મુકુંદ બદીયાણી દ્વારા, જામનગર: કુદરતી આપત્તિ સમયે વિવિધ સરકારી વિભાગો અને ઔદ્યોગિક એકમો વચ્ચે ત્વરિત તેમજ અસરકારક પ્રતિસાદ સુનિશ્ચિત કરવાના હેતુથી જામનગર જિલ્લા પ્રશાસન દ્વારા એક મોટું પગલું ભરવામાં આવ્યું છે. જિલ્લા કલેક્ટર પી.બી.પંડ્યાના સીધા માર્ગદર્શન હેઠળ જામનગરના સિક્કા વિસ્તારમાં કાર્યરત ગુજરાત સ્ટેટ ઇલેક્ટ્રિસિટી કોર્પોરેશન લિમિટેડ (GSECL) ના વિશાળ પ્લાન્ટ ખાતે ભૂકંપ અંગેની એક મેગા મોકડ્રિલનું સફળ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ મોકડ્રિલનો મુખ્ય આશય આપત્તિ સમયે વિવિધ સરકારી અને બિનસરકારી વિભાગો વચ્ચે પરસ્પર સંકલન સાધવાનો, બચાવ કામગીરીની પૂર્વ તૈયારીઓ ચકાસવાનો અને કટોકટીની પળોમાં ઉપલબ્ધ સંસાધનોની કાર્યક્ષમતાનું ચોક્કસ મૂલ્યાંકન કરવાનો હતો.
*ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ કચ્છનો અખાત: ૭.૨ની તીવ્રતાની કાલ્પનિક પરિસ્થિતિ ઉભી કરાઈ*
મોકડ્રિલ દરમિયાન સવારે બરાબર ૯:૦૦ કલાકે રિક્ટર સ્કેલ પર ૭.૨ની ભયાનક તીવ્રતાનો કાલ્પનિક ભૂકંપ આવ્યો હોવાની ઇમરજન્સી જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ કાલ્પનિક ભૂકંપનું કેન્દ્રબિંદુ કચ્છના અખાતમાં નોંધાયું હોવાની વિગતો સાથે પ્લાન્ટના તમામ કારીગરો અને સ્ટાફને તુરંત જ સુરક્ષિત ખુલ્લા સ્થળે ખસેડવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરાઈ હતી. આ આપત્તિની કલ્પિત પરિસ્થિતિમાં ઉદ્યોગના રહેણાંક અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાં વ્યાપક નુકસાન થયું હોવાનું, ઇમારતોમાં લોકો ફસાયા હોવાનું તેમજ કેટલાક નાગરિકો ઘાયલ થયા હોવાનું દ્રશ્ય ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું. જેમાં ૧૧ જેટલા લોકો ગંભીર રીતે ઇજાગ્રસ્ત થતાં તેમને તાત્કાલિક ધોરણે પ્લાન્ટમાંથી બહાર કાઢીને પ્રાથમિક સારવાર અર્થે હૉસ્પિટલ ખસેડવામાં આવ્યા હતા. આ સાથે જ પ્લાન્ટના અન્ય તમામ કર્મચારીઓનું પણ આરોગ્યની વિશેષ ટીમ દ્વારા સ્થળ પર જ સઘન મેડિકલ ચેકઅપ કરવામાં આવ્યું હતું.
*SDRF, પોલીસ અને ફાયર ફાઇટર્સે હાથ ધર્યું જીવંત પ્રદર્શન*
આ ભવ્ય કટોકટી અભ્યાસ કાર્યક્રમમાં જિલ્લા વહીવટીતંત્રની ટીમ, પોલીસ વિભાગ, અગ્નિશામક દળ (ફાયર બ્રિગેડ), આરોગ્ય વિભાગ, રાજ્ય આપત્તિ પ્રતિસાદ દળ (SDRF), વિવિધ સ્થાનિક ઔદ્યોગિક એકમોના સુરક્ષા પ્રતિનિધિઓ તેમજ વિવિધ સ્વયંસેવક સંસ્થાઓએ ખૂબ જ સક્રિયતાપૂર્વક ભાગ લીધો હતો. આપત્તિની જાહેરાત થતાં જ તમામ વિભાગો પોતપોતાના આધુનિક સાધનો સાથે ઘટનાસ્થળે દોડી આવ્યા હતા. બચાવ ટીમોએ ભારે કાટમાળ વચ્ચેથી ઘાયલોને સ્ટ્રેચર મારફતે સુરક્ષિત સ્થળે ખસેડવા, ફેકચર કે ઈજા પામેલા લોકોને ત્વરિત પ્રાથમિક સારવાર પૂરી પાડવા, ઇમારતોની ઉંચાઈ પર ફસાયેલા લોકોને હાઈડ્રોલિક ક્રેન અને દોરડાની મદદથી બહાર કાઢવા તથા જોખમગ્રસ્ત બનેલા પ્લાન્ટના વિસ્તારોને કોર્ડન કરી સુરક્ષિત કરવાની કામગીરીનું હૂબહૂ અને જીવંત પ્રદર્શન કર્યું હતું.
*ઇન્સિડન્ટ કમાન્ડ સિસ્ટમ અને કમ્યુનિકેશનની સચોટ ચકાસણી*
આ સમગ્ર મોકડ્રિલ દરમિયાન વહીવટી તંત્રની ઇન્સિડન્ટ કમાન્ડ સિસ્ટમ (ICS) અંતર્ગત જોડાયેલા તમામ અલગ-અલગ વિભાગો વચ્ચેના આંતરિક સંકલન અને સંચાર (કમ્યુનિકેશન) વ્યવસ્થાની બારીકાઈથી ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. જિલ્લાના ઇમરજન્સી ઓપરેશન સેન્ટર (EOC) દ્વારા વાયરલેસ અને કંટ્રોલરૂમ કનેક્ટિવિટીના માધ્યમથી ગ્રાઉન્ડ પર ચાલી રહેલી સમગ્ર બચાવ કામગીરીનું સતત મોનિટરિંગ અને નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું અને કટોકટી સમયે મોકલાયેલી વિવિધ ટીમોને જરૂરી મહત્વનું માર્ગદર્શન પૂરું પાડવામાં આવ્યું હતું. મોકડ્રીલની પ્રક્રિયા સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ થયા બાદ, તમામ સંલગ્ન વિભાગોના વડાઓ સાથે એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજીને કામગીરીનું તટસ્થ મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું અને ભવિષ્યમાં આવી આપત્તિ પ્રતિસાદ વ્યવસ્થાને વધુ સક્ષમ તથા ત્રુટિરહિત બનાવવા માટેના જરૂરી ટેકનિકલ સૂચનો આપવામાં આવ્યા હતા.
*આપત્તિ વ્યવસ્થાપન એ સતત ચાલતી પ્રક્રિયા: બ્રિજેશ કાલરીયા*
આ પ્રસંગે ઇન્સિડન્ટ કમાન્ડન્ટ ઓફિસર બ્રિજેશ કાલરીયાએ જણાવ્યું હતું કે, આવા પ્રકારની આયોજિત મોકડ્રીલ્સ દ્વારા ભવિષ્યમાં આવનારી કોઈ પણ વાસ્તવિક આપત્તિ કે પડકારોનો મજબૂતાઈથી સામનો કરવાની વહીવટી તંત્ર અને કંપનીઓની સંયુક્ત ક્ષમતામાં મોટો વધારો થાય છે. આ પ્રકારની કટોકટી તાલીમથી ઔદ્યોગિક કર્મચારીઓ અને સુરક્ષા જવાનોમાં એક નવો આત્મવિશ્વાસ વિકસે છે તેમજ જનસુરક્ષા માટેની જરૂરી તૈયારીઓ વધુ મજબૂત બને છે. તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે આપત્તિ વ્યવસ્થાપન માટેની પૂર્વ તૈયારીઓ એ કોઈ એક દિવસનું કામ નથી પરંતુ સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે, તેથી આવી ઉપયોગી તાલીમાત્મક પ્રવૃત્તિઓ આગામી સમયમાં પણ નિયમિતપણે યોજાતી રહેશે. આ કાર્યક્રમમાં GSECL ના ઉચ્ચ અધિકારીઓ, જામનગર જિલ્લા વહીવટી તંત્રના સંલગ્ન તમામ સરકારી વિભાગોની ટીમો તેમજ સ્થાનિક ઉદ્યોગોના લગત અધિકારીઓ મોટી સંખ્યામાં ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.