તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
રાજકોટના ઇમીટેશન જવેલરી ઉદ્યોગ પર ચીનની તરાપ
સસ્તી ચીની પ્રોડકટે પ્રહાર કરતા - ઘરઆંગણાનો ઉદ્યોગ ડચકા ખાવા લાગ્યો : વેંચાણ ૩૦% ઘટયું : ચાઇનીઝ જવેલરી રાજકોટ કરતા ૨૦ થી ૨૫ ટકા સસ્તી : ચીન જેવી ઇઝ ઓફ ડુઇંગ બીઝનેસ નીતિ બનાવવા માંગ
રાજકોટ, તા.૧૭: રાજકોટની ઓળખ ડીઝલ એન્જીન ઉપરાંત ઇમીટેશન જવેલરીની છે. દર વર્ષે કરોડો રૂપિયાનું ટર્નઓવર કરતો ઇમીટેશન જવેલરી ઉદ્યોગ કે જે રાજકોટની શાન ગણાય છે. તેના પર ચીનનો ડોળો છે. હાલ આ ઉદ્યોગ ડચકા ખાઇ રહ્યો છે. તેને પુનઃ ધમધમતો કરવો જરૂરી છે.
પાંચ મહિના પહેલા સુધી રાજકોટમાં ઈમિટેશન જ્વેલરી બનાવતા નરેન્દ્ર મહેતા દરરોજ ૨૫૦ કિલોથી ૩૦૦ કિલોના ઘરેણાં વેચતા હતા. જોકે વેચાણ ઘટીને ૧૦૦ કિલોથી ૧૫૦ કિલો થયું છે. મહેતાએ લગભગ ૨૦૦ પરિવારો સાથે ઘરેણાં બનાવવાનો ઓર્ડર આપ્યો, જેમણે તેમના ઘરે ઘરેણાં બનાવ્યા. હવે મહેતા તરફથી માત્ર ૫૦-૬૦ પરિવારોને જ ઓર્ડર મળી રહ્યા છે.
રાજકોટની પ્રખ્યાત ઇમિટેશન જ્વેલરી, જે ઘણી બોલીવુડ મૂવીઝ અને ટીવી સિરિયલોને શણગારે છે, તે ચીનની જ્વેલરીના ઘૂંસપેંઠ સામે સંઘર્ષ કરી રહી છે, જે માત્ર સસ્તી નથી પણ તેની સમાન ડિઝાઇન પણ છે. તેમ ટાઇમસ ઓફ ઇન્ડિયાનો અહેવાલ જણાવે છે.
ઉત્પાદકોના મતે છેલ્લા ૫-૬ મહિનામાં સ્થાનિક બજારમાં વેચાણમાં ૨૫%નો ઘટાડો થયો છે અને નિકાસમાં ૪૦%નો ઘટાડો નોંધાયો છે. કામદારો, જેમાંથી મોટાભાગના પ?મિ બંગાળ અને ભારતના પૂર્વ ભાગના છે, તેઓ તેમના ઘરે આ જ્વેલરી બનાવે છે. ઉત્પાદકો તેમને સામગ્રી પ્રદાન કરે છે અને તેમને ચોક્કસ ડિઝાઇન આપે છે.
ઉત્પાદકો જ્વેલરી માટેનો ૮૦% કાચો માલ ચીનમાંથી આયાત કરતા હતા. જો કે, છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં, ચીને આભૂષણોને મોટા પ્રમાણમાં ડિઝાઇન કરવાનું શરૂ કર્યું. ચીન યુએસ અને કેનેડા જેવા પશ્ચિમી દેશોમાં લોકપ્રિય હોય તેવી ડિઝાઇન બનાવતું હતું. અમે ભારતમાં બિઝનેસ કરીએ છીએ અને અમારી નિકાસ મુંબઈ, દિલ્હી અને કોલકાતાથી ગલ્ફ અને આફ્રિકન દેશોમાં થાય છે. ચીન હવે જ્વેલરી ડિઝાઇન કરી રહ્યું છે જેને ભારતીય ઉપખંડ અને ગલ્ફ ગ્રાહકો દ્વારા, પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે. મહેતાએ જણાવ્યું હતું.
ઉત્પાદકો કહે છે કે તેમના ચાઇનીઝ સમકક્ષોએ મશીનરી વિકસાવી છે જે તેમના ઉત્પાદનોને સારી પૂર્ણાહુતિ પૂરી પાડે છે, અને સરકારના સમર્થનને આભારી છે. તેમની જ્વેલરી વિવિધ ડિઝાઇન સાથે હળવી હોય છે.
ઈમિટેશન જ્વેલરી એસોસિએશન, રાજકોટના પ્રમુખ મનીષ પટેલે જણાવ્યું હતું કે, ચાઈનીઝ જ્વેલરી ૨૦્રુ-૨૫્રુ સસ્તી છે. આયાત ખર્ચને ધ્યાનમાં લઈને પણ જો ચાઈનીઝ જ્વેલરી સ્થાનિક જ્વેલરીની સમકક્ષ બની જાય તો ગ્રાહકો તેમની ડિઝાઇનને પસંદ કરે છે.
વેપારીઓ સીધી નિકાસ કરતા નથી, પરંતુ મુંબઈ, બેંગલુરુ, ચેન્નાઈ, જયપુર અને કોલકાતા જેવા મોટા શહેરોના વેપારીઓ સ્થાનિક વેપારીઓ પાસેથી ખરીદી કરે છે. મુંબઈ અને દિલ્હીના વેપારીઓ ગલ્ફ અને આફ્રિકન દેશોમાં નિકાસ કરે છે જ્યારે કોલકાતાના વેપારીઓ બાંગ્લાદેશમાં નિકાસ કરે છે.
રાજકોટ સ્થિત ઉત્પાદકોને હંમેશા નવરાત્રી દરમિયાન સારા ઓર્ડર મળતા હતા, પરંતુ આ વર્ષે એકંદરે વેચાણમાં ૩૦%નો ઘટાડો નોંધાયો હતો. તેમને ડર છે કે દિવાળી અને મેરેજ સિઝનમાં પણ ચાઈનીઝ પ્રોડક્ટ્સ દ્વારા બિઝનેસ હડપ થઈ જશે.
અન્ય એક ઉત્પાદક જિગ્નેશ શાહે જણાવ્યું હતું કે, ચીન અગાઉ પણ ભારતમાં ઈમિટેશન જ્વેલરીની નિકાસ કરતું હતું, પરંતુ હવે તેનો વ્યાપ નોંધપાત્ર રીતે વધી ગયો છે. સ્થાનિકોને સ્પર્ધામાં મદદ કરવા માટે સરકારે ચીનની જેમ ‘ઇઝ ઑફ ડુઇંગ બિઝનેસ' નીતિ બનાવવી જોઈએ.
(10:07 AM IST)
