તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
ગર્ભમાં બાળક રાઅવું છે કે નહિ પત્ની નિર્ણય કરેઃ પતિ નહિઃ હાઈકોર્ટ
ઈન્દોર,તા.૦૬: મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટની ઈન્દોર બેન્ચે મહિલાઓના પ્રજનન અધિકારો અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જો કાયદેસર રીતે નિર્ધારિત સમયગાળામાં ગર્ભાવસ્થા થાય છે, તો ગર્ભાવસ્થા ચાલુ રાખવી કે નહીં તે અંગેનો નિર્ણય ફક્ત મહિલાનો છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે ગર્ભપાત માટે પતિની સંમતિ જરૂરી નથી. બેન્ચે ૧૩ અઠવાડિયાની ગર્ભવતી પરિણીત મહિલાને મેડિકલ ટર્મિનેશન ઓફ પ્રેગ્નન્સી (MTP) એક્ટ હેઠળ ગર્ભાવસ્થા સમાપ્ત કરવાની પરવાનગી પણ આપી હતી.
આ આદેશ ૨૯ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. આ કેસ ઈન્દોર વિભાગના એક હાઇ-પ્રોફાઇલ દંપતીનો છે, જેમના લગ્ન લગભગ બે વર્ષથી થયા હતા. લગ્ન પછી દંપતી વચ્ચે વિવાદો વધી ગયા, અને આ સમય દરમિયાન મહિલા ગર્ભવતી થઈ. ગર્ભાવસ્થા લગભગ ૧૩ અઠવાડિયાની હતી, પરંતુ પતિ-પત્ની વચ્ચેના તણાવપૂર્ણ સંબંધોને કારણે, તેઓ અલગ રહેવા લાગ્યા.
મહિલાએ જણાવ્યું હતું કે લગ્નજીવન તૂટી જવાની સ્થિતિમાં બાળકનો જન્મ તેના માટે માનસિક, સામાજિક અને ભાવનાત્મક રીતે પડકારજનક રહેશે. ભવિષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને, તેણીએ ગર્ભાવસ્થા ચાલુ ન રાખવાનો નિર્ણય લીધો અને એડવોકેટ જી.પી. સિહ દ્વારા ગર્ભપાતની પરવાનગી મેળવવા માટે હાઇકોર્ટમાં અરજી દાખલ કરી.
પતિને નોટિસ જારી કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તે સુનાવણી દરમિયાન કોઈપણ તારીખે કોર્ટમાં હાજર થયો ન હતો. હાઇકોર્ટે પતિને નોટિસ જારી કરી હતી, જે યોગ્ય રીતે બજાવવામાં આવી હતી, પરંતુ તે કોઈપણ તારીખે કોર્ટમાં હાજર થયો ન હતો. રાજ્ય સરકારે પણ અરજીનો વિરોધ કર્યો ન હતો.
તેના આદેશમાં, ડિવિઝન બેન્ચે સુપ્રીમ કોર્ટના પ્રખ્યાત નિર્ણય, એક્સ વિરુદ્ધ મુખ્ય સચિવ, આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં જણાવાયું હતું કે બંધારણની કલમ ૨૧ હેઠળ, દરેક ષીને તેના શરીર અને પ્રજનન અંગે નિર્ણય લેવાની સ્વતંત્રતા છે. આ તેના વ્યક્તિગત ગૌરવ અને મૂળભૂત અધિકારનો ભાગ છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે તેના નિર્ણયમાં ષીના પ્રજનન અધિકારો સર્વોપરી છે.
તેના વિગતવાર આદેશમાં, હાઇકોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે અનિચ્છનીય ગર્ભાવસ્થા સ્ત્રી પર સૌથી વધુ માનસિક, શારીરિક અને ભાવનાત્મક અસર કરે છે. તેથી, ગર્ભાવસ્થા ચાલુ રાખવી કે સમાપ્ત કરવી તે નિર્ણય સંપૂર્ણપણે ષીનો વ્યક્તિગત અને બંધારણીય અધિકાર છે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે કોઈપણ સ્ત્રીને માતૃત્વ સ્વીકારવા અથવા તેની ઇચ્છા વિરુદ્ધ ગર્ભાવસ્થા ચાલુ રાખવા માટે દબાણ કરી શકાતું નથી.
કોર્ટે જોયું કે અરજદારની ગર્ભાવસ્થા ૧૩ અઠવાડિયા અને એક દિવસની હતી, જે મેડિકલ ટર્મિનેશન ઓફ પ્રેગ્નન્સી (MTP) એક્ટ, ૧૯૭૧ દ્વારા નિર્ધારિત કાનૂની મર્યાદામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, કાયદો અધિકૃત ચિકિત્સકોને જરૂરી તબીબી પરીક્ષણો અને પ્રક્રિયાઓનું પાલન કર્યા પછી ગર્ભાવસ્થા સમાપ્ત કરવાની મંજૂરી આપે છે. તેથી, અરજદારનો કેસ પણ ગર્ભપાત માટે કાયદેસર રીતે પાત્ર હતો.
કોર્ટે પોતાના આદેશમાં જણાવ્યું હતું કે જો પતિ-પત્ની વચ્ચેના સંબંધો ગંભીર રીતે બગડ્યા હોય, તેઓ અલગ રહેતા હોય, અથવા છૂટાછેડાની પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ હોય, તો આવી પરિસ્થિતિઓ ષીના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને ભવિષ્ય પર ઊંડી અસર કરે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, જો કોઈ ષી ગર્ભાવસ્થા ચાલુ રાખવા માંગતી ન હોય, તો ગર્ભપાતને મંજૂરી આપવા માટે આ એક માન્ય અને વાજબી આધાર હોઈ શકે છે.
કોર્ટે એ પણ ભાર મૂક્યો હતો કે સ્ત્રીનું ગૌરવ, માનસિક સ્વાસ્થ્ય, શારીરિક સ્વાયત્તતા અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા એ ભારતીય બંધારણની કલમ ૨૧ હેઠળ સુરક્ષિત મૂળભૂત અધિકારો છે. તેથી, ષીની ઇચ્છાઓને તેના શરીર અને પ્રજનન સંબંધિત નિર્ણયોમાં સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ, અને અન્ય વ્યક્તિની સંમતિ ફરજિયાત બનાવી શકાતી નથી.
બેન્ચે સંબંધિત ડોકટરોને ખાતરી કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો કે સમગ્ર ગર્ભપાત પ્રક્રિયા આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય અને કોર્ટ દ્વારા નિર્ધારિત તમામ માર્ગદર્શિકાઓનું કડક પાલન કરે. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન મહિલાની ગોપનીયતા, ગૌરવ અને સલામતીનું સન્માન કરવું જોઈએ, અને જરૂરી તબીબી સંભાળ અને સંવેદનશીલતા દાખવવી જોઈએ.
(10:52 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
