News of Monday, 16th November 2026
વિરપુરમાં જલારામ બાપાનું ૨૦૬ વર્ષથી ચાલતું અખંડ સદાવ્રતઃ દાન નહીં, માત્ર માનવસેવા સ્વીકારવાનો અનોખો સંકલ્પ
દેને કો ટુકડો ભલા, લેને કો હરિ નામ ૨૬ વર્ષ થી રોકડ, અનાજ, સોનું-ચાંદી કે કોઈપણ પ્રકાર ની ભેટ-સોગાદ સ્વીકારાતી નથી, છતાં દરરોજ હજારો લોકોને નિઃશુલ્ક ભોજન પીરસાય છે : સદાવ્રતની શરૂઆત ક્યારે અને કેવી રીતે થઈ...? શરૂઆતના દિવસોમાં આવી હતી અનેક મુશ્કેલીઓ સદાવ્રતની પરંપરા ક્યારેય અટકી નહીં..! ૯ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૦: મંદિરના ઇતિહાસ નો ઐતિહાસિક નિર્ણય, હવે થી જલારામ બાપાની જગ્યામાં કોઈપણ પ્રકારનું દાન કે ભેટ-સોગાદ સ્વીકારવા માં આવશે નહીં, કેટલાં વર્ષ થી દાન અને ભેટ-સોગાદ સ્વીકારવામાં આવતાં નથી....? દાન લીધા વિના દરરોજ ભોજન ની વ્યવસ્થા કેવી રીતે ચાલે છે....? વીરબાઈ માતાનું યોગદાન પણ એટલું જ મહત્ત્વનું વિરપુરનું સદાવ્રત આજે પણ શા માટે વિશેષ છે....? જલારામ બાપાનો સેવા સંદેશ, ‘ભૂખ્યા ને ભોજન આપવું એ જ સાચી સેવા અને માનવતા ની સૌથી મોટી પૂજા છે.' દાન લેવાનું બંધ, પરંતુ અન્નદાન ચાલુ...!

(જીતેન્દ્ર રૂપારેલિયા) વાપીઃ આજે કારતક સુદ સાતમ પૂજ્ય જલારામ બાપા ની જન્મજયંતિ.... ધર્મ અને ભક્તિ ની સાચી સાર્થકતા માત્ર પૂજાપાઠ કે દર્શન માં નથી, પરંતુ નિઃસ્વાર્થ ભાવે માનવસેવા કરવામાં છે, આ જ સેવાભાવનાનો અદ્વુત વારસો વિરપુરના પૂજ્ય જલારામ બાપા એ ૨૦૬ વર્ષ પહેલાં પ્રગટાવ્યો હતો, ભૂખ્યા ને ભોજન, તરસ્યાને પાણી અને જરૂરિયાતમંદ ને સહારો આપવાના સંકલ્પ સાથે શરૂ થયેલું સદાવ્રત આજે પણ અવિરત ધબકી રહ્યું છે.
સમય બદલાયો, પેઢીઓ બદલાઈ, અનેક મુશ્કેલી ઓ આવી, પરંતુ સેવા નો આ દીપક ક્યારેય ઓલવાયો નથી, સૌથી આヘર્યજનક વાત એ છે કે છેલ્લા ૨૬ વર્ષ થી અહીં કોઈપણ પ્રકાર નું દાન કે ભેટ-સોગાદ સ્વીકારવામાં આવતી નથી, છતાં અન્નદાન ની પરંપરા અવિરત ચાલી રહી છે , સાચા અર્થમાં, વિરપુર નું સદાવ્રત એ માત્ર અન્નક્ષેત્ર નથી, પરંતુ માનવતા, ત્યાગ, શ્રદ્ધા અને નિઃસ્વાર્થ સેવાની ૨૦૬ વર્ષ જૂની જીવંત ગાથા છે.
સદાવ્રતની શરૂઆત ક્યારે અને કેવી રીતે થઈ....?
બાળપણ થી જ બાપા ને સાધુ-સંતો પ્રત્યે અપાર શ્રદ્ધા હતી. ગરીબો, ભૂખ્યા અને જરૂરિયાતમંદો ની સેવા કરવી એ તેમના જીવન નો મુખ્ય ઉદ્દેશ હતો.
બાપા એ પૂજ્ય ભોજલરામ મહારાજને ગુરુ તરીકે સ્વીકાર્યા હતા, ગુરુ ની પ્રેરણા અને આશીર્વાદ થી તેમણે માનવસેવાના કાર્યને જીવનનું ધ્યેય બનાવ્યું.
વર્ષ ૧૮૨૦ માં, આશરે ૨૦ વર્ષની ઉંમરે, જલારામ બાપા એ પોતાના ધર્મપત્ની વીરબાઈ માતા ના સહયોગ થી વિરપુર માં સદાવ્રત અને અન્નક્ષેત્ર ની શરૂઆત કરી હતી.
તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ એક જ હતો કે વિરપુર ના આંગણે આવનાર કોઈપણ વ્યક્તિ ભૂખી ન રહે, અહીં સાધુ-સંતો, ગરીબો, મુસાફરો, યાત્રાળુઓ અને જરૂરિયાતમંદો ને કોઈપણ જાતના ભેદભાવ વિના ભોજન આપવામાં આવતું હતું , આમ, વર્ષ ૧૮૨૦ માં શરૂ થયેલી આ પરંપરા આજે ૨૦૬ મા વર્ષમાં પ્રવેશી ચૂકી છે.
શરૂઆતના દિવસોમાં આવી હતી અનેક મુશ્કેલીઓ
આજે વિરપુરમાં અવિરત ચાલતા સદાવ્રતની વ્યવસ્થા જોઈને સહજ રીતે આヘર્ય થાય, પરંતુ તેની શરૂઆતના દિવસો સરળ નહોતા.
બાપાના જીવનપ્રસંગો અને પરંપરાગત જીવનકથાઓમાં શરૂઆતની કેટલીક મુશ્કેલીઓનો ઉલ્લેખ મળે છે.
અનાજની અછતઃ શરૂઆતમાં સદાવ્રત માટે અનાજ અને ભોજનની વ્યવસ્થા કરવી મોટો પડકાર હતો. આવનાર દરેક વ્યક્તિને ભોજન આપવાની ભાવના હતી, પરંતુ સંસાધનો મર્યાદિત હતાં.
પરિવાર અને વ્યવસાયની મુશ્કેલીઃ બાપા વેપાર કરતા હતા, પરંતુ સાધુ-સંતો અને જરૂરિયાતમંદોને ઉદારતાથી મદદ કરતા હોવાથી પરિવારના વ્યવસાયમાં પણ મુશ્કેલીઓ ઊભી થતી હતી.
પોતાની ખેતીના અનાજનો ઉપયોગઃ બાપા અને વીરબાઈ માતાએ ખેતરમાં મહેનત કરીને અનાજ મેળવ્યું અને તેને વેચીને નાણાં કમાવવા ને બદલે જરૂરિયાતમંદો ને ભોજન પીરસવામાં ઉપયોગ કર્યો હોવાનો જીવનચરિત્રો માં ઉલ્લેખ છે.
વીરબાઈ માતાનું સમર્પણઃ એક પ્રસંગ અનુસાર, સદાવ્રત માટે અનાજની અછત ઊભી થતાં વીરબાઈ માતાએ પોતાનાં લગ્ન સમયે મળેલાં ઘરેણાં પણ સેવાના કાર્ય માટે અર્પણ કરવાની તૈયારી દર્શાવી હતી.
આ પ્રસંગો દર્શાવે છે કે આ સદાવ્રત માત્ર રસોડું નહોતું, પરંતુ બાપા અને વીરબાઈ માતાના ત્યાગ, તપસ્યા અને સમર્પણનું પરિણામ હતું.
જલારામ બાપા ના સદાવ્રત ની વાત વીરબાઈ માતા ના યોગદાન વિના અધૂરી છે, વીરબાઈ માતા એ પતિના સેવાકાર્ય માં માત્ર સાથ જ આપ્યો નહોતો, પરંતુ પોતાનું સમગ્ર જીવન માનવસેવા માટે સમર્પિત કર્યું હતું.
રસોઈ બનાવવી, ભોજન પીરસવું, સાધુ-સંતોની સેવા કરવી અને જરૂરિયાતમંદો ની કાળજી રાખવી જેવા કાર્યોમાં તેઓ સતત જોડાયેલાં રહેતાં.
બાપા અને વીરબાઈ માતાની જોડી આપણને શીખવે છે કે સાચી ભક્તિ માત્ર પૂજાપાઠ માં નથી, પરંતુ ભૂખ્યાને ભોજન અને જરૂરિયાતમંદ ને સહારો આપવામાં પણ છે.
સદાવ્રત ની પરંપરા ક્યારેય અટકી નહીં..!
જલારામ બાપાના જીવનકાળ દરમિયાન શરૂ થયેલી આ ભોજનસેવાની પરંપરા તેમના દેહાવસાન બાદ પણ ચાલુ રહી હતી.
૨૩ ફેબ્રુઆરી, ૧૮૮૧ના રોજ જલારામ બાપાએ દેહત્યાગ કર્યો હતો. પરંતુ તેમના દ્વારા પ્રગટાવેલી સેવાભાવનાની જ્યોત બુઝાઈ નહીં.
બાપાના પરિવારજનો અને અનુગામીઓએ આ પરંપરાને આગળ ધપાવી. વિરપુરની જગ્યા પર આવતા શ્રદ્ધાળુઓને આજે પણ નિઃશુલ્ક ભોજન પ્રસાદ આપવામાં આવે છે.
૨૦ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૦ના રોજ આ અન્નક્ષેત્રની ૨૦૦ વર્ષની પરંપરાની ઉજવણી નિમિત્તે વિરપુરમાં સાત દિવસીય કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે મોરારીબાપુની રામકથાનું પણ આયોજન થયું હતું.
જલારામ બાપાના જીવનકાળ દરમિયાન શરૂ થયેલી આ ભોજનસેવાની પરંપરા તેમના દેહાવસાન બાદ પણ ચાલુ રહી હતી.
૨૩ ફેબ્રુઆરી, ૧૮૮૧ના રોજ જલારામ બાપા એ દેહત્યાગ કર્યો હતો. પરંતુ તેમના દ્વારા પ્રગટાવેલી સેવાભાવના ની જ્યોત બુઝાઈ નહીં.
બાપાના પરિવારજનો અને અનુગામીઓ એ આ પરંપરા ને આગળ ધપાવી , વિરપુર ની જગ્યા પર આવતા શ્રદ્ધાળુ ઓને આજે પણ નિઃશુલ્ક ભોજન પ્રસાદ આપવામાં આવે છે.
૨૦ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૦ ના રોજ આ અન્નક્ષેત્રની ૨૦૦ વર્ષ ની પરંપરાની ઉજવણી નિમિત્તે વિરપુરમાં સાત દિવસીય કાર્યક્રમો નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે મોરારીબાપુની રામકથાનું પણ આયોજન થયું હતું.
વિરપુરના જલારામ બાપા ના સદાવ્રત માં સામાન્ય દિવસો માં પણ ૧,૦૦૦ થી વધુ શ્રદ્ધાળુઓ દર્શનાર્થે અને પ્રસાદ ગ્રહણ કરવા માટે આવે છે, જ્યારે ખાસ પર્વો, તહેવારો અને ધાર્મિક પ્રસંગો એ આ સંખ્યા ૫,૦૦૦ થી પણ વધી જાય છે , દેશના વિવિધ રાજ્યો ઉપરાંત વિદેશો માંથી પણ મોટી સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુ ઓ અહીં પહોંચે છે અને નિઃશુલ્ક ભોજન પ્રસાદનો લાભ લે છે.
જલારામ બાપાની પરંપરા અને સેવાભાવના ને અનુસરીને અહીં આવનાર કોઈપણ વ્યક્તિ ભૂખી ન રહે અને ભોજન લીધા વિના પરત ન ફરે એ ભાવનાને આજે પણ જાળવી રાખવામાં આવી છે. આ જ વિરપુરના સદાવ્રત ની સૌથી મોટી વિશેષતા અને માનવસેવાની સાચી ઓળખ છે.
૯ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૦: મંદિર ના ઇતિહાસનો ઐતિહાસિક નિર્ણય
વીરપુરના જલારામ બાપાના સદાવ્રતના ઇતિહાસમાં ૯ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૦ નો દિવસ અત્યંત મહત્ત્વનો માનવામાં આવે છે.
આ દિવસે જલારામ બાપાના વંશજ અને તે સમયના ગાદીપતિ પૂજ્ય જયસુખરામ બાપાએ એક અનોખો નિર્ણય જાહેર કર્યો હતો.
હવેથી જલારામ બાપાની જગ્યામાં કોઈપણ પ્રકારનું દાન કે ભેટ-સોગાદ સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.
આ નિર્ણય અંતર્ગત રોકડ રકમ, ચેક, અનાજ, કરિયાણું કે અન્ય કોઈ વસ્તુ સ્વીકારવાની ના પાડવામાં આવી.
ભક્તો શ્રદ્ધા થી રૂપિયા કે કોઈ વસ્તુ અર્પણ કરવા આવે તો તેમને આદર પૂર્વક પરત આપવામાં આવે છે.
આ નિર્ણય પાછળ નો મુખ્ય ભાવ એવો હતો કે ભક્તો અહીં માત્ર બાપા નાં દર્શન કરે, આશીર્વાદ મેળવે અને પ્રસાદ ગ્રહણ કરીને સંતોષ સાથે પરત ફરે , દાન આપવા માટે જે રકમ કે વસ્તુ લાવ્યા હોય તેનો ઉપયોગ અન્ય જરૂરિયાતમંદો ની સેવા માટે કરે.
કેટલાં વર્ષ થી દાન અને ભેટ-સોગાદ સ્વીકારવા માં આવતાં નથી...?
દાન બંધ કરવાનો નિર્ણયઃ ૯ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૦
વર્તમાન વર્ષઃ ૨૦૨૬
દાન સ્વીકારવાનું બંધ થયાનેઃ ૨૬ વર્ષ પૂર્ણ
૧૪ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધીઃ ૨૬ વર્ષ અને ૯ મહિના કરતાં વધુ સમય
એટલે કે છેલ્લા ૨૬ વર્ષથી વિરપુર ની આ જગ્યા પર રોકડ રકમ કે ભેટ-સોગાદ સ્વીકારવામાં આવતી નથી.
આજના સમયમાં જ્યારે અનેક ધાર્મિક સ્થળોએ દાન અને ભેટસોગાદ ની વ્યવસ્થા જોવા મળે છે, ત્યારે વિરપુર ની આ પરંપરા ખરેખર અનોખી છે.
દાન લીધા વિના દરરોજ ભોજનની વ્યવસ્થા કેવી રીતે ચાલે છે?
આ સૌથી રસપ્રદ અને સ્વાભાવિક રીતે લોકો ના મનમાં ઊભો થતો પ્રશ્ન છે, જ્યાં દાન લેવા માં આવતું નથી, ત્યાં દરરોજ હજારો લોકોને ભોજન પીરસવા માટે જરૂરી અનાજ, શાકભાજી, રસોઈ નો સામાન, રસોડા ની વ્યવસ્થા અને અન્ય ખર્ચ કેવી રીતે સંભાળવામાં આવે છે...?
જલારામ બાપા ના અનુગામી ઓ એ સદાવ્રત ની પરંપરા ચાલુ રાખી છે, દાન સ્વીકાર્યા વિના પણ અન્નક્ષેત્ર ની સેવા સતત ચાલુ રાખવામાં આવી છે , આ જ વિરપુર ની સૌથી મોટી વિશેષતા છે.
વિરપુરનું સદાવ્રત આજે પણ શા માટે વિશેષ છે....?
વિરપુર ની આ જગ્યા કેટલીક વિશેષતા ઓને કારણે વિશ્વભર ના શ્રદ્ધાળુઓ માટે આસ્થાનું કેન્દ્ર બની છે.
વર્ષ ૧૮૨૦ થી અન્નદાન ની પરંપરા ચાલી રહી છે.
૩૬૫ દિવસ અવિરત ભોજન સેવા કરવામાં આવે છે.
ભોજન માટે કોઈ કિમત લેવામાં આવતી નથી.
કોઈપણ જાતિ, ધર્મ કે વર્ગના વ્યક્તિને ભોજનનો લાભ મળી શકે છે.
૯ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૦૦ થી રોકડ કે વસ્તુ રૂપે દાન સ્વીકારવામાં આવતું નથી.
ભક્તો ને દર્શન અને પ્રસાદ નો લાભ લઈને સંતોષ સાથે પરત મોકલવાની પરંપરા જળવાઈ રહી છે.
જલારામ બાપાનો સેવા સંદેશ
જલારામ બાપા ના જીવન નો સૌથી મોટો સંદેશ માનવસેવા છે, તેમની જીવન પરંપરા સાથે જોડાયેલી એક જાણીતી ભાવના છે.
‘ભૂખ્યાને ભોજન આપવું એ જ સાચી સેવા અને માનવતાની સૌથી મોટી પૂજા છે.' બાપાએ પોતાના જીવનકાળ માં જે સેવાકાર્ય શરૂ કર્યું હતું તે આજે પણ વિરપુરમાં જીવંત છે, તેમના માટે કોઈ વ્યક્તિ ની જાતિ, ધર્મ, સંપ્રદાય કે આર્થિક સ્થિતિ મહત્ત્વ ની નહોતી. તેમના દ્વારે આવનાર દરેક વ્યક્તિને ભોજન મળે એ જ તેમની ભાવના હતી.
અંતમાં... દાન લેવાનું બંધ, પરંતુ અન્નદાન ચાલુ!
વિરપુર ના જલારામ બાપા ની જગ્યા માત્ર એક ધાર્મિક સ્થળ નથી, પરંતુ માનવતા, સમર્પણ, ત્યાગ અને નિઃસ્વાર્થ સેવાનું જીવંત પ્રતીક છે.
આજથી આશરે ૨૦૬ વર્ષ પહેલાં એક યુવાન સંતે શરૂ કરેલી ભોજન સેવા આજે પણ હજારો લોકોની ભૂખ સંતોષી રહી છે.
૨૬ વર્ષ પહેલાં દાન અને ભેટસોગાદ સ્વીકારવાનું બંધ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો, પરંતુ સેવાનો એક પણ દિવસ બંધ થયો નથી.
આ જ છે જલારામ બાપાની સાચી વિરાસત..!
‘નથી અપેક્ષા દાનની, નથી ઈચ્છા સન્માનની; બસ એક જ ભાવના, કોઈ ભૂખ્યું ન રહે ભગવાનની આ ધરતી પર!'
જય જલારામ બાપા..
(11:55 AM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
