશ્ચિમ અમેરિકા અને કેલિફોર્નિયા જેવા ભૂકંપ સંવેદનશીલ ઝોનમાં લાકડાની લચીલી ફ્રેમ આંચકા સરળતાથી સહન કરી શકે છે.

કુદરતી થર્મલ ઇન્સ્યુલેશન: લાકડું તાપમાન નિયંત્રિત રાખતું હોવાથી શિયાળામાં હીટિંગ અને ઉનાળામાં એસીનો વીજ ખર્ચ ઘટે છે.

સરળ રિમોડેલિંગ: અમેરિકન લોકો નોકરી અર્થે વારંવાર સ્થળાંતર કરતા હોવાથી લાકડાના ઘરોમાં રિનોવેશન અને ફેરફાર કરવા સરળ રહે છે.

ચીનમાં કોંક્રીટ અને સ્ટીલના મકાનો શા માટે?

વિશાળ વસ્તી અને હાઇરાઇઝ ઇમારતો: ચીનની અતિ ગીચ વસ્તીને સમાવવા માટે 30થી 50 માળની બહુમાળી ઇમારતો અનિવાર્ય છે, જે માત્ર કોંક્રીટ અને સ્ટીલના માળખા પર જ ટકી શકે છે.

લાકડાની અછત: ચીનમાં મોટા પાયે ટિમ્બર જંગલો ન હોવાથી લાકડું મોંઘું પડે છે, જ્યારે સ્થાનિક સ્તરે સિમેન્ટ અને સ્ટીલનું ઉત્પાદન વિપુલ પ્રમાણમાં થાય છે.

અગ્નિ અને વાવાઝોડા સામે સુરક્ષા: ગીચ શહેરોમાં આગનો ફેલાવો રોકવા માટે અગ્નિરોધક કોંક્રીટ સુરક્ષિત છે. દરિયાકાંઠે આવતા ભીષણ ટાયફૂન અને પૂર સામે પણ કોંક્રીટ અડીખમ રહે છે.

ભારતીય સંદર્ભ: ભારત માટે લાકડું કેમ અયોગ્ય અને RCC કેમ શ્રેષ્ઠ?

ચોમાસું, ભેજ અને ઉધઈનું મોટું જોખમ: ભારતમાં 3થી 4 મહિના સુધી ચાલતા ભારે ચોમાસા અને ભેજવાળા વાતાવરણમાં લાકડું સડી જવાનો કે ફૂલી જવાનો ભય રહે છે. ઉપરાંત, ભારતમાં ઉધઈ અને કીટકોનો ઉપદ્રવ વધુ હોવાથી લાકડાનું માળખું લાંબો સમય ટકી શકતું નથી.

કાળઝાળ ગરમી અને થર્મલ માસ: ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં ઉનાળામાં પારો 40°C થી 48°C સુધી પહોંચે છે. લાલ ઈંટો અને સિમેન્ટ પ્લાસ્ટરવાળી જાડી દીવાલોમાં ‘થર્મલ માસ’ વધારે હોવાથી તે સૂર્યના તાપને રોકીને ઘરની અંદર ઠંડક જાળવી રાખે છે.

'પેઢી દર પેઢી' સુરક્ષિત રહેતું રોકાણ: ભારતીય સંસ્કૃતિમાં ઘર એ જીવનભરની સૌથી મોટી મૂડી અને સામાજિક પ્રતિષ્ઠા છે. અહીં મકાન 80થી 100 વર્ષ સુધી ઓછામાં ઓછી 3થી 4 પેઢીઓ સુધી ટકી રહેવું જોઈએ. તેથી ટકાઉપણા માટે ઈંટ અને RCC સિવાય બીજો કોઈ વિકલ્પ શક્ય નથી.

સ્થાનિક સંસાધનો અને શ્રમ વ્યવસ્થા: ભારતમાં કુશળ કડિયા-કારીગરો સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે. દેશમાં સિમેન્ટ, સ્ટીલ, રેતી અને ઈંટોનું ઉત્પાદન મોટા પાયે થતું હોવાથી ‘પાક્કા મકાન’નું નિર્માણ આર્થિક અને વ્યવહારિક રીતે સૌથી વધુ અનુકૂળ રહે છે.