તા. ૧૧ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૨ બુધવાર
પ.બંગાળનું વિક્રમજનક મતદાન કોને ફળશે? શું કહે છે નિષ્ણાતો?
પ્રથમ તબકકામાં ૯૨ ટકાથી વધુ મતદાને ચૂંટણી સ્પર્ધાને વધુ રોમાંચક બનાવી દીધી : ભાજપ અને તૃણમુલ બંનેએ પોતાની તરફે મતદાન થયાનો દાવો કર્યોઃ ભયમુકત વોટિંગનો ફાયદો ભાજપને?
નવી દિલ્હી તા.૨૪: પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કાના મતદાને ચૂંટણી પંડિતો અને રાજકીય પક્ષોને આﾍર્યચકિત કરી દીધા છે. આ પ્રથમ તબક્કામાં મતદાનની ટકાવારી અગાઉના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખે છે. ૧૫૨ બેઠકો પર મતદાન ૯૨ ટકાથી વધુ થયું છે, જે અંતિમ આંકડામાં ૯૩ ટકા સુધી પહોંચી શકે છે.
જો આવું થાય, તો તે ૨૦૨૧ વિધાનસભા ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કામાં ૮૩.૨ ટકા મતદાન કરતા લગભગ ૧૦ ટકા વધુ હશે. આ વધેલું મતદાન હવે સૌથી મોટો રાજકીય પ્રશ્ન બની ગયું છેઃ શું તે દીદીની તરફેણ કરે છે કે દિલ્હીમાં ભાજપ માટે તક ઊભી કરે છે?
પﾍમિ બંગાળ અને તમિલનાડુમાં મતદાન પૂર્ણ થયા પછી મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારે એક નિવેદન બહાર પાડ્યું, જેમાં દરેક મતદાતાને સલામ કરી જેમણે પોતાના મતાધિકાર અને તેમની ભાવનાનો ઉપયોગ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે આ સ્વતંત્રતા પછીનું સૌથી વધુ મતદાન છે.
છેલ્લી ૪૫ વિધાનસભા ચૂંટણીઓમાં, જ્યાં પણ મતદાન પાછલી ચૂંટણી કરતા ઓછું હતું અથવા પાછલી ચૂંટણી જેટલું જ હતું, ત્યાં મોટાભાગના રાજ્યોમાં વર્તમાન સરકારને ફાયદો થયો. ઉદાહરણ તરીકે, મધ્યપ્રદેશમાં, મતદાન ૭૫ થી ૭૬ ટકા રહ્યું હતું, અને ભાજપ સરકાર સત્તામાં રહી. ઉત્તર પ્રદેશમાં, જ્યારે મતદાન ૬૧ ટકાથી ઘટીને ૬૦ ટકા થયું, ત્યારે ભાજપ ત્યાં પુનરાગમન કરવામાં સફળ રહ્યું. અને ગોવામાં, જ્યારે મતદાન ૪ ટકા ઘટ્યું, ત્યારે ભાજપ સરકાર પણ સત્તામાં પાછી આવી.
કેટલાક અપવાદો રહ્યા છે. છત્તીસગઢ, રાજસ્થાન, તેલંગાણા અને પંજાબ જેવા રાજ્યોમાં, જ્યારે મતદાન એક કે બે ટકા ઓછું હતું અથવા તો એક કે બે ટકા વધુ હતું ત્યારે પણ સરકારો બદલાઈ. જો કે, મોટા ચિત્રને જોતા, મતદાન પેટર્ન સૂચવે છે કે જ્યારે મતદાન ૭ ટકા કે તેથી વધુ હોય છે, ત્યારે તેના બે અર્થ થાય છેઃ કાં તો જનતા વર્તમાન સરકારને સંપૂર્ણ બળથી પાછી લાવવા માંગે છે અથવા તેઓ તેને સંપૂર્ણ બળથી દૂર કરવા માંગે છે. ચૂંટણીઓ આવા મતદાન પેટર્નમાં ફસાઈ જતી નથી. તેના બદલે, આવા મતદાન પેટર્ન ચૂંટણીઓને સ્પષ્ટ અને નિર્ણાયક બનાવે છે.
ગુરુવારે પﾍમિ બંગાળના ૧૬ જિલ્લાઓની ૧૫૨ બેઠકો માટે મતદાન થયું, જેમાં ૧૨ જિલ્લાઓમાં ૯૦ ટકા કે તેથી વધુ મતદાન થયું. આમાંથી, સૌથી વધુ મતદાન દક્ષિણ દિનાજપુરમાં થયું, જ્યાં ૯૪.૪ ટકા લોકોએ મતદાન કર્યું. આનો અર્થ એ થયો કે દક્ષિણ દિનાજપુરમાં દર ૧૦૦ મતદારોમાંથી આશરે ૯૫ મતદારોએ મતદાન કર્યું. દક્ષિણ દિનાજપુરમાં છ વિધાનસભા મતવિસ્તારનો સમાવેશ થાય છે, જ્યાં મુસ્લિમ વસ્તી આશરે ૨૫ ટકા અને હિન્દુ વસ્તી ૭૩.૫ ટકા છે. આનો અર્થ એ થયો કે સૌથી વધુ મતદાન ધરાવતા જિલ્લાઓમાં હિન્દુ મતદારો નિર્ણાયક છે.
દક્ષિણ દિનાજપુર પછી, કૂચ બિહાર જિલ્લામાં ૯૪ ટકા મતદાન નોંધાયું, ત્યારબાદ બીરભૂમમાં ૯૩.૨ ટકા, જલપાઇગુડીમાં ૯૨.૭ ટકા અને મુર્શિદાબાદ જિલ્લામાં પણ ૯૨.૭ ટકા મતદાન થયું. મુર્શિદાબાદમાં પﾍમિ બંગાળમાં ૨૨ વિધાનસભા મતવિસ્તારનો સમાવેશ થાય છે. અને આ જિલ્લામાં હિન્દુઓ લઘુમતી છે. મુસ્લિમો વસ્તીના ૬૫ ટકાથી વધુ છે, જ્યારે હિન્દુઓ ફક્ત ૩૩ ટકા છે. અત્યાર સુધી, મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીની ટીએમસી આ જિલ્લામાં સૌથી મજબૂત હતી. પરંતુ હવે, હુમાયુ કબીર તેમના માટે એક પડકાર બની ગયા છે.
હુમાયુ કબીર એ જ નેતા છે જે મુર્શિદાબાદમાં બાબરી જેવી મસ્જિદ બનાવી રહ્યા છે અને પોતાની પાર્ટી તરફથી ચૂંટણી લડ્યા છે. જો હુમાયુ કબીર મુસ્લિમ મતોનું વિભાજન કરે છે, તો મુર્શિદાબાદમાં ઓછામાં ઓછી ૧૩ બેઠકો પર સમીકરણો બદલાઈ જશે. અને હુમાયુ કબીર અને ટીએમસી વચ્ચેની લડાઈથી ભાજપને ફાયદો થઈ શકે છે. હવે, હુમાયુ કબીર મુર્શિદાબાદને કેવી અસર કરી શકે છે તે સમજવા માટે, આ આંકડાઓ પર વિચાર કરવો મહત્વપૂર્ણ છે.
હુમાયુ કબીર રેજીનગર મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે, જ્યાં ૨૦૨૧ માં ૮૫.૫ ટકા મતદાન થયું હતું, પરંતુ આ વખતે ૯૧.૨ ટકા મતદાન થયું હતું. હુમાયુ જે બીજા મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટણી લડી રહ્યા છે તે નૌદા છે. આ મતવિસ્તારમાં ગયા વખતે ૮૬.૨ ટકા મતદાન થયું હતું, પરંતુ આ વખતે પણ ૯૩ ટકા મતદાન થયું હતું. હવે, મુર્શિદાબાદમાં સમગ્ર યુદ્ધ હુમાયુ મમતા બેનર્જીની મુસ્લિમ વોટબેંકને કેટલું નુકસાન પહોંચાડે છે અને ભાજપને તેનાથી કેટલો ફાયદો થાય છે તેના પર નિર્ભર છે.
મતદાનના પહેલા તબક્કાની બીજી નોંધપાત્ર વિશેષતા એ છે કે સૌથી વધુ મતદાન ધરાવતી મોટાભાગની બેઠકો મિશ્રિત છે. આનો અર્થ એ છે કે આ મતવિસ્તારોમાં મુસ્લિમો બહુમતી ધરાવે છે, જ્યારે હિન્દુઓ બહુમતી ધરાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે, મુર્શિદાબાદના ભગવાનગોલા મતવિસ્તારમાં ૯૬.૫ ટકા મતદાન નોંધાયું છે, જ્યાં ૮૫ ટકા વસ્તી મુસ્લિમ છે, જ્યારે માત્ર ૧૪.૨ ટકા હિન્દુ છે.
આગળ, રઘુનાથગંજમાં ૯૬.૩ ટકા મતદાન નોંધાયું, મુર્શિદાબાદમાં પણ, જ્યાં ૮૦ ટકા મતદારો મુસ્લિમ છે. મુર્શિદાબાદમાં પણ લાલગોલામાં ૯૬ ટકા મતદાન નોંધાયું, જ્યાં હિન્દુ લઘુમતી છે, જેમાં મુસ્લિમો ૮૦ ટકાથી વધુ છે. ફરક્કા, જ્યાં મુસ્લિમ વસ્તી ૬૭ ટકા અને હિન્દુઓ ૩૨ ટકા છે, ત્યાં ૯૫.૭ ટકા મતદાન નોંધાયું. જાંગીપુર, જ્યાં મુસ્લિમ વસ્તી ૬૨ ટકા અને હિન્દુઓ ૩૭ ટકા છે, ત્યાં ૯૪.૮ ટકા મતદાન નોંધાયું.
જ્યારે હિન્દુ બહુમતી બેઠકોમાં પણ મજબૂત મતદાન જોવા મળ્યું, હિન્દુ બહુમતી બેઠકોમાં સરેરાશ મતદાન મુસ્લિમ બહુમતી બેઠકો કરતા ૨ થી ૨ ટકા ઓછું હતું, આ તે છે જ્યાં મતદાનના પ્રથમ તબક્કાનું સંપૂર્ણ પરિણામ છે. અહીં બીજો પ્રશ્ન એ છે કેઃ શું આ મજબૂત મતદાનથી ભાજપની તકો વધી? કારણ કે અત્યાર સુધી, ભાજપે આરોપ લગાવ્યો હતો કે ઘણા લોકોએ ટીએમસીના ડરને કારણે ચૂંટણીમાં નિર્ભયતાથી મતદાન કર્યું નથી.
પરંતુ આ વખતે, ૨૪૦,૦૦૦ કેન્દ્રીય સુરક્ષા દળના જવાનોની તૈનાતી અને મોટાભાગના મતવિસ્તારોમાં શાંતિપૂર્ણ મતદાનથી પ્રશ્નો ઉભા થયા છે કે શું મતદાન કરવા આવેલા મોટી સંખ્યામાં લોકોએ નિર્ભય મતદાન કર્યું. અને જો આ નિર્ભય મતદાન છે, તો શું ભાજપને તેનો ફાયદો થશે?
બંગાળમાં આ ચૂંટણીની સવાર પાછલી ચૂંટણીઓ કરતા અલગ હતી. છૂટાછવાયા ઝઘડાઓ સિવાય, અરાજકતાનો અવાજ લગભગ ગેરહાજર હતો. કોઈ બોમ્બ વિસ્ફોટ કે બૂથ કેપ્ચરિગનો ભય નહોતો. ચૂંટણી પંચે બંગાળને છાવણીમાં ફેરવી દીધું, અને ૨૪૦,૦૦૦ કેન્દ્રીય દળોએ અત્યાર સુધી અશક્ય લાગતું હતું તે શક્ય બનાવ્યું. આના કારણે પાછલી ચૂંટણીઓમાં વ્યાપક હિસા થઈ છે. છેલ્લી વિધાનસભા ચૂંટણી દરમિયાન, ૧,૩૦૦ હિસક ઘટનાઓ બની હતી, અને ૧૭ લોકો માર્યા ગયા હતા. જો કે, આ વખતે, ઘટનાઓ મર્યાદિત હતી. ઘણી ઘટનાઓને અટકાવવામાં આવી હતી.
ચૂંટણી વર્તુળોમાં સૌથી મોટી ચર્ચા શાંત મતદાતા વિશે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જ્યારે દબાણ અને ભય વિના મતદાન થાય છે, ત્યારે સત્તા વિરોધી લહેર સૌથી વધુ સ્પષ્ટ હોય છે. જો બંગાળનો સામાન્ય નાગરિક ખચકાટ વગર બટન દબાવી રહ્યો હોય, તો સમજો કે બંગાળનું રાજકારણ વળાંક લઈ રહ્યું છે. જોકે, શું આ લહેર ભાજપને બહુમતીના જાદુઈ આંકડા સુધી લઈ જશે? આ સસ્પેન્સ ૪ મેના રોજ જ ખુલશે.
ઉલ્લેખનીય છે કે ૨૦૨૧ માં, જ્યારે ભાજપ ૭૭ બેઠકો પર સમેટાઈ ગયો હતો, ત્યારે હિસા અને ભયને નિર્ણાયક પરિબળ માનવામાં આવતું હતું. પરંતુ ૨૦૨૬ ના આ પહેલા તબક્કાએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે બંગાળના લોકોએ કાં તો પરિવર્તન પસંદ કર્યું છે અથવા ભારે સમર્થન. સુરક્ષા દળોની તૈનાતીએ ભાજપને વર્ષોથી જે સમાન તક મળી રહી છે તે પૂરી પાડી છે. હવે એકમાત્ર પ્રશ્ન એ છે કે શું દીદીનો અદમ્ય કિલ્લો તૂટી પડવાનો છે, કે પછી ભાજપની સત્તાની આશા ફરી એકવાર થંભી જશે?
ગઈ ચૂંટણીમાં, ભાજપે ૭૭ બેઠકો જીતી હતી, જ્યારે ટીએમસીએ ૨૧૫ બેઠકો જીતી હતી. જો અગાઉની ચૂંટણીના પરિણામોને ઉલટાવી દેવા હોય, તો ભાજપે આ વખતે લગભગ ૧૦૦ વધુ બેઠકો જીતવી પડશે. અને આ ૧૦૦ બેઠકોને ધ્યાનમાં લેતા, ચૂંટણીનો પ્રથમ તબક્કો મહત્વપૂર્ણ રહેશે. કારણ કે, પ્રથમ તબક્કામાં, પﾍમિ બંગાળના ૧૬ જિલ્લાઓમાં ૧૫૨ બેઠકો પર મતદાન થયું હતું, જેમાંથી ભાજપે ગઈ વખતે ૫૯ બેઠકો જીતી હતી, અને ટીએમસીએ ૯૨ બેઠકો જીતી હતી.
જો ભાજપ મોટો અપસેટ સર્જે છે અને આ વખતે ૯૨ બેઠકો જીતે છે, અને ટીએમસી ૫૯ બેઠકો જીતે છે, તો ભાજપ ૧૭૦ બેઠકો સુધી પહોંચી શકે છે. આ હાંસલ કરવા માટે, તેને પ્રથમ તબક્કામાં ઓછામાં ઓછી ૯૨ બેઠકો અને બીજા તબક્કામાં ૧૪૧ બેઠકોમાંથી ૭૮ બેઠકો જીતવાની જરૂર પડશે. આ બધા મળીને ૧૭૦ બેઠકોનો આંકડો બનશે. જોકે, ભાજપ માટે આ સરળ રહેશે નહીં.
(3:47 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
