ચંદીગઢ : પંજાબના રાજકારણમાં વર્ષ ૨૦૨૦માં કૃષિ કાયદાઓના વિરોધને કારણે નેશનલ ડેમોક્રેટિક అలાયન્સ (NDA) થી અલગ થયેલા શિરોમણી અકાલી દળ (SAD) અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) વચ્ચે આગામી વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા ફરીથી ગઠબંધન કરવા માટે પડદા પાછળ તીવ્ર મથામણ ચાલી રહી છે, જે અંતર્ગત સુખબીર સિંહ બાદલની આગેવાની હેઠળના અકાલી નેતાઓ અને ભાજપ હાઈકમાન્ડ વચ્ચે ઉચ્ચ સ્તરીય ચર્ચાઓનો દોર શરૂ થયો છે. ૨૦૨૨ની વિધાનસભા અને ૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણીમાં અલગ લડવાને કારણે બંને પક્ષોને મુખ્ય પ્રવાહમાં મોટું નુકસાન સહન કરવું પડ્યું હતું, જ્યાં આમ આદમી પાર્ટી અને કોંગ્રેસે બાજી મારી લીધી હતી, જેના પરિણામે અસ્તિત્વની લડાઈ લડી રહેલા અકાલી દળ દ્વારા હવે ફરીથી પોતાના પરંપરાગત સાથીદાર સાથે હાથ મિલાવવાના પ્રયાસો તેજ કરવામાં આવ્યા છે.

ઘટનાની વિગતવાર વિશ્લેષણાત્મક માહિતી આપતા રાજકીય નિષ્ણાતો જણાવે છે કે ૨૦૨૪ની લોકસભા ચૂંટણીના આંકડાઓએ બંને પક્ષોની સોદાબાજીની ક્ષમતા (Bargaining Power) સાવ બદલી નાખી છે, જેમાં ભાજપનો વોટશેર ૯ ટકાથી વધીને ૧૮ ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે જ્યારે અકાલી દળનો વોટશેર ૨૭ ટકાથી ઘટીને સીધો ૧૩ ટકા પર આવી ગયો છે. ભૂતકાળમાં અકાલી દળ પાસે ગ્રામીણ અને શીખ મત બેંક હતી જ્યારે ભાજપ પાસે શહેરી હિન્દુ મતદારોનું સમર્થન હતું, પરંતુ તાજેતરના વર્ષોમાં ભાજપે માત્ર શહેરો પૂરતું સીમિત ન રહેતા ગ્રામીણ વિસ્તારો અને દલિત મતોમાં પણ મજબૂત પકડ જમાવી છે. આ બદલાયેલી સ્થિતિને કારણે હવે વાટાઘાટોના ટેબલ પર ભાજપ 'મોટા ભાઈ' ની ભૂમિકા ભજવવા માંગે છે અને તમામ ૧૧૭ બેઠકો પર દાવો કરવા સાથે શીખ પ્રભુત્વવાળી બેઠકો પર પણ પોતાના ઉમેદવારો ઉતારવાની તૈયારી કરી રહી છે, જેને લઈને અકાલી કેમ્પમાં અસમંજસ પ્રવર્તે છે.

આ ગઠબંધનની રાહમાં સૌથી મોટો અવરોધ બંને પક્ષો વચ્ચે બદલાયેલા રાજકીય સમીકરણો અને નેતૃત્વનું ગતિશીલ સમીકરણ છે, કારણ કે ૨૦૨૦ પછીથી અકાલી દળ અને કોંગ્રેસના અનેક દિગ્ગજ નેતાઓ, પૂર્વ ધારાસભ્યો તેમજ પૂર્વ કેન્દ્રીય મંત્રી રવનીત સિંહ બિટ્ટુ જેવા પ્રભાવશાળી ચહેરાઓ ભાજપમાં જોડાઈ ચૂક્યા છે. એટલું જ નહીં, ૧૯૮૪ના શીખ વિરોધી રમખાણોના પીડિતો માટે અવાજ ઉઠાવનાર અને બાદલ પરિવારના કટ્ટર વિરોધી ગણાતા એચ.એસ. ફૂલકા પણ ભાજપ સાથે જોડાયા હોવાથી પાયાના સ્તરે કાર્યકરો અને મતદારોને એક પ્લેટફોર્મ પર ટ્રાન્સફર કરવા અત્યંત મુશ્કેલ સાબિત થશે. વળી, અકાલી દળની અંદર જ એક વર્ગ એવું માને છે કે વર્તમાન ભાજપ એ અટલ-અડવાણી યુગની ઉદારવાદી પાર્ટી નથી રહી, પરંતુ તે પ્રાદેશિક પક્ષોને ગૌણ સ્થાને રાખવા માંગે છે.

આ રાજકીય પૃષ્ઠભૂમિમાં એક તરફ અમૃતપાલ સિંહના સમર્થકો અને પંથિક જૂથો અકાલી દળના પરંપરાગત મતબેંકમાં ગાબડાં પાડી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ આમ આદમી પાર્ટી અને કોંગ્રેસ પણ પોતાની પકડ મજબૂત કરી રહ્યા છે, જેના કારણે અકાલી દળ માટે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવું અનિવાર્ય બન્યું છે. આગામી સમયમાં જો ભાજપ અને અકાલી દળ વચ્ચે સીટ-શેરિંગ અને નેતૃત્વના મુદ્દે કોઈ સંતોષકારક સમજૂતી સધાશે નહીં, તો પંજાબના રાજકારણમાં બહુકોણીય જંગ નિશ્ચિત બનશે, જે પક્ષોના ભવિષ્યની દિશા નક્કી કરશે.