તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
કમાવ..ઉધાર લ્યો...ચુકવો..ફરી લોન લ્યો..બચત શુન્ય
એક હાથથી કમાવઃ બીજા હાથથી ઉધારી ચુકવોઃ મધ્યમ વર્ગની આ છે હાલત દર પાંચ વ્યક્તિમાંથી ત્રણ ઉપર ૩ થી વધુ લોન
નવી દિલ્હી,તા.૦૯: આજના હાઇટેક યુગમાં જ્યાં બધા નાણાકીય કામ હાથમાં રહેલા મોબાઇલ ફોન દ્વારા થાય છે, ત્યાં ઘણી બધી સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ છે જેના કારણે લોકોને હવે સૌથી મોટી વસ્તુ ખરીદવા માટે પણ પોતાના ખિસ્સાના બજેટ તરફ જોવાની જરૂર નથી, પછી ભલે તે પોતાનું ઘર ખરીદવાની હોય કે ઘરવખરીની વસ્તુઓની ખરીદીની હોય કે હોસ્પિટલમાં સારવારની હોય, હવે બધું જ સરળ હપ્તાઓ પર ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ ચ્પ્ત્નો આ મદદરૂપ વિકલ્પ ખાસ કરીને મધ્યમ વર્ગ માટે મોટી મુશ્કેલીનું કારણ બની રહ્યો છે, જે ચૂપચાપ લોકોની આવકનો નાશ કરી રહ્યો છે અને તેમની બચતમાં પણ ઘટાડો કરી રહ્યો છે. નિષ્ણાતો તો એમ પણ કહી રહ્યા છે કે હાલમાં મોંઘવારી કરતાં ચ્પ્ત્નો બોજ લોકોને વધુ પરેશાન કરી રહ્યો છે.
ફક્ત મોટી વાતો જ નહીં, હવે પછી તે ટ્રેન, ફ્લાઇટ કે રોજિંદા ઉપયોગની કરિયાણાની વસ્તુઓ દ્વારા મુસાફરી કરવાની વાત હોય, તમે તમારી સુવિધા મુજબ તેનો ઈએમઆઈ કરાવી શકો છો અને પછી તેને માસિક હપ્તામાં ચૂકવી શકો છો. નાણાકીય નિષ્ણાત તાપસ ચક્રવર્તીએ સમગ્ર ગણતરી સમજાવતા તેમની લિંક્ડઇન પોસ્ટમાં કહ્યું છે કે આ કોઈ જાળથી ઓછું નથી, જેના કારણે ભારતનો મધ્યમ વર્ગ દબાણમાં છે અને આ ફક્ત વધતી કિંમતો અથવા ઊંચા કરને કારણે નથી, પરંતુ EMI ના વધતા બોજને કારણે છે, જે મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે સૌથી મોટા ખતરાઓમાંનું એક બની રહ્યું છે.
નિષ્ણાત તાપસ ચક્રવર્તીએ એક સરળ ફોર્મ્યુલા દ્વારા EMI ડેટ ટ્રેપ સમજાવ્યું છે. તેણે લખ્યું, કમાવો, ઉધાર લો, ચૂકવો, પછી પુનરાવર્તન કરો, કોઈ બચત નહીં, ફરીથી સ્વાઇપ કરો. આજના સમયમાં પણ આ એક વાસ્તવિકતા છે અને આ જ કારણ છે કે દેશમાં ક્રેડિટ કાર્ડ દ્વારા ખરીદી પણ ઝડપથી વધી રહી છે. તેમણે કહ્યું કે EMI સુવિધા એટલા માટે શરૂ કરવામાં આવી હતી કે લોકો પરનો નાણાકીય બોજ ઓછો થઈ શકે અને તેમને મદદ મળી શકે, પરંતુ હવે તે જીવનશૈલી બની ગઈ છે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, હવે તમારું ક્રેડિટ-ડેબિટ કાર્ડ સ્વાઇપ કરો અને ઘરે ફ્રિજ, એસી, ફેન્સી સોફા, બેડ અથવા તમને જોઈતી કોઈપણ વસ્તુ લાવો. બજેટની કોઈ ચિંતા નથી અને રાહ જોવાની પણ જરૂર નથી. ફક્ત એક જ ટેપથી ખરીદો અને પછીથી ચૂકવણી કરો. પરંતુ આ હમણાં ખરીદો, પછી ચૂકવો જીવનશૈલી લોકોને ચુપચાપ દેવાના જાળમાં ફસાવી રહી છે.
આંકડા આ ગહન સમસ્યાનું સાચું ચિત્ર પણ રજૂ કરે છે અને દર્શાવે છે કે આ પદ્ધતિ હવે જીવનશૈલીનો એક ભાગ બની રહી છે. તાપસ ચક્રવર્તીના મતે, સ્થાનિક દેવું ભારતના GDPના ૪૨% સુધી પહોંચી ગયું છે. આમાંનો મોટો હિસ્સો, ૩૨% થી વધુ, ક્રેડિટ કાર્ડ, પર્સનલ લોન અને હમણાં ખરીદો, પછી ચૂકવણી કરો જેવી યોજનાઓમાંથી આવે છે. ભારતમાં વેચાતા લગભગ ૭૦% iPhones EMI પર ખરીદવામાં આવે છે. તેમણે કહ્યું કે લગભગ ૧૧% નાના દેવાદારો પહેલાથી જ તેમની લોન ચૂકવી ચૂકયા છે અને ઘણા લોકો એક જ સમયે અનેક લોનમાં ફસાયેલા છે.
જે લોકો EMI નો ઉપયોગ કરીને માલ કે સેવાઓ ખરીદે છે, તેમના માટે માસિક હપ્તા નાના લાગે છે, પરંતુ તે ઝડપથી વધી જાય છે. તાપસ ચક્રવર્તીએ ચેતવણી આપી હતી કે ધારો કે ફોન EMI રૂ. ૨,૪૦૦, લેપટોપ EMI રૂ. ૩,૦૦૦, બાઇક EMI રૂ. ૪,૦૦૦ અને ક્રેડિટ કાર્ડ બિલ રૂ. ૬,૫૦૦, આ બધાને એકસાથે જોઈએ તો દર મહિને ૨૫,૦૦૦ રૂપિયા ખર્ચ થાય છે અને મધ્યમ વર્ગ માટે આ ખૂબ મોટી રકમ હોઈ શકે છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે હવે, આ ફાંદાને કારણે, કોઈ બચત નથી... કોઈ ટેકો નથી... અને પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ રહી છે.
નાણાકીય નિષ્ણાતો કહે છે કે આ નાના હપ્તાઓને કારણે વધતા નાણાકીય દબાણથી તણાવનું સ્તર વધી રહ્યું છે અને આ કામ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા અને ઉત્પાદકતામાં અવરોધ સાબિત થઈ રહ્યું છે, ખાસ કરીને મધ્યમ વર્ગના લોકો માટે. તેમણે કહ્યું કે આ સમસ્યા વ્યક્તિગત ઘરોથી આગળ વધે છે અને દેશના આર્થિક વિકાસને ધીમો પાડી શકે છે કારણ કે ઓછી બચતનો અર્થ ઓછો રોકાણ થાય છે.
EMI ના ફાંદામાં ફસાયેલા લોકો હપ્તા ભરવામાં તેમની આવકનો મોટો હિસ્સો ગુમાવે છે અને બચત કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે. ઓછી બચતનો અર્થ એ છે કે પરિવારો રોકાણ કરી શકતા નથી કે ભવિષ્ય માટે યોજના બનાવી શકતા નથી. આ ઉપરાંત, વધુ દેવું એટલે ચુકવણીમાં ડિફોલ્ટ થવાની શકયતા વધુ. આવી સ્થિતિમાં, એવું કહેવું ખોટું નહીં હોય કે તે ફક્ત એક પરિવારને નહીં, પણ દરેકને અસર કરે છે.
EMI ગડબડને વિગતવાર સમજાવતા, નિષ્ણાત તાપસ ચક્રવર્તીએ તેનો સામનો કેવી રીતે કરવો તે પણ જણાવ્યું છે અને લોકોને તેમના કુલ EMI બોજનું મૂલ્યાંકન કરવાની અને ખાતરી કરવાની સલાહ આપી છે કે તે તેમની આવકના ૪૦% થી વધુ ન હોય. આ ઉપરાંત, એક સેફ્ટી ફંડ પણ બનાવો, તમે તેને દર મહિને ૫૦૦ રૂપિયાથી પણ શરૂ કરી શકો છો. SIP જેવી યોજનાઓમાં રોકાણ કરવાનું શરૂ કરો, જે સમય જતાં મોટો નફો આપી શકે છે.
પોતાની પોસ્ટના અંતે, તેમણે એક મોટો સંદેશ આપીને લખ્યું, ફક્ત શ્રીમંત દેખાવા માટે ઉધાર ન લો. તણાવ સાથે જીવવું એ સામાન્ય વાત નથી, જે વસ્તુઓ માટે તમે પૈસા ચૂકવ્યા નથી તેની માલિકી રાખવી એ સફળતા નથી. સારા જીવનનું સ્વપ્ન દેવાની જાળ ન બનવું જોઈએ અને સ્વતંત્રતાનો અર્થ વધુ કમાવાનો નથી, પરંતુ ઓછી લોન લેવાનો છે.
(3:40 PM IST)
