નવી દિલ્હી, તા.27: દેશમાં દવાઓની મહત્તમ છૂટક કિંમત (MRP) અને રિટેલરો માટેની કિંમત વચ્ચે રહેલા મોટા તફાવતના મુદ્દે સુપ્રીમ કોર્ટે મંગળવારે કેન્દ્ર સરકારની ઝાટકણી કાઢી છે. જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ અને જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાની ખંડપીઠે સુનાવણી દરમિયાન સખત શબ્દોમાં સવાલ કર્યો હતો કે, "સમગ્ર વ્યવસ્થા શા માટે દવા ઉત્પાદકોને મદદ કરવા માટે કામ કરી રહી છે?" અદાલતે નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (NPPA) ની ભૂમિકા પર પણ સવાલો ઉઠાવતા તેને નિષ્ક્રિય સંસ્થા ગણાવી હતી.

ઘટનાની વિગતો અનુસાર, દેશમાં દવાઓના અનિયંત્રિત ભાવ અને દર્દીઓને પડતી મુશ્કેલીઓ અંગે દાખલ કરાયેલી અરજીઓની સુનાવણી ચાલી રહી હતી. કોર્ટે સરકારને ટકોર કરી હતી કે દવાઓની એમઆરપી અને ખરીદ કિંમત વચ્ચે બેફામ તફાવત હોવા છતાં સરકાર અને સત્તા મૌન બેસી રહી છે, જે સામાન્ય જનતા સાથે સીધો અન્યાય છે. સરકારે જવાબ આપ્યો હતો કે તેમની નીતિ સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમ પર સીધું નિયંત્રણ લાદવાની નથી, જો કે ભારતમાં દવાઓના ભાવ વિશ્વના અન્ય દેશોની સરખામણીમાં ઓછા છે.

સરકાર વતી હાજર રહેલા એડિશનલ સોલિસિટર જનરલે અદાલતને જણાવ્યું હતું કે સરકારે તાજેતરમાં જ કેન્સર વિરોધી દવાઓના 'ટ્રેડ માર્જિન' ને એમઆરપીના ૩૦ ટકા સુધી મર્યાદિત કરવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે, જેનાથી દેશના દર્દીઓને વાર્ષિક અંદાજે ૨,૫૦૦ કરોડ રૂપિયાની મોટી બચત થશે. અગાઉ કોર્ટે હોસ્પિટલો અને ઉત્પાદકો દ્વારા કેન્સરની દવાઓ પર વસૂલવામાં આવતા તોતિંગ નફા સામે પણ સખત વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.

આ અગાઉ ૧૨ ઓક્ટોબરે સુનાવણી કરતી વખતે સર્વોચ્ચ અદાલતે કેન્દ્ર સરકારના પ્રત્યુત્તર પર અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો હતો અને પૂછ્યું હતું કે સરકાર માત્ર કેન્સર જ નહીં પરંતુ અન્ય આવશ્યક દવાઓના ટ્રેડ માર્જિન પર પણ મર્યાદા કેમ નક્કી કરી રહી નથી? કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે આ બધું સરકારની નજર સામે થઈ રહ્યું છે અને આ પ્રકારે બેફામ નફો કમાવાની છૂટ આપી શકાય નહીં.

ભૂતકાળની સ્થિતિ અને આ મામલે સરકાર દ્વારા લેવાયેલા પગલાંની સમીક્ષા કર્યા બાદ સુપ્રીમ કોર્ટે આ મહત્વપૂર્ણ કેસમાં પોતાનો આદેશ અનામત રાખ્યો છે. દવાઓના ઊંચા ભાવ અને નફાખોરીને અંકુશમાં લેવા માટે અદાલતના આ કડક વલણથી આગામી સમયમાં ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રે મોટા નીતિગત ફેરફારો થવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

આ મામલાનો અંતિમ ચુકાદો આવ્યા બાદ દેશભરમાં દવાઓના ભાવ નિયંત્રણ અને ગ્રાહકોના હિતોના રક્ષણ માટે કડક દિશા-નિર્દેશો જારી થઈ શકે છે, જેના પર સમગ્ર દેશના દર્દીઓ અને ચિકિત્સા જગતની વિશેષ નજર ટકેલી છે.