અમદાવાદ :ગુજરાતના સૌથી મોટા આતંકવાદી કેસોમાંના એક એવા 2008 અમદાવાદ સિરિયલ બોમ્બ બ્લાસ્ટ કેસમાં આવતીકાલે ગુજરાત હાઈકોર્ટ ઐતિહાસિક ચુકાદો આપશે. સ્પેશિયલ કોર્ટે 38 દોષિતોને ફાંસીની સજા ફટકાર્યા બાદ હવે ડેથ કન્ફર્મેશન અને દોષિતોની અપીલ પર અંતિમ નિર્ણય આવશે. સમગ્ર રાજ્ય અને દેશની નજર આ સંવેદનશીલ ચુકાદા પર ટકેલી છે.

ગુજરાતના ન્યાયિક ઇતિહાસમાં આવતીકાલનો દિવસ એટલે કે 7 જુલાઈ એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને નિર્ણાયક વળાંક સાબિત થવા જઈ રહ્યો છે. વર્ષ 2008માં અમદાવાદ શહેરને હચમચાવી દેનારા ભયાનક સિરિયલ બોમ્બ બ્લાસ્ટ કેસમાં ન્યાયની પ્રક્રિયા હવે તેના આખરી પડાવ પર પહોંચી છે. નીચલી અદાલત દ્વારા આ કેસના 38 દોષિતોને ફાંસીની સજા ફટકારવામાં આવી હતી, જેના કન્ફર્મેશન  માટે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી કાનૂની લડતનો આવતીકાલે આખરી ચુકાદો આવશે. આ સંવેદનશીલ ફેંસલાને લઈને સમગ્ર રાજ્યમાં ભારે ઉત્સુકતા અને સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ ચર્ચાનો માહોલ ગરમ છે.

આ કેસની ગંભીરતા અને સંવેદનશીલતાને સમજવા માટે આપણે વર્ષ 2008ની એ ગોઝારી ઘટનાને યાદ કરવી પડશે. 26 જુલાઈ 2008ના રોજ સાંજના સમયે અમદાવાદ શહેરમાં માત્ર એક કલાકના ટૂંકા ગાળામાં એક પછી એક 21 જેટલા શ્રેણીબદ્ધ બોમ્બ ધડાકા થયા હતા. આ આતંકવાદી હુમલાએ આખા દેશને સ્તબ્ધ કરી દીધો હતો. જાહેર સ્થળો, સરકારી બસો અને સિવિલ હોસ્પિટલ જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારોને નિશાન બનાવીને કરવામાં આવેલા આ ક્રૂર કૃત્યમાં 56 જેટલા નિર્દોષ નાગરિકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા હતા, જ્યારે 200થી વધુ લોકો ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત થયા હતા. આ ઘટના બાદ આતંકવાદી સંગઠનો સામે કાયદાનો સિકંજો કસવા માટે એક લાંબી તપાસ પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હતી.

આ ભયાનક કાવતરાના મૂળ સુધી પહોંચવા માટે પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓએ રાત-દિન એક કર્યા હતા. આ સમગ્ર કેસમાં કુલ 78 આરોપીઓ સામે સ્પેશિયલ કોર્ટમાં લાંબી ટ્રાયલ ચલાવવામાં આવી હતી. વર્ષો સુધી ચાલેલી દલીલો, સેંકડો સાક્ષીઓની જુબાનીઓ અને મજબૂત વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓની ચકાસણી કર્યા બાદ, વર્ષ 2022માં સ્પેશિયલ કોર્ટે આ કેસમાં પોતાનો ઐતિહાસિક ચુકાદો સંભળાવ્યો હતો.

અદાલતે કુલ 78 આરોપીઓમાંથી 49 લોકોને આતંકવાદી કૃત્ય અને ષડયંત્રના ગુનામાં દોષિત ઠેરવ્યા હતા, જ્યારે બાકીના આરોપીઓને પુરાવાના અભાવે નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા. આ ચુકાદાની સૌથી મોટી અને ઐતિહાસિક બાબત એ હતી કે, અદાલતે 49 દોષિતોમાંથી 38 આરોપીઓને ફાંસીની સજા ફટકારી હતી. ભારતના ન્યાયિક ઇતિહાસમાં આ પ્રથમ એવી ઘટના હતી જ્યાં એક જ કેસમાં એક સાથે આટલી મોટી સંખ્યામાં દોષિતોને મૃત્યુદંડની સજા સંભળાવવામાં આવી હોય.

ભારતીય કાયદા વ્યવસ્થાની જોગવાઈ મુજબ, જ્યારે પણ કોઈ નીચલી અદાલત કોઈ આરોપીને ફાંસીની સજા સંભળાવે છે, ત્યારે તે સજાનો સીધો અમલ થઈ શકતો નથી. કાયદા અનુસાર, હાઈકોર્ટ દ્વારા તે સજાની કાનૂની માન્યતા એટલે કે 'ડેથ કન્ફર્મેશન' મળવું અનિવાર્ય છે. બીજી તરફ, સ્પેશિયલ કોર્ટના આ કડક આદેશ વિરુદ્ધ તમામ દોષિતોએ પણ પોતાની સજાને પડકારતી અપીલ ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરી હતી.

ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં લાંબા સમય સુધી આ મામલે હાઈ-વોલ્ટેજ કાનૂની જંગ ચાલ્યો. બચાવ પક્ષ અને સરકારી વકીલો દ્વારા અદાલત સમક્ષ વિસ્તૃત અને ઊંડાણપૂર્વકની દલીલો રજૂ કરવામાં આવી હતી. સરકારી પક્ષે દેશની સુરક્ષા અને નિર્દોષોના ન્યાય માટે આ સજાને બહાલ રાખવાની માંગ કરી, જ્યારે સામે પક્ષે કાયદાકીય છટકબારીઓ અને ટેકનિકલ પાસાઓ રજૂ કરીને સજામાં રાહત મેળવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. બંને પક્ષોની આખરી દલીલો સાંભળ્યા બાદ હાઈકોર્ટે પોતાનો ચુકાદો અનામત રાખ્યો હતો.

આતંકવાદ સામેની આ કાનૂની લડતમાં આવતીકાલે આવનારો હાઈકોર્ટનો નિર્ણય દેશના કાયદાકીય ક્ષેત્ર માટે એક મિસાલ સાબિત થશે. આ ઘટનાના વર્ષો પછી પણ પીડિત પરિવારોના હૃદયમાં તે કાળા દિવસના જખમ આજે પણ તાજા છે. આથી જ, હાઈકોર્ટના આ આખરી ફેંસલા પર માત્ર પીડિત પરિવારો જ નહીં, પરંતુ કાનૂની નિષ્ણાતો અને સમગ્ર જનતાની નજર મંડાયેલી છે. આ ચુકાદો દેશની આંતરિક સુરક્ષા, આતંકવાદ સામે ઝીરો ટોલરન્સની નીતિ અને ભારતીય ન્યાયતંત્રની મક્કમતાનો એક બહુ મોટો સંદેશ આપશે. આ આદેશ બાદ આ કેસની કાયદાકીય સ્થિતિ સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ થઈ જશે.