બર્લિન. મેડિકલ જર્નલ ધ લેન્સેટમાં પ્રકાશિત એક નવા અહેવાલમાં ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે પરમાણુ યુદ્ધ, કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI) નો દુરુપયોગ અને જૈવિક શસ્ત્રો (જૈવિક શસ્ત્રો) 2100 સુધીમાં માનવતાનો અંત લાવી શકે છે. 

   હકીકતમાં, 21મી સદીના વૈશ્વિક સ્વાસ્થ્ય માટેના ખતરા પર લેન્સેટ કમિશન દ્વારા તૈયાર કરાયેલ આ અહેવાલમાં 17 મુખ્ય જોખમોની ઓળખ કરવામાં આવી છે જે આગામી 75 વર્ષોમાં માનવ સ્વાસ્થ્ય અને અસ્તિત્વને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આમાં પરમાણુ યુદ્ધ, AI નો દુરુપયોગ, આબોહવા પરિવર્તન, વાયુ પ્રદૂષણ, બાળ કુપોષણ, સ્થૂળતા અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહાયમાં ઘટાડો શામેલ છે.

   જોકે આવું થવાની શક્યતા ઓછી છે, નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે આને ટાળવા માટે, આબોહવા પરિવર્તન, વાયુ પ્રદૂષણ, રોગચાળા અને AI ના બેકાબૂ ઉપયોગથી ઉદ્ભવતા જોખમોનો સામનો કરવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે તાત્કાલિક નક્કર પગલાં લેવાની સખત જરૂર છે.

   નિષ્ણાતો કહે છે કે સરકારો હજુ પણ આ જોખમોને ઘટાડવા અને ભવિષ્યની પેઢીઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે પગલાં લઈ શકે છે.

   જર્મનીના બર્લિનમાં યોજાનારી વર્લ્ડ હેલ્થ સમિટમાં રજૂ કરવામાં આવનાર 35 નિષ્ણાતોની ટીમ દ્વારા તૈયાર કરાયેલ અને 21મી સદીના ગ્લોબલ થ્રેટ્સ ટુ હેલ્થ પર લેન્સેટ કમિશન ચેતવણી આપે છે કે AI (જૈવિક શસ્ત્રો સહિત) અને પરમાણુ યુદ્ધ (જે પરમાણુ દુષ્કાળ તરફ દોરી શકે છે) નો દુરુપયોગ આગામી 75 વર્ષોમાં માનવતાના અસ્તિત્વ માટે ગંભીર ખતરો ઉભો કરી શકે છે.

રિપોર્ટ સ્પષ્ટ કરે છે કે આ વૈશ્વિક પડકારો એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે અને તેમને સંબોધવા માટે સામૂહિક પ્રયાસો જરૂરી છે. જો કે, નિષ્ણાતો માને છે કે જો વિશ્વભરની સરકારો સમયસર અને નક્કર પગલાં લે, તો આ સંભવિત જોખમોની અસર નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકાય છે, જે ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે સુરક્ષિત ભવિષ્ય સુનિશ્ચિત કરે છે

રિપોર્ટ ચેતવણી આપે છે કે AI નો દુરુપયોગ સંભવિત રીતે હાનિકારક જૈવિક શસ્ત્રોના નિર્માણ તરફ દોરી શકે છે. આવા શસ્ત્રો લાખો લોકોના જીવનને જોખમમાં મૂકી શકે છે અને, આત્યંતિક કિસ્સાઓમાં, માનવ અસ્તિત્વને જોખમમાં મૂકી શકે છે.

કમિશનના સહ-અધ્યક્ષ પ્રોફેસર ક્રિસ્ટોફર મુરેના મતે, આજે નેતાઓ દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણયો ભવિષ્યની પેઢીઓના સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારીને નિર્ધારિત કરશે. સરકારોએ આ પડકારોનો અંદાજ લગાવવો જોઈએ અને તેમને સંબોધવા માટે તાત્કાલિક બજેટ અને સંસાધનો ફાળવવા જોઈએ.

માનવજાતનો અસ્તિત્વનો ખતરો - AI નો દુરુપયોગ (જેમ કે જૈવિક શસ્ત્રોનું નિર્માણ) અને પરમાણુ યુદ્ધ આગામી 75 વર્ષમાં (2100 સુધીમાં) માનવતાના સંપૂર્ણ વિનાશનો ભય રાખે છે.

પરમાણુ દુષ્કાળ - વાતાવરણમાં હાનિકારક કણોના પ્રકાશનને કારણે પરમાણુ યુદ્ધ સૂર્યપ્રકાશને અવરોધિત કરી શકે છે, જેનાથી ખોરાકની અછત સર્જાઈ શકે છે અને વ્યાપક ભૂખમરો અથવા દુષ્કાળ તરફ દોરી શકે છે

આબોહવા પરિવર્તનની અસર - ગ્લોબલ વોર્મિંગને 4.4°C ને બદલે 1.8°C સુધી મર્યાદિત રાખવાથી 1.89 અબજ સ્વસ્થ જીવન-વર્ષ બચી શકે છે.

સહાય રોકવાથી મોટું નુકસાન - આંતરરાષ્ટ્રીય આરોગ્ય સહાયમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો 2100 સુધીમાં આશરે 1.5 અબજ સ્વસ્થ જીવન-વર્ષનું નુકસાન થઈ શકે છે, જેમાં સબ-સહારન આફ્રિકા સૌથી વધુ અસર (લગભગ 70%) ભોગવશે.

શ્રીમંત-ગરીબી તફાવત - ઉચ્ચ આવક ધરાવતા પ્રદેશોમાં સ્થૂળતા અને નબળું માનસિક સ્વાસ્થ્ય સૌથી મોટી ચિંતા છે, જ્યારે ઓછી આવક ધરાવતા પ્રદેશોમાં ઓછું શિક્ષણ અને બાળકોનું કુપોષણ મુખ્ય સમસ્યાઓ છે.

પરમાણુ યુદ્ધની અસર ફક્ત વિસ્ફોટો અને જાનહાનિ સુધી મર્યાદિત રહેશે નહીં. પરિણામે ધુમાડો અને કણો ઉપરના વાતાવરણમાં પહોંચે છે જે પૃથ્વી પર પહોંચતા સૂર્યપ્રકાશને ઘટાડી શકે છે. આનાથી તાપમાનમાં ઘટાડો થવાનો, પાક ઉત્પાદનમાં ભારે ઘટાડો થવાનો અને વૈશ્વિક ખાદ્ય કટોકટી સર્જાવાનો ભય છે. જો આ પરિસ્થિતિ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે તો તે વ્યાપક દુષ્કાળ અને માનવ જીવન માટે ગંભીર ખતરો તરફ દોરી શકે છે.

આ અહેવાલ કમિશનના 35 નિષ્ણાતો દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં પરંપરાગત યુદ્ધ, વધુ પડતું દારૂનું સેવન, હાઈ બ્લડ પ્રેશર, આવકની અસમાનતા, શિક્ષણનું નીચું સ્તર, નબળું માનસિક સ્વાસ્થ્ય, ધૂમ્રપાન અને બિનઆરોગ્યપ્રદ વૃદ્ધત્વને મુખ્ય પડકારો તરીકે પણ ઓળખવામાં આવ્યા છે.

કમિશનના સહ-અધ્યક્ષ અને વોશિંગ્ટન યુનિવર્સિટી ખાતે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર હેલ્થ મેટ્રિક્સ એન્ડ ઇવેલ્યુએશનના ડિરેક્ટર પ્રોફેસર ક્રિસ્ટોફર મુરેના મતે, આજે લેવામાં આવેલા નિર્ણયો ભવિષ્યની પેઢીઓના સ્વાસ્થ્ય અને સુખાકારીને નક્કી કરશે. તેમણે સરકારોને આ જોખમોને ઓળખવા, અટકાવવા અને તૈયારી કરવા માટે પૂરતા સંસાધનો અને કર્મચારીઓ પૂરા પાડવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.