નવી દિલ્‍હી,તા.૦૧: દેશભરમાં ભેજવાળી ગરમીનો પ્રકોપ ચાલુ છે. દરેક નવો દિવસ પાછલા દિવસ કરતા વધુ ગરમ હોય છે. પરિણામે, લોકોના મનમાં એકમાત્ર પ્રશ્ન એ છે કે વરસાદ ક્‍યારે આવશે અને આ ભીષણ ગરમીથી રાહત ક્‍યારે મળશે. હવામાન વિભાગે મંગળવારે તેની માસિક આગાહીમાં જણાવ્‍યું હતું કે જુલાઈ દરમિયાન ભારતમાં માસિક સરેરાશ વરસાદ સામાન્‍ય કરતાં ઓછો રહેવાની ધારણા છે.

હવામાન વિભાગે જણાવ્‍યું હતું કે જુલાઈમાં લાંબા ગાળાના સરેરાશ (LPA) (૧૯૭૧-૨૦૨૦) ના ૯૪% વરસાદ પડવાની ધારણા છે. જુલાઈમાં ભારતમાં LPA વરસાદ આશરે ૨૮૦.૪ મીમી છે. LPA એ ચોક્કસ સમયગાળા માટે ચોક્કસ પ્રદેશમાં નોંધાયેલા વરસાદનો ઉલ્‍લેખ કરે છે, જેમ કે એક મહિના અથવા ઋતુ, જે સામાન્‍ય રીતે ૩૦ થી ૫૦ વર્ષના લાંબા સમયગાળા દરમિયાન સરેરાશ હોય છે.

IMD એ જણાવ્‍યું હતું કે ઉત્તરપﾍમિ અને ઉત્તરપૂર્વ ભારત, પૂર્વ-મધ્‍ય ભારત અને પૂર્વીય દ્વીપકલ્‍પીય પ્રદેશના ભાગોમાં સામાન્‍ય કરતા વધુ વરસાદ પડવાની સંભાવના છે. IMD ના હવામાનશાષના મહાનિર્દેશક ડો. મૃત્‍યુંજય મહાપાત્રાએ એક નિવેદનમાં જણાવ્‍યું હતું કે જુલાઈ દરમિયાન દેશના મોટાભાગના ભાગોમાં સામાન્‍ય કરતા ઓછો વરસાદ પડવાની સંભાવના છે, સિવાય કે ઉત્તરપﾍમિ અને ઉત્તરપૂર્વ ભારત, પૂર્વ-મધ્‍ય ભારત અને પૂર્વીય દ્વીપકલ્‍પીય પ્રદેશના કેટલાક વિસ્‍તારો, જ્‍યાં સામાન્‍ય અથવા સામાન્‍યથી વધુ વરસાદ પડવાની અપેક્ષા છે.

જૂનમાં સમગ્ર ભારતમાં લગભગ ૪૦ ટકા વરસાદની ખાધ જોવા મળી હતી, જેમાં મધ્‍ય ભારત સૌથી વધુ પ્રભાવિત થયું હતું, જેમાં ૫૦.૪ ટકા ખાધ નોંધાઈ હતી. ૧૯૦૧ પછી જૂન મહિનામાં દેશમાં પાંચમો સૌથી ઓછો વરસાદ (૯૯.૫ મીમી) હતો. મહાપાત્રના મતે, ચોમાસા દરમિયાન સામાન્‍ય કરતા ઓછો વરસાદ થવાના પાંચ મુખ્‍ય કારણો હતા.

પ્રથમ, મેડન-જુલિયન ઓસિલેશન (MJO) નો પ્રતિકૂળ તબક્કો; પવન, વાદળો અને દબાણની ગતિશીલ સિસ્‍ટમ જે વિષુવવૃત્તની આસપાસ ફરતી વખતે વરસાદ લાવે છે. બીજું, જૂન દરમિયાન કોઈ લો-પ્રેશર સિસ્‍ટમ (LPS) બની નથી. LPS એ એવા વિસ્‍તારો છે જ્‍યાં વાતાવરણીય દબાણ આસપાસના વિસ્‍તારો કરતા ઓછું હોય છે.

ત્રીજું, જૂન દરમિયાન રચાયેલી મોટાભાગની તોફાન સિસ્‍ટમો ઉત્તર-ઉત્તરપﾍમિ તરફ વળ્‍યા, જેના કારણે હિદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં LPS (લો-પ્રેશર વિસ્‍તાર) નબળો પડ્‍યો. ચોથું, આ મહિને અલ નીનો પરિસ્‍થિતિઓના ઉદભવથી વરસાદની પ્રવૃત્તિ પર પણ નકારાત્‍મક અસર પડી.

ભારતમાં ચોમાસાના વરસાદમાં ઘટાડો લાવતા અલ નીનો પૃથ્‍વી પર ગરમીની અસર કરે છે, પરંતુ તેનાથી વિપરીત, લા નીના સામાન્‍ય રીતે ગરમીની અસર કરે છે.

દક્ષિણપﾍમિ ચોમાસાના આગળ વધવા વિશે વાત કરતા, મહાપાત્રાએ કહ્યું કે આગામી બે થી ત્રણ દિવસમાં ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ અને લદ્દાખના બાકીના ભાગો તેમજ ગુજરાત, મધ્‍ય પ્રદેશ અને ઉત્તર પ્રદેશના વધુ વિસ્‍તારોમાં આગળ વધવા માટે પરિસ્‍થિતિઓ અનુકૂળ છે. આ સમયગાળા દરમિયાન, ચોમાસું સમગ્ર દમણ અને દીવ પ્રદેશ, જમ્‍મુ અને કાશ્‍મીર, હરિયાણા, ચંદીગઢ, દિલ્‍હી, પંજાબના મોટાભાગના ભાગો અને રાજસ્‍થાનના કેટલાક ભાગોમાં પણ આગળ વધવાની અપેક્ષા છે