દ્વારકા : ગુજરાત અને દીવ-દમણના વિશાળ દરિયાકાંઠે સુરક્ષા વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત અને અભેદ્ય બનાવવા માટે ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ દ્વારા ‘સાગર કવચ-૦૨/૨૦૨૬’ નામની વ્યાપક મેગા સુરક્ષા કવાયત શરૂ કરવામાં આવી છે. આ મહત્ત્વપૂર્ણ ઓપરેશનમાં કુલ ૧૭ સુરક્ષા એજન્સીઓ અને આશરે ૧૦૦ જેટલા સુરક્ષા સંસાધનોને મેદાનમાં ઉતારવામાં આવ્યા છે. વ્યૂહાત્મક દૃષ્ટિએ અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાતા ગુજરાતના દરિયાઈ માર્ગે સંભવિત ઘૂસણખોરી, શંકાસ્પદ હિલચાલ અને સુરક્ષા સંબંધિત તમામ પડકારો સામે દેશનું સુરક્ષા તંત્ર કેટલું સજ્જ છે તેનું મૂલ્યાંકન કરવાનો આ કવાયતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે.

આ મેગા મોકડ્રિલ દરમિયાન દેવભૂમિ દ્વારકા સહિતના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં સઘન ચેકિંગ અને પેટ્રોલિંગ હાથ ધરવામાં આવ્યું છે. આ સંયુક્ત ઓપરેશનમાં ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ ઉપરાંત ભારતીય નૌકાદળ (Indian Navy), વાયુસેના (Indian Air Force), બોર્ડર સિક્યોરિટી ફોર્સ (BSF) અને નેશનલ સિક્યોરિટી ગાર્ડ (NSG) સહિતની ૧૭ અલગ-અલગ એજન્સીઓ એકસાથે કામ કરી રહી છે. કટોકટી કે કાળઝાળ કટોકટીની સ્થિતિમાં આ તમામ સુરક્ષા દળો વચ્ચે તાત્કાલિક અને અસરકારક સંકલન સ્થાપિત થાય તે બાબતને વિશેષ પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી છે.

સુરક્ષા દળો દ્વારા આ કવાયતમાં આશરે ૧૦૦ અત્યાધુનિક સુરક્ષા સંસાધનો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે, જે દરિયાઈ પેટ્રોલિંગ અને દેખરેખની સાથે કોઈપણ જોખમી પરિસ્થિતિનો તાત્કાલિક પ્રતિસાદ આપવાની ક્ષમતા ચકાસે છે. સંસાધનોની સચોટ કામગીરી ઉપરાંત સુરક્ષા એજન્સીઓ વચ્ચેનો અદ્યતન સંદેશાવ્યવહાર (Communication) અને તાત્કાલિક નિર્ણયો લેવાની ક્ષમતાનું પણ ઝીણવટભર્યું પરીક્ષણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. દરિયાઈ માર્ગે શંકાસ્પદ પ્રવેશ જેવી કાલ્પનિક કટોકટીની પરિસ્થિતિઓ સર્જીને વાસ્તવિક જોખમ ઊભું થાય તે પૂર્વે સુરક્ષા વ્યવસ્થાની તમામ ખામીઓને ઓળખીને તેને દૂર કરવા પર ભાર અપાઈ રહ્યો છે.

ઉલ્લેખનીય છે કે, ‘સાગર કવચ’ જેવી નિયમિત મોકડ્રિલ દેશના દરિયાઈ સુરક્ષા નેટવર્કને લોખંડી બનાવવામાં સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થાય છે. અગાઉની કવાયતોમાં પણ સંકલન અને તાત્કાલિક પ્રતિસાદની ક્ષમતાને વિશેષ સ્થાન અપાયું હતું, જેના પરિણામે દરિયાકાંઠાની સુરક્ષા વધુ સક્ષમ બની છે. ગુજરાત અને દીવ-દમણમાં ચાલી રહેલી આ તાજેતરની કવાયતથી સુરક્ષા વ્યવસ્થાની વર્તમાન સ્થિતિનું સચોટ મૂલ્યાંકન થઈ રહ્યું છે અને ભવિષ્યના સુરક્ષા પડકારોને પહોંચી વળવા માટે તંત્ર સંપૂર્ણપણે તૈયાર હોવાનું સ્પષ્ટ થાય છે.