ભુજ : કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાંથી પર્યાવરણ સંતુલન ખોરવાયું હોવાનો એક અત્યંત ચિંતાજનક અને ચોંકાવનારો કિસ્સો પ્રકાશમાં આવ્યો છે. ભુજ પંથકના જાંબુડી ગામના ઐતિહાસિક છછલા તળાવ સહિત આસપાસના અનેક જળાશયોમાં અચાનક જ સેંકડો માછલીઓ મૃત હાલતમાં પાણીની સપાટી પર તરતી મળી આવતાં સમગ્ર પંથકમાં ભારે અરેરાટી સાથે ચિંતાની લાગણી વ્યાપી ગઈ છે. હજારો મૂગા જળચર જીવોના ટપોટપ મોત અને પાણીમાંથી ફેલાતી અસહ્ય તીવ્ર દુર્ગંધને કારણે સ્થાનિક ગ્રામજનોમાં ભયંકર રોગચાળો ફેલાવવાનો ફફડાટ પણ સતાવી રહ્યો છે.
સ્થાનિક અગ્રણીઓ અને ગ્રામજનોના જણાવ્યા અનુસાર, માછલીઓના સામૂહિક મોતનો આ સિલસિલો માત્ર એકાદ તળાવ પૂરતો સીમિત નથી. જાંબુડીના છછલા તળાવ ઉપરાંત રામ તળાવડી, કાલિકાવારો ડેમ અને ભૂખી નદી સહિત સમગ્ર પંથકની જળશાખાઓમાં આ જ પ્રકારે માછલીઓ મૃત અવસ્થામાં મળી આવી છે. ઘટનાની ગંભીરતાને પગલે જાંબુડી ગામના ઉપસરપંચ રઘુભા જાડેજા, કોટડા (આથમણા)ના સરપંચ મનસુખ માકાણી તથા અન્ય સામાજિક અગ્રણીઓએ તાકીદે ઘટનાસ્થળની મુલાકાત લઈને વહીવટી તંત્રનું ધ્યાન દોર્યું હતું.
વધતું તાપમાન અને ઓક્સિજન લેવલ ઘટવું મુખ્ય કારણ: નિષ્ણાતો
પર્યાવરણ અને જીવ વિજ્ઞાનના નિષ્ણાતોના મતે, આ કુદરતી હોનારત પાછળ વૈશ્વિક હવામાનમાં આવેલા મોટા બદલાવ અને 'સુપર અલ નીનો ઇફેક્ટ' (Super El Niño) મુખ્ય કારણ હોઈ શકે છે.
•    નવા પાણીની અછત: ચાલુ વર્ષે ચોમાસું લંબાવા અથવા વરસાદ ખેંચાવાને કારણે જળાશયોમાં નવા શુદ્ધ પાણીની આવક થઈ નથી.
•    તાપમાનમાં અસહ્ય વધારો: કાળઝાળ ગરમીને કારણે જળાશયોના ઊંડાણનું તાપમાન મર્યાદા કરતાં વધુ વધી ગયું છે, જેના લીધે પાણીમાં ઓગળેલા ઓક્સિજનનું (Dissolved Oxygen) પ્રમાણ તળિયે બેસી ગયું છે અને માછલીઓ ગૂંગળામણનો ભોગ બની છે.
•    શેવાળ અને પ્રદૂષણ: આ સિવાય પાણીમાં અતિશય શેવાળ (Algae Bloom) જામી જવી અથવા આસપાસનું પ્રદૂષિત પાણી ભળવું પણ આ સુંદર જળચર જીવોના મોત પાછળ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
તંત્ર પાસે તાત્કાલિક સેમ્પલિંગ અને કડક પગલાંની માંગ
ગ્રામજનોની વહીવટી તંત્રને અપીલ
આ ભયાનક પરિસ્થિતિને જોતાં જાંબુડી અને આસપાસના ગામના લોકોએ જિલ્લા વહીવટી તંત્ર, વન વિભાગ અને ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB) ને તાત્કાલિક યુદ્ધના ધોરણે તપાસ કરવા વિનંતી કરી છે. લોકોની માંગ છે કે પાણીના સત્વરે 'વોટર સેમ્પલ' લેવામાં આવે જેથી મોતનું સાચું વૈજ્ઞાનિક કારણ જાણી શકાય અને ભવિષ્યમાં આવી જૈવિક આપત્તિને અટકાવી શકાય.
જો વહેલી તકે આ મૃત માછલીઓનો નિકાલ કરીને પાણીને શુદ્ધ કરવામાં નહીં આવે, તો આસપાસના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રોગચાળો ફાટી નીકળવાની પૂરેપૂરી દહેશત છે.