વોશિંગ્ટન, તા. ૧૪ : અમેરિકાના હવાઈ ઉડ્ડયનના ઇતિહાસમાં ફરી એક વખત અભૂતપૂર્વ કટોકટી સર્જાઈ હતી. શુક્રવારે એર ટ્રાફિક કંટ્રોલની સંદેશાવ્યવહાર પ્રણાલીમાં ગંભીર ખામી સર્જાતા અમેરિકાની ફેડરલ એવિએશન એડમિનિસ્ટ્રેશન (એફએએ)એ દેશભરના એરપોર્ટ ઉપરથી વિમાનોની નવી ઉડાનો અટકાવવાનો આદેશ આપ્યો હતો. પરિણામે ન્યૂયોર્ક, વોશિંગ્ટન, બોસ્ટન, ડલાસ, લોસ એન્જલસ અને સાન ફ્રાન્સિસ્કો સહિત અનેક એરપોર્ટ ઉપર ભારે અફરાતફરી સર્જાઈ હતી. હજારો મુસાફરો એરપોર્ટ ઉપર અટવાઈ પડ્યા હતા. જોકે લગભગ ચાર કલાક બાદ અમેરિકાના સ્થાનિક સમય મુજબ રાત્રે ૮:૧૫ વાગ્યે રાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધ હટાવી દેવામાં આવ્યો હતો. આમ છતાં વિમાનોની અવરજવર સંપૂર્ણ સામાન્ય થવામાં સમય લાગી શકે છે.

અમેરિકાના પરિવહનમંત્રી સીન ડફીએ જણાવ્યું હતું કે દેશના ૨૨ પ્રાદેશિક એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ કેન્દ્રોને અસર કરતી ટેલિકોમ્યુનિકેશન વ્યવસ્થામાં ખામી સર્જાઈ હતી. આ કેન્દ્રો હજારો ફૂટની ઊંચાઈએ ઉડતાં વિમાનોને માર્ગદર્શન આપે છે. સંદેશાવ્યવહારની વ્યવસ્થા ખોરવાતા વિમાનોની સલામતીને પ્રથમ પ્રાથમિકતા આપીને દેશવ્યાપી ગ્રાઉન્ડ સ્ટોપ લાગુ કરવામાં આવ્યો હતો. આ આદેશ દરમિયાન એરપોર્ટ ઉપર તૈયાર ઊભેલાં વિમાનોને ઉડાન ભરવાની પરવાનગી આપવામાં આવી નહોતી. જોકે હવામાં રહેલાં વિમાનોને સલામત રીતે ઉતારવાની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટોના મામલે પરિસ્થિતિ અનુસાર અલગ નિર્ણય લેવામાં આવ્યા હતા.

અમેરિકન સમાચાર સંસ્થાઓના અહેવાલો અનુસાર પ્રતિબંધ લાગુ થયો ત્યારે અમેરિકાના આકાશમાં ૩,૫૦૦થી વધુ વિમાનો ઉડાન ભરી રહ્યાં હતાં. અનેક વિમાનોને ઉતરાણ માટે રાહ જોવી પડી હતી. એસોસિયેટેડ પ્રેસના અહેવાલ મુજબ ઓછામાં ઓછી ૮૨૭ ફ્લાઇટોને અન્યત્ર વાળવી પડી હતી. શુક્રવારે બપોરે ચાર વાગ્યા પછી લગભગ ૧૧ હજાર ફ્લાઇટોમાં ૧૫ લાખથી વધુ મુસાફરો મુસાફરી કરવાના હતા. આ ઘટનાની અસર માત્ર અમેરિકાના સ્થાનિક હવાઈ પરિવહન સુધી મર્યાદિત રહી નહોતી, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડાનો ઉપર પણ પડી હતી.

ફ્લાઇટ ટ્રેકિંગના અહેવાલ મુજબ અમેરિકન સમય પ્રમાણે સાંજે ૬:૦૪ વાગ્યા સુધીમાં જ ૧,૯૧૩ ફ્લાઇટો રદ થઈ હતી અને ૧૦,૪૯૪ ફ્લાઇટો મોડી પડી હતી. ત્યારબાદ પણ વિમાની સેવાઓ ખોરવાતી રહી હતી. ડેલ્ટા અને યુનાઇટેડ સહિતની મોટી એરલાઇન્સે અસરગ્રસ્ત મુસાફરોને ટિકિટમાં ફેરફાર માટે વિશેષ રાહતો જાહેર કરી હતી. ABC News +1

અમેરિકાના હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી સચિવ માર્કવેઇન મુલિને જણાવ્યું હતું કે અત્યાર સુધીની તપાસમાં કોઈ દુર્ભાવનાપૂર્ણ સાયબર હુમલાના પુરાવા મળ્યા નથી. આ પ્રાથમિક રીતે ટેલિકોમ્યુનિકેશન વ્યવસ્થામાં સર્જાયેલી ખામી હોવાનું જણાય છે. તેમણે મુસાફરો અને તેમના પરિવારજનોને ગભરાવાની જરૂર નથી તેમ જણાવ્યું હતું. સમગ્ર ઘટનાની માહિતી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને આપવામાં આવી હતી. અધિકારીઓએ ખામીનું મૂળ કારણ શોધવા તપાસ હાથ ધરી છે.

અમેરિકન અને આરબ વિશ્વના અહેવાલોમાં આ ઘટનાને અમેરિકાની જૂની પડી રહેલી હવાઈ નિયંત્રણ વ્યવસ્થા માટે ગંભીર ચેતવણી ગણાવવામાં આવી છે. અમેરિકન સરકારે હવાઈ ટ્રાફિક નિયંત્રણનું આધુનિકીકરણ શરૂ કર્યું છે, પરંતુ હજુ મોટા પ્રમાણમાં ટેક્નોલોજી સુધારવાની જરૂરિયાત છે. તાજેતરમાં અમલમાં મુકાયેલી નવી તકનીકી વ્યવસ્થાની ભૂમિકા અંગે પણ પ્રશ્નો ઊઠ્યા છે, જોકે કોઈ ચોક્કસ સોફ્ટવેર અથવા કંપની આ ખામી માટે જવાબદાર હોવાનું સત્તાવાર રીતે સાબિત થયું નથી,

અગાઉ ૧૧ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૧ના આતંકવાદી હુમલા પછી સમગ્ર અમેરિકાની ઉડાનો રોકવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૩માં વિમાની કર્મચારીઓને સલામતી અંગેની માહિતી પહોંચાડતી નોટમ સિસ્ટમમાં ખામી સર્જાતા દેશવ્યાપી ઉડાનો અટકાવવી પડી હતી. હવે નવેમ્બર, ૨૦૨૬ની આ ઘટનાએ અમેરિકાના હવાઈ પરિવહનની સુરક્ષા અને ટેક્નોલોજીની વિશ્વસનીયતા અંગે ફરી ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે.

મહત્ત્વની તાજી વિગતો : શનિવાર, તા. ૧૪ નવેમ્બરની સવાર સુધીમાં દેશવ્યાપી ઉડાન પ્રતિબંધ હટાવી દેવામાં આવ્યો હોવાના અહેવાલો ઉપલબ્ધ છે. તેથી અમેરિકાની તમામ ફ્લાઇટો હજુ પણ બંધ છે તેવું કહેવું યોગ્ય નથી. જોકે વિવિધ એરપોર્ટ ઉપર ફ્લાઇટ રદ થવા અને વિલંબની અસર ચાલુ રહી શકે છે. અંતિમ કુલ રદ થયેલી ફ્લાઇટોનો આંકડો હજુ બદલાઈ શકે છે.