બેઇજિંગ : અવકાશના ક્ષેત્રમાં ચીને એક એવું સાહસ કર્યું છે જેણે સમગ્ર વિશ્વના વૈજ્ઞાનિકોને વિચારતા કરી દીધા છે. ચીને તેના તાજેતરના 'તિયાનઝોઉ-10' કાર્ગો મિશન દ્વારા અવકાશમાં "કૃત્રિમ માનવ ગર્ભ" (Artificial Human Embryos) મોકલીને ઈતિહાસ રચી દીધો છે. આ પ્રયોગનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ સમજવાનો છે કે શું પૃથ્વીની બહાર, શૂન્ય ગુરુત્વાકર્ષણ અને જોખમી કોસ્મિક રેડિયેશન વચ્ચે માનવ જીવનનો વિકાસ શક્ય છે કે નહીં. આ સમાચાર આવતાની સાથે જ નાસા અને એલોન મસ્કની સ્પેસ-એક્સ જેવી સંસ્થાઓમાં હલચલ મચી ગઈ છે.

સ્ટેમ કોષોમાંથી તૈયાર કરાયા 'જીવનના નમૂના'

ચાઈનીઝ વૈજ્ઞાનિકોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ વાસ્તવિક ગર્ભ નથી, પરંતુ સ્ટેમ કોષોનો ઉપયોગ કરીને પ્રયોગશાળામાં તૈયાર કરવામાં આવેલા મોડેલ્સ છે. આ કૃત્રિમ ગર્ભ માનવ વિકાસના ૧૪ થી ૨૧ દિવસના તે મહત્વપૂર્ણ તબક્કાને દર્શાવે છે જ્યારે શરીરમાં અંગો બનવાની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે. અવકાશમાં પાંચ દિવસ સુધી આ ગર્ભોને માઇક્રો-ગ્રેવિટીમાં રાખવામાં આવશે, જ્યાં ઓટોમેટિક સિસ્ટમ દ્વારા તેમને જરૂરી પોષક તત્વો પૂરા પાડવામાં આવશે અને ચીની અવકાશયાત્રીઓ (તાઈકોનોટ્સ) તેમનું સતત નિરીક્ષણ કરશે.

અવકાશમાં વસાહત સ્થાપવાનું સપનું કેટલું દૂર?

એલોન મસ્ક લાંબા સમયથી મંગળ ગ્રહ પર માનવ શહેર વસાવવાની વાતો કરી રહ્યા છે, પરંતુ ચીને તે મૂળભૂત પ્રશ્ન પર કામ શરૂ કર્યું છે જેને અત્યાર સુધી અવગણવામાં આવ્યો હતો: જો માનવીએ બીજા ગ્રહ પર રહેવું હોય, તો ત્યાં પ્રજનન અને પેઢી વધારવી અનિવાર્ય છે. મિશન મેનેજર યુ લેકિયાનના જણાવ્યા મુજબ, આ સંશોધન દ્વારા એ જાણી શકાશે કે અંતરિક્ષનું વાતાવરણ ગર્ભના વિકાસ પર કેવી અસર કરે છે. આ અભ્યાસ પૃથ્વી પર જન્મજાત રોગો અને હૃદયની ખામીઓની સારવારમાં પણ ક્રાંતિકારી સાબિત થઈ શકે છે.

પાંચ દિવસ બાદ પૃથ્વી પર પુનરાગમન

અવકાશમાં પાંચ દિવસનો સમય વિતાવ્યા બાદ, આ ગર્ભોને ક્રાયોજેનિકલી ફ્રીઝ (સ્થિર) કરીને પૃથ્વી પર પાછા લાવવામાં આવશે. અહીં વૈજ્ઞાનિકો આ નમૂનાઓની તુલના પૃથ્વી પરની લેબમાં વિકસિત નમૂનાઓ સાથે કરશે. આ તુલનાત્મક અભ્યાસથી જ ખબર પડશે કે માનવ કોષો માટે અવકાશયાત્રા કેટલી સલામત છે. ચીનનો આ પ્રયોગ સાબિત કરે છે કે તે સ્પેસ રેસમાં હવે માત્ર સેટેલાઇટ પૂરતું મર્યાદિત નથી, પરંતુ માનવ અસ્તિત્વને પૃથ્વીની બહાર લઈ જવા માટે ગંભીરતાથી તૈયારી કરી રહ્યું છે.