નવી દિલ્હી, તા.૦૧: વિશ્વભરમાં અસંખ્ય રંગોની આકર્ષક કારો રસ્તા પર દોડતી જોવા મળે છે, પરંતુ તે તમામ કારોના ટાયર માત્ર ને માત્ર કાળા રંગના જ કેમ હોય છે તે પ્રશ્ન ઘણા લોકોને થતો હોય છે. વાસ્તવમાં ટાયર બનાવવા માટે વપરાતું કુદરતી રબર આછા સફેદ કે બદામી રંગનું હોય છે. પરંતુ ટાયરના ઉત્પાદન પ્રક્રિયા દરમિયાન રબરમાં 'કાર્બન બ્લેક' નામનું ઝીણું ઘટક ઉમેરવામાં આવે છે. આ કાર્બન બ્લેક ટાયરને માત્ર કાળો રંગ નથી આપતું, પરંતુ વાહનની સુરક્ષા, ટાયરની ટકાઉપણું અને રોડ પરની ઉત્કૃષ્ટ કામગીરી માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

વાહન ચલાવતી વખતે ટાયર અને રસ્તા વચ્ચે સતત ઘર્ષણ થાય છે, જેના કારણે ભારે ગરમી, દબાણ અને ઘસારો ઉત્પન્ન થાય છે. જો માત્ર કુદરતી રબરના ટાયર બનાવવામાં આવે તો તે ખૂબ જ ઝડપથી ઘસાઈ જાય અને ગરમીને કારણે ફાટી જવાની શક્યતા રહે છે. કાર્બન બ્લેક રબરના સંયોજનને અત્યંત મજબૂત બનાવે છે અને તેને ઘસારા સામે રક્ષણ આપે છે. આ ઉપરાંત, તે સૂર્યના હાનિકારક અલ્ટ્રાવાયોલેટ (UV) કિરણો સામે રક્ષણ આપીને રબરને ટૂંક સમયમાં કડક કે ખરાબ થતાં અટકાવે છે.

ટેકનિકલ દ્રષ્ટિએ ટાયર ઉત્પાદન કરતી કંપનીઓ માટે રંગીન ટાયર બનાવવાનું અશક્ય નથી. વાસ્તવમાં, ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગની શરૂઆતના સમયમાં જ્યારે કાર્બન બ્લેકનો ઉપયોગ શરૂ નહોતો થયો, ત્યારે ટાયર આછા રંગના જ જોવા મળતા હતા. પરંતુ સમય જતાં સંશોધનોમાં જાણવા મળ્યું કે કાર્બન બ્લેક વગરના રંગીન ટાયરમાં આધુનિક વાહનો માટે જરૂરી તાકાત, ગરમી સહન કરવાની ક્ષમતા અને આયુષ્ય મેળવવું મુશ્કેલ છે. તેથી રોજિંદા મુસાફરીના વાહનો માટે કાળો રંગ જ સૌથી વ્યવહારુ અને સલામત વિકલ્પ બન્યો.

કાર ચાલતી વખતે ટાયરની અંદર ઉત્પન્ન થતી ગરમીનું સંચાલન કરવું પણ અત્યંત જરૂરી હોય છે. કાર્બન બ્લેક એક ઉત્તમ થર્મલ કંડક્ટર તરીકે કામ કરે છે, જે ટાયરના ઘર્ષણથી પેદા થતી ગરમીને ટાયરના તમામ ભાગોમાં સમાનરૂપે ફેલાવી દે છે અને તેને ઝડપથી બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે. જો ગરમી એક જ જગ્યાએ એકઠી થાય તો ટાયરની કામગીરી અને તેનું આયુષ્ય જોખમાઈ જાય છે, જેનાથી બચવામાં કાર્બન બ્લેક ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થાય છે.

ઓટોમોબાઈલ નિષ્ણાતો અને ટાયર ઉત્પાદકોના જણાવ્યા અનુસાર, ટાયરનો કાળો રંગ કોઈ કોસ્મેટિક કે ડિઝાઈન પસંદગી નથી પરંતુ સંપૂર્ણપણે કાર્યાત્મક અને વૈજ્ઞાનિક જરૂરિયાત છે. વૈશ્વિક સ્તરે ટાયર ક્ષેત્રે થયેલા આ તકનીકી વિકાસને કારણે કાળા ટાયર સમગ્ર ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગ માટે એક માનક અને પરંપરા બની ગયા છે. આ સિવાય કાળા રંગ પર રસ્તા પરની ધૂળ અને કચરો ઝડપથી દેખાતો નથી, જે તેનો વધારાનો વ્યવહારુ ફાયદો છે.

આમ, આગામી સમયે જ્યારે પણ આપણે વાહનના ટાયર જોઈએ ત્યારે એ સમજવું જરૂરી છે કે તેનો કાળો રંગ એ માત્ર એક રંગ નથી પરંતુ રસ્તા પર વાહનની સુરક્ષા, તાકાત અને ટકાઉપણું સુનિશ્ચિત કરતું વિજ્ઞાન છે. હાલમાં પણ વિશ્વભરની રિસર્ચ લેબોરેટરીઝમાં ટાયરની ગુણવત્તા વધારવા માટે નવી તકનીકો પર સંશોધનો ચાલી રહ્યા છે, પરંતુ કાર્બન બ્લેકની ઉપયોગિતા અને કાળો રંગ આગામી લાંબા સમય સુધી ટાયર ઉદ્યોગનો મુખ્ય આધાર બની રહેશે.