નવી દિલ્હી : ભારતીય અર્થતંત્રના આંકડાકીય માળખામાં એક ઐતિહાસિક ફેરફાર થવા જઈ રહ્યો છે. દેશના ભાવ નિર્ધારણ અને ફુગાવાને માપવા માટે દાયકાઓથી વપરાતી જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (WPI) પ્રણાલીને હવે સરકાર તબક્કાવાર રીતે દૂર કરવા જઈ રહી છે. તેના સ્થાને વૈશ્વિક સ્તરે માન્ય 'ઉત્પાદક ભાવ સૂચકાંક' (PPI) સિસ્ટમ અમલમાં મૂકવાનો મહત્વનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતના આર્થિક ડેટાને આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓ સાથે સંરેખિત કરવાનો અને આધુનિક બનાવવાનો છે.
શું છે આ મોટો બદલાવ?
વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલી માહિતી મુજબ, સરકાર હવે WPI માંથી PPI તરફ સંપૂર્ણ સ્વિચ કરશે. જોકે, આ પ્રક્રિયા એકાએક નહીં થાય. વપરાશકર્તાઓને આ નવા ફેરફાર સાથે અનુકૂળ થવા માટે પૂરતો સમય મળે તે માટે, PPI ના લોન્ચિંગ બાદ પણ પાંચ વર્ષ સુધી WPI ડેટા પ્રકાશિત કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ તેને સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવશે. આ ધીમી અને ક્રમિક સ્વિચિંગ પ્રક્રિયા ઉદ્યોગો અને અર્થશાસ્ત્રીઓ માટે ખૂબ જ મદદરૂપ સાબિત થશે.
આધુનિકીકરણ અને વિસ્તૃત વ્યાપ
માત્ર સિસ્ટમ જ નહીં, પરંતુ ડેટાની ગુણવત્તા પણ સુધારવામાં આવી છે. સરકારે WPI ના આધાર વર્ષને 2011-12 થી વધારીને 2022-23 કરવાની મંજૂરી આપી છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, નવી શ્રેણીમાં સમાવિષ્ટ વસ્તુઓની સંખ્યા 697 થી વધારીને 957 કરવામાં આવી છે. આ વિસ્તરણ દર્શાવે છે કે નવી સિસ્ટમ વર્તમાન આર્થિક ગતિવિધિઓનું વધુ સચોટ અને વ્યાપક પ્રતિનિધિત્વ કરશે.
તારીખ નોંધશો: 15 જૂનનો દિવસ છે ખાસ
આગામી 15 જૂને સરકાર સુધારેલા જથ્થાબંધ ભાવ સૂચકાંક (WPI) અને તદ્દન નવા ઉત્પાદક ભાવ સૂચકાંક (PPI) બંને જાહેર કરશે. આ ફેરફારથી ભાવ વધારાની ગણતરીમાં વધુ પારદર્શિતા આવશે અને વ્યાપારી કરારોમાં ભાવ વધારાની કલમોને (price escalation clauses) વધુ સ્પષ્ટતા મળશે.
અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, આ પગલું ભારતીય અર્થતંત્રના ડેટાને વધુ વૈજ્ઞાનિક અને વૈશ્વિક સ્તરે સરખાવી શકાય તેવો બનાવશે. જૂની પદ્ધતિને અલવિદા કહીને નવી આધુનિક વ્યવસ્થા તરફનું આ પ્રયાણ ભારતને વિશ્વની અગ્રણી અર્થવ્યવસ્થાઓની હરોળમાં વધુ મજબૂતીથી સ્થાપિત કરશે.