દુબઈ,: ખાડી દેશોમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠાની કરોડરજ્જુ ગણાતી 'હોર્મુઝની સામુદ્રધુની' માં ગંભીર અવરોધો ઉભા થયા છે. આ એક મહિના લાંબી સમુદ્રી મુસાફરીને ઝડપી બનાવવી ટેકનિકલી અશક્ય છે, કારણ કે જો જહાજો ઝડપ વધારે તો સુરક્ષાનું જોખમ વધે છે અને ઇંધણનો ખર્ચ પણ આસમાને પહોંચે છે. હાલમાં સેંકડો ટેન્કરો કાં તો ફસાયેલા છે અથવા તેમને લાંબા રસ્તે ડાયવર્ટ કરવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે તમારા વાહનના ગેસ ટેન્ક સુધી તેલ પહોંચવામાં અઠવાડિયાઓનો વિલંબ થઈ શકે છે.
જાપાન સુરક્ષિત, પણ અન્ય દેશો માટે ખતરો
જાપાન જેવા વિકસિત દેશો પાસે વહાણવટા અને રિફાઇનિંગનું મજબૂત માળખું તથા વ્યૂહાત્મક ઉર્જા ભંડાર (Strategic Reserves) ઉપલબ્ધ છે, જે તેમને આ કટોકટીમાં ટકી રહેવા મદદ કરી રહ્યા છે. પરંતુ ફિલિપાઇન્સ જેવા દેશો, જેમની પાસે રિફાઇનિંગ ક્ષમતા ઓછી છે, ત્યાં હાહાકાર મચી ગયો છે. ફિલિપાઇન્સે ઓઇલ સપ્લાયમાં વિક્ષેપને કારણે રાષ્ટ્રીય કટોકટી જાહેર કરવી પડી છે. અખાતી દેશોમાં ક્ષતિગ્રસ્ત થયેલા ઉપકરણોને કારણે તેલ શુદ્ધિકરણની પ્રક્રિયામાં પણ ભારે વિલંબ થઈ રહ્યો છે.
મોંઘો વીમો અને ખોરવાયેલી સપ્લાય ચેઈન
યુદ્ધગ્રસ્ત વિસ્તાર હોવાને કારણે આ માર્ગ પરથી પસાર થતા જહાજોના વીમા પ્રીમિયમ (Insurance Premiums) એટલા વધી ગયા છે કે ઘણી કંપનીઓ માટે અહીંથી વેપાર કરવો આર્થિક રીતે પોસાય તેમ નથી. માત્ર તેલ જ નહીં, પણ તેલમાંથી બનતી અન્ય વસ્તુઓ જેવી કે પ્લાસ્ટિક, એડહેસિવ્સ (ગુંદર) અને પેઇન્ટની પણ સમગ્ર એશિયામાં ભારે અછત સર્જાઈ છે.
સામાન્ય સ્થિતિમાં આવતા મહિનાઓ લાગશે
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો હોર્મુઝનો રસ્તો આજે ખુલી જાય તો પણ પરિસ્થિતિ સામાન્ય થતા મહિનાઓ લાગશે. ટ્રાફિક ક્લિયરન્સ અને ખોરવાયેલી સપ્લાય ચેઇનને ફરીથી પાટા પર લાવવી એ એક મોટો પડકાર છે. અત્યારે તો સમગ્ર વિશ્વની નજર આ સામુદ્રધુની પર છે, કારણ કે અહીંથી પસાર થતા દરેક ટીપા પર વૈશ્વિક અર્થતંત્રનો વેગ ટકેલો છે.