પેરિસ: ફ્રાન્સમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ચાલી રહેલ હાઈસ્કૂલ વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન વધુ ઉગ્ર બન્યું છે. અત્યાર સુધી પાંચ હજારથી વધુ લોકોની ધરપકડ, એકસોથી વધુ શાળાઓને ગંભીર નુકસાન, ચોવીસ શાળાઓમાં આગજની કે તોડફોડ અને સૈંકડો પોલીસકર્મીઓ તથા વિદ્યાર્થીઓ-કર્મચારીઓ ઘાયલ થયા છે.

ફ્રાન્સમાં હાલમાં હજારો હાઇસ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓ રસ્તાઓ પર છે. શાળાઓના દરવાજા બંધ કરવામાં આવી રહ્યા છે, અને કચરાપેટીઓને આગ લગાવવામાં આવી રહી છે. આ આંદોલનનું મુખ્ય કારણ શાળા પ્રણાલી સામે વર્ષોથી ચાલી આવતી ફરિયાદો છે, જેનો કોઈ ઉકેલ આવ્યો નથી.

ફ્રાન્સમાં શિક્ષણ વ્યવસ્થાની ખામીઓ સામે શરૂ થયેલું વિદ્યાર્થી આંદોલન હવે દેશવ્યાપી તણાવમાં ફેરવાયું છે. ભીડભાડવાળા વર્ગો, શિક્ષકોની અછત, જર્જરિત શાળા ઇમારતો, લાંબા શૈક્ષણિક કલાકો, ગરમીમાં અભ્યાસની મુશ્કેલી અને પ્રવેશ પ્રક્રિયાના દબાણ સામે વિદ્યાર્થીઓએ રસ્તા પર ઉતરી અવરોધો ઉભા કર્યા છે.

આંદોલન પેરિસ નજીકના વિસ્તારમાં સપ્ટેમ્બરના મધ્ય ભાગમાં શરૂ થયું હતું અને હવે દેશના અનેક શહેરોમાં ફેલાયું છે. અનેક સ્થળે વિદ્યાર્થીઓએ શાળાઓના પ્રવેશદ્વાર બંધ કર્યા, કચરાપેટીઓ સળગાવી, પોલીસ ઉપર પથ્થરમારો કર્યો અને કેટલાક સ્થળે સરકારી-શૈક્ષણિક મિલકતોને નુકસાન પહોંચાડ્યું. પોલીસને ટીયર ગેસ અને રબર બુલેટનો ઉપયોગ કરવો પડ્યો હોવાના અહેવાલો છે.

છેલ્લી ઉપલબ્ધ વિગતો મુજબ આંદોલન દરમ્યાન પાંચ હજારથી વધુ લોકોની ધરપકડ થઈ છે, જેમાં મોટાભાગે કિશોરવયના વિદ્યાર્થીઓ છે. માત્ર શુક્રવારે જ એક હજાર સાતસો સડતાલીસ લોકો પકડાયા હતા, જ્યારે ગુરુવારે લગભગ એક હજાર નવસો ઓગણપચાસ ધરપકડો નોંધાઈ હતી. શુક્રવારે સાતસો પાંત્રીસ જેટલી શાળાઓ અસરગ્રસ્ત રહી હતી, જોકે ગુરુવારની તુલનામાં આ આંકડો ઓછો હતો.

ઈજાઓની બાબતમાં પણ પરિસ્થિતિ ગંભીર છે. આશરે એકસો સિત્તેર વિદ્યાર્થીઓ ઘાયલ થયા છે, જ્યારે પાંસઠ શિક્ષણ કર્મચારીઓને ઈજા થઈ છે, જેમાં ચાલીસ જેટલા શાળા વડાઓનો સમાવેશ થાય છે. છસોથી વધુ પોલીસ અને સુરક્ષા કર્મચારીઓ ઘાયલ થયાના અહેવાલો છે. એક શહેરમાં યુવાનની આંખને ગંભીર ઈજા પહોંચી હોવાનું પણ નોંધાયું છે.

નુકસાન અને આગજનીના આંકડા પણ ચિંતાજનક છે. ચોવીસ જેટલી શાળાઓ સળગાવવામાં આવી અથવા તોડફોડમાં ભારે નુકસાન પામ્યાના અહેવાલો છે. એકસોથી વધુ હાઈસ્કૂલને ગંભીર નુકસાન થયું છે. કેટલીક જગ્યાએ શાળાના પ્રવેશદ્વાર, જાહેર મિલકતો, વાહનો અને કચરાપેટીઓમાં આગ લગાડાઈ. પેરિસ, લીલ, નાંત, લિયોન, બોર્ડો, બ્રેસ્ટ અને તુલૂઝ સહિત અનેક શહેરોમાં તણાવ જોવા મળ્યો છે.

શિક્ષણ મંત્રાલયે સોમવારે પાંચસો જેટલી હાઈસ્કૂલ બંધ રહી શકે અથવા દૂરસ્થ શિક્ષણ તરફ વળી શકે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. સરકાર ગેરહાજર શિક્ષકોની જગ્યાએ ઝડપથી બદલી વ્યવસ્થા લાવવા માટે કાર્યયોજના જાહેર કરવાની તૈયારીમાં છે, પરંતુ વિદ્યાર્થી સંગઠનોનું કહેવું છે કે હજુ સુધી તેમને ઠોસ પગલાં મળ્યા નથી.

આ દિવસોમાં, ફ્રાન્સમાં અશાંતિ પણ વધી રહી છે. શેરીઓ સળગી રહી છે. સરકાર અને વિદ્યાર્થીઓ આમને-સામને છે. ફ્રેન્ચ સરકાર પરિસ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે કડક પગલાં લઈ રહી છે, પરંતુ હિંસા ઓછી થવાના કોઈ સંકેત દેખાતા નથી. ઈરાને પણ ફ્રેન્ચ વિદ્યાર્થીઓના વિરોધ પ્રદર્શનો પર સરકારના કડક પગલાંની ટીકા કરી છે અને તેમને અવિશ્વસનીય ગણાવ્યા છે. 

રાજકીય રીતે પણ આ આંદોલન ફ્રાન્સમાં મોટો મુદ્દો બન્યું છે. વડાપ્રધાન અને આંતરિક મંત્રાલયે હિંસાને કડક શબ્દોમાં વખોડી છે અને કેટલાક ઉગ્ર ડાબેરી તત્વો દ્વારા આંદોલનને ભડકાવવાના આક્ષેપ કર્યા છે. બીજી તરફ ડાબેરી નેતાઓએ પોલીસ કાર્યવાહી ને અતિશય કઠોર ગણાવી છે. રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોનની સરકાર માટે આ આંદોલન ચૂંટણી પૂર્વે યુવાનોના અસંતોષ અને શિક્ષણ નીતિ પર મોટો રાજકીય પડકાર બની રહ્યું છે.