અમદાવાદમાં ડમ્પર, ટ્રક અને અન્ય ભારે કોમર્શિયલ વાહનોની બેફામ ગતિ હવે રસ્તા પર જીવનું જોખમ બની રહી છે. ટ્રાફિક પોલીસના આંકડા મુજબ વર્ષ 2021થી જુલાઈ 2026 સુધી શહેરમાં ભારે વાહનો સાથે સંકળાયેલા કુલ 521 અકસ્માત નોંધાયા છે. આ અકસ્માતોમાં 270 લોકોના મોત થયા છે, જ્યારે 182 લોકો ગંભીર રીતે ઇજાગ્રસ્ત થયા છે. ખાસ કરીને ડમ્પર સૌથી વધુ ઘાતક સાબિત થયા છે. તાજેતરના અહેવાલોમાં પણ શહેરમાં ભારે વાહનોના અકસ્માતો અને તેમના કારણે થતા મૃત્યુ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

ભારે વાહનોમાં રેતી અને માટી વહન કરતા ડમ્પરોનો અકસ્માતનો આંકડો સૌથી ચિંતાજનક છે. છેલ્લા સાડા પાંચ વર્ષમાં ડમ્પર સાથે સંકળાયેલા 241 અકસ્માત થયા છે, જેમાં 131 લોકોના મોત અને 82 લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે. વર્ષ 2023 ડમ્પર અકસ્માતોની દૃષ્ટિએ સૌથી ઘાતક રહ્યું હતું, જેમાં એક જ વર્ષમાં 37 લોકોના જીવ ગયા હતા.

આ ઉપરાંત માલવાહક ટ્રકો સાથે 212 અકસ્માતોમાં 106 લોકોના મોત થયા છે, જ્યારે આરએમસી (RMC) રેડી-મિક્સ કોંક્રીટ મિક્સર સાથેના 68 અકસ્માતોમાં 33 લોકોના મોત નોંધાયા છે.

ટ્રાફિક વિભાગના ડેટા મુજબ રાત્રે 11 વાગ્યે ભારે વાહનો માટેના નો-એન્ટ્રી પ્રતિબંધો પૂર્ણ થયા બાદ અનેક વાહનો શહેરના મુખ્ય માર્ગો પર દોડવા લાગે છે. એસ.પી. રિંગ રોડ અને એસ.જી. હાઇવે જેવા માર્ગો પર મોડી રાતથી વહેલી સવાર સુધી ભારે વાહનોની અવરજવર રહે છે.

અહેવાલ મુજબ કેટલાક કિસ્સામાં ડ્રાઇવરોને મૂળ પગાર ઉપરાંત દરેક ફેરા પ્રમાણે કમિશન મળતું હોવાથી ઓછા સમયમાં વધુ ફેરા પૂર્ણ કરવાની દોડ રહે છે. સવારના ટ્રાફિક પ્રતિબંધો શરૂ થાય તે પહેલાં વધુ ફેરા પૂરા કરવાની લાલચમાં ઓવરસ્પીડિંગ અને ટ્રાફિક નિયમોના ભંગના જોખમો વધે છે. સતત રાત્રિ ડ્રાઇવિંગને કારણે થાક અને ઊંઘનું જોખમ પણ અકસ્માતનું કારણ બની શકે છે.

માર્ગ સુરક્ષા નિષ્ણાતોના મતે ભારે વાહનોની બનાવટ અને સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં રહેલી ખામીઓ પણ અકસ્માતની ગંભીરતા વધારી શકે છે.

માર્ગ સુરક્ષા નિષ્ણાતોએ અકસ્માતો ઘટાડવા માટે ભારે વાહનોની ટેક્નિકલ અને ડ્રાઇવિંગ બંને સ્તરે તપાસ વધારવાની જરૂરિયાત દર્શાવી છે. ડમ્પર સહિતના ભારે વાહનોમાં પ્રોક્સિમિટી સેન્સર અને બ્લાઇન્ડ-સ્પોટ મિરર ફરજિયાત કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.

રાત્રિના ચેકિંગ દરમિયાન સ્પીડ ગવર્નરની તપાસ, ડ્રાઇવરોના બ્રેથ એનાલાઇઝર ટેસ્ટ અને ડ્રાઇવિંગ અવર્સની ચકાસણી પણ કરવામાં આવે તેવી ભલામણ છે. ઓવરલોડ વાહન અથવા લાઇસન્સ વગરના ડ્રાઇવરને કારણે અકસ્માત થાય તો વાહન માલિક અને જવાબદાર સંચાલકોની જવાબદારી પણ નક્કી કરવાની માગ કરવામાં આવી છે.

શહેરમાં ભારે વાહનોની અવરજવર ધરાવતા મુખ્ય માર્ગો પર રાત્રિના સમયે વિશેષ ચેકિંગ હાથ ધરવું, વાહનોની ગતિ પર નજર રાખવી અને સુરક્ષા ગાર્ડની સ્થિતિ તપાસવી જરૂરી હોવાનું નિષ્ણાતો માને છે. કોમર્શિયલ વાહનોમાં મજબૂત સાઇડ અને રિયર ગાર્ડ (SUPD) લગાવવામાં આવે તો ટુ-વ્હીલર સવારને વાહનના પૈડાં નીચે આવી જવાથી બચાવવામાં મદદ મળી શકે છે.

આંકડા દર્શાવે છે કે ભારે વાહનો સાથે જોડાયેલા અકસ્માતો માત્ર ટ્રાફિકની સમસ્યા નથી, પરંતુ રસ્તા પર મુસાફરી કરતા દરેક વ્યક્તિની સુરક્ષા સાથે સીધો સંબંધ ધરાવે છે.