ઇન્દોર:  ધારની ભોજશાળા-કમલ મૌલા મસ્જિદ વિવાદમાં મધ્યપ્રદેશ હાઇકોર્ટની ઇન્દોર બેન્ચે મંગળવારે એક ઐતિહાસિક વળાંક પર પોતાની મહોર મારી દીધી છે. આશરે બે કલાકથી વધુ ચાલેલી અંતિમ અને આક્રમક દલીલો બાદ કોર્ટે પોતાનો આખરી નિર્ણય અનામત રાખ્યો છે. ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) એ રજૂ કરેલા ૨,૧૦૦ પાનાના રિપોર્ટને આધારે હિન્દુ પક્ષે દાવો કર્યો છે કે આ સ્થાન મૂળરૂપે વાગ્દેવી (મા સરસ્વતી) નું મંદિર જ છે. બીજી તરફ, મુસ્લિમ પક્ષ અને જૈન પક્ષોએ પણ પોતાની ધારદાર રજૂઆતો કરી હતી. ૬ એપ્રિલ ૨૦૨૬ થી સતત ચાલેલી આ ન્યાયિક પ્રક્રિયામાં હવે માત્ર ચુકાદાની પ્રતીક્ષા છે, જે ૧૫ જૂન પછી ગમે ત્યારે આવી શકે છે.

સુનાવણી પૂર્ણ થયા બાદ કોર્ટ પરિસરની બહાર ભારે ભાવનાત્મક દ્રશ્યો સર્જાયા હતા. વર્ષોથી આ કાયદાકીય લડાઈ લડી રહેલા હિન્દુ પક્ષના કાર્યકરો અને ભોજશાળા ઉત્સવ સમિતિના સભ્યો કેમેરા સામે ભાવુક થઈ ગયા હતા. તેઓએ આ સંઘર્ષને વર્ષો જૂની શ્રદ્ધાનો વિજય ગણાવતા 'હર્ષના આંસુ' ગણાવ્યા હતા. વરિષ્ઠ વકીલ વિષ્ણુ શંકર જૈને ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે તમામ વૈજ્ઞાનિક પુરાવા ભોજશાળાના હિન્દુ પાત્ર તરફ ઈશારો કરે છે. આ વિવાદ માત્ર એક ઇમારત પૂરતો નથી, પરંતુ તે ભારતના સાંસ્કૃતિક અને પુરાતત્વીય ઇતિહાસની સાક્ષી છે, જેના કારણે જનતામાં પણ આ ચુકાદાને લઈને ભારે ઉત્તેજના જોવા મળી રહી છે.

જોકે, મુસ્લિમ પક્ષ તરફથી વરિષ્ઠ વકીલોએ ASI ના સર્વેક્ષણની ચોકસાઈ પર ગંભીર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નો મૂક્યા છે. સલમાન ખુર્શીદ સહિતના વકીલોએ દલીલ કરી હતી કે સર્વેમાં અત્યાધુનિક કાર્બન ડેટિંગ ટેકનોલોજીનો અભાવ છે અને રિપોર્ટ સાથેના ફોટોગ્રાફ્સ પણ અસ્પષ્ટ છે. હાલની વ્યવસ્થા મુજબ, મંગળવારે હિન્દુઓ પૂજા કરે છે અને શુક્રવારે મુસ્લિમો નમાઝ અદા કરે છે, પરંતુ હાઈકોર્ટનો આ ફેંસલો ભવિષ્યની પૂજા વ્યવસ્થા અને આ વિવાદાસ્પદ સ્થળના કાયમી સ્વરૂપને નક્કી કરશે. સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશ બાદ તેજ બનેલી આ સુનાવણી હવે તેના નિર્ણાયક તબક્કે છે, જે દેશના અન્ય સમાન વિવાદો માટે મિસાલ બની શકે છે.