નવી દિલ્હી : તાજેતરમાં જ સંપન્ન થયેલા હોકી વર્લ્ડ કપ મહાસંગ્રામમાં ભારતીય પુરુષ હોકી ટીમે અપેક્ષાઓથી વિપરીત અત્યંત નબળું પ્રદર્શન કરીને હારેલા આત્મવિશ્વાસ સાથે છેક આઠમું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું છે. વર્ષ 2024 ના પેરિસ ઓલિમ્પિકમાં સતત બીજો કાંસ્ય ચંદ્રક જીતીને દેશનું ગૌરવ વધારનાર મોટાભાગના સિનિયર અને અનુભવી ખેલાડીઓ જ આ વર્લ્ડ કપ રમી રહ્યા હતા, છતાં વૈશ્વિક સ્તરની ટોચની મજબૂત ટીમો સામે રમત દરમિયાન ભારતીય ખેલાડીઓ મેદાન પર સંઘર્ષ કરતા નજરે પડ્યા હતા. આ અણધારી પતનને કારણે દેશભરના હોકી ચાહકો અને રમતજગત સાથે સંકળાયેલા નિષ્ણાતોમાં ભારે આશ્ચર્ય અને નિરાશા ફેલાઈ ગઈ છે કે આખરે રાષ્ટ્રીય રમત ગણાતી હોકીની ગાડી ક્યાં પાટા પરથી ઉતરી ગઈ.

ટીમના આ નિરાશાજનક પ્રદર્શનનું સૌથી મોટું અને ચિંતાજનક પાસું તેની નબળી રક્ષણાત્મક પંક્તિ (ડિફેન્સ) સાબિત થઈ હતી, કારણ કે વર્લ્ડ કપની માત્ર છ જ મેચોમાં વિરોધી ટીમોએ ભારતીય ગોલ પોસ્ટ પર હુમલો કરીને કુલ 19 ગોલ ફટકારી દીધા હતા. નોંધનીય છે કે ટીમનું પ્રશિક્ષણ જાણીતા કોચ ક્રેગ ફુલ્ટનના માર્ગદર્શન હેઠળ ચાલી રહ્યું છે, જેઓ ખાસ કરીને પોતાની 'ડિફેન્સ-ફર્સ્ટ' અર્થાત્ રક્ષણને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપતી રણનીતિ માટે વૈશ્વિક સ્તરે જાણીતા છે. આમ છતાં, કોચની આ જાણીતી રણનીતિ મેદાન પર કારગર સાબિત ન થઈ શકી અને ભારતીય ડિફેન્ડરો ભારે દબાણ હેઠળ ગોલ અટકાવવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ સાબિત થયા હતા.

ખેલ સમીક્ષકોના મતે, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે હોકી રમત ઝડપથી બદલાઈ રહી છે અને શારીરિક તથા માનસિક સહનશક્તિના મામલામાં યુરોપિયન ટીમો સામે ભારતનું ફિટનેસ સ્તર પાછળ પડી રહ્યું હોવાનું સ્પષ્ટ દેખાઈ આવ્યું છે. ઓલિમ્પિકની સફળતા બાદ ટીમમાં ક્યાંક ને ક્યાંક અતિઆત્મવિશ્વાસ ઘર કરી ગયો હતો અથવા તો રણનીતિના અમલીકરણમાં ગંભીર છીંડા રહી ગયા હતા, જેને લઈને સોશિયલ મીડિયા અને રમત વર્તુળોમાં 'શું ભારતીય હોકી બીમાર છે?' તેવા ગંભીર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે. હોકી ઇન્ડિયાના સત્તાવાર સૂત્રો પાસેથી મળતી માહિતી મુજબ, આ ખરાબ દેખાવ પાછળના વાસ્તવિક કારણોની તલસ્પર્શી સમીક્ષા કરવામાં આવશે અને ભવિષ્યની મોટી સ્પર્ધાઓ માટે કઠોર નિર્ણયો લેવાઈ શકે છે.

ભારતીય હોકીનો ભવ્ય ભૂતકાળ સુવર્ણ અક્ષરે લિખિત છે, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક સમયથી વૈશ્વિક ટુર્નામેન્ટોમાં નોક-આઉટ કે મહત્વના તબક્કે ટીમનું માનસિક મનોબળ ડગમગી જવું એ લાંબા સમયથી ચાલતી સમસ્યા રહી છે. આ વર્લ્ડ કપના નિરાશાજનક પરિણામોમાંથી બોધપાઠ લઈને હવે હોકી ઇન્ડિયા અને પ્રશાસન દ્વારા આગામી એશિયન ગેમ્સ તેમજ ઓલિમ્પિક ક્વોલિફાયરને ધ્યાનમાં રાખીને યુવા ખેલાડીઓને તક આપવાની અને તાલીમ પદ્ધતિમાં આમૂલ ફેરફાર કરવાની કવાયત શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. જો સમયસર યોગ્ય સુધારાત્મક પગલાં નહીં ભરાય, તો વિશ્વ હોકીમાં ભારતનું સ્થાન જાળવી રાખવું આગામી સમયમાં વધુ મુશ્કેલ બની જશે.