ચેન્નઈ: ભારતમાં સામાજિક અને વસ્તી વિષયક બદલાવો પર થયેલા એક સરકારી સર્વેક્ષણે અર્થશાસ્ત્રીઓ અને સમાજશાસ્ત્રીઓને ચોંકાવી દીધા છે. સેમ્પલ રજીસ્ટ્રેશન સિસ્ટમ (SRS) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, દક્ષિણ ભારતમાં પતિ વિના એકલા રહેતી સ્ત્રીઓ (જેમાં વિધવા, છૂટાછેડા લીધેલી અને અલગ રહેતી મહિલાઓ સામેલ છે) ની સંખ્યા દેશના અન્ય રાજ્યો કરતાં ઘણી વધારે છે. આ યાદીમાં ૧૧.૬ ટકાના દર સાથે તમિલનાડુ સમગ્ર દેશમાં ટોચ પર છે, જે ૫.૪ ટકાની રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતાં બમણા કરતાં પણ વધુ છે. તમિલનાડુ બાદ કેરળ ૧૦.૪ ટકા સાથે બીજા ક્રમે, કર્ણાટક ૮.૬ ટકા સાથે ત્રીજા, આંધ્રપ્રદેશ ૮.૦ ટકા સાથે ચોથા અને તેલંગાણા ૭.૬ ટકા સાથે પાંચમા ક્રમે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, પુરુષોમાં આવો કોઈ ટ્રેન્ડ જોવા મળ્યો નથી, જ્યાં પત્ની વિના રહેતા પુરુષોની રાષ્ટ્રીય સરેરાશ માત્ર ૧.૬ ટકા જ છે.

આ ચોંકાવનારા ટ્રેન્ડ પાછળનું મુખ્ય કારણ દક્ષિણના રાજ્યોમાં મહિલાઓનું ઊંચું આયુષ્ય અને પુરુષોનો વહેલો મૃત્યુદર છે. કેરળ અને તમિલનાડુ જેવા રાજ્યોમાં ઉત્કૃષ્ટ આરોગ્ય સુવિધાઓને કારણે મહિલાઓ લાંબુ આયુષ્ય ભોગવે છે. કેરળમાં ૧૫ વર્ષની યુવતી ૬૦ વર્ષની ઉંમર વટાવી જાય તેવી શક્યતા ૯૪.૫ ટકા જેટલી ઊંચી છે. તેની સામે, દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોમાં કામકાજની ઉંમર ધરાવતા (વર્કિંગ એજ) પુરુષોમાં મૃત્યુદર રાષ્ટ્રીય સરેરાશ (દર ૧,૦૦૦ એ ૩.૬ મૃત્યુ) કરતાં ઘણો વધારે છે, ખાસ કરીને તેલંગાણામાં આ આંકડો ૪.૬ છે. આ સિવાય, દક્ષિણના રાજ્યોમાં લગ્ન મોડી ઉંમરે થાય છે અને ત્યાં મોટી ઉંમરની મહિલાઓની વસ્તી પણ વધુ છે, જેના કારણે પતિના અવસાન બાદ લાંબો સમય વિધવા તરીકે જીવતી મહિલાઓની સંખ્યા ત્યાં સતત વધી રહી છે.

બીજી તરફ, ઉત્તર ભારત અને ખાસ કરીને બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશમાં આનાથી તદ્દન ઉલટી પરિસ્થિતિ જોવા મળે છે. બિહારમાં પતિ વિના એકલી રહેતી મહિલાઓનો દર દેશમાં સૌથી ઓછો એટલે કે માત્ર ૨ ટકા છે, જ્યારે ઉત્તર પ્રદેશ અને હરિયાણામાં આ આંકડો ૨.૪ થી ૩.૧ ટકાની આસપાસ જ છે. આ તફાવતનું કારણ એ છે કે બિહારમાં યુવતીઓના લગ્ન નાની ઉંમરે (સરેરાશ ૨૧.૭ વર્ષ) થઈ જાય છે, જ્યારે કેરળમાં આ ઉંમર ૨૪.૫ વર્ષ છે. આ ઉપરાંત, બિહારમાં મોટી ઉંમરની મહિલાઓની વસ્તી આખા રાજ્યના માત્ર ૭.૮ ટકા છે (જે તમિલનાડુમાં ૧૪.૮ ટકા છે) અને ત્યાં કામ કરતા પુરુષોનો મૃત્યુદર પણ ઘણો ઓછો (૧,૦૦૦ એ ૨.૩) છે. આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે ઉત્તર અને દક્ષિણ ભારત વચ્ચે સામાજિક અને વસ્તી વિષયક માળખામાં કેટલો મોટો તફાવત રહેલો છે.