તેહરાન : પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માંથી આ સમયના સૌથી મોટા અને ભયાવહ સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે સંપૂર્ણ યુદ્ધમાં ફેરવાઈ ગયો છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સત્તાવાર જાહેરાત કરી છે કે ઈરાન સાથેનો ૧૭ જૂનનો વચગાળાનો શાંતિ કરાર (MoU) હવે "સંપૂર્ણપણે ખતમ" થઈ ગયો છે. તુર્કીના અંકારામાં યોજાયેલી નાટો (NATO) સમિટ દરમિયાન ટ્રમ્પે ઈરાની નેતાઓને 'જૂઠા અને છેતરપિંડી કરનાર' ગણાવીને રાતોરાત ઈરાન પર "અત્યંત શક્તિશાળી" હવાઈ હુમલા કરવાનો આદેશ આપ્યો હતો. નાટોના સેક્રેટરી જનરલ માર્ક રુટેએ અમેરિકાના આ સૈન્ય એક્શનનું ખુલ્લું સમર્થન કરતા તેને 'એકદમ જરૂરી' ગણાવ્યું છે.

અમેરિકાના આ પ્રચંડ હુમલા બાદ ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) એ પણ ભયાનક પલટવાર કર્યો છે. ઈરાને બહેરીન અને કુવૈતમાં આવેલા અમેરિકી સૈન્ય મથકો (શેખ ઈસા બેઝ સહિત) ને નિશાન બનાવીને અંધાધૂંધ બેલિસ્ટિક મિસાઈલો અને આત્મઘાતી ડ્રોન છોડ્યા છે. ઈરાનના આ હુમલા બાદ બહેરીન અને કુવૈતમાં યુદ્ધના સાયરન (Air Raid Sirens) વાગી ઉઠ્યા હતા અને લોકોને તાત્કાલિક આશ્રયસ્થાનોમાં જવા એલર્ટ કરાયા છે. કુવૈતી સેનાએ ૨ મિસાઈલ અને ૧૩ ડ્રોન હવામાં જ તોડી પાડવાનો દાવો કર્યો છે, જોકે શ્રાપનલ પડવાના કારણે ત્યાંની મુખ્ય પાવર ગ્રીડ લાઈનોને મોટું નુકસાન થયું છે.

હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાનનો કબ્જો: ભારતીય તેલ ટેન્કરને પાછું વાળ્યું

વ્યૂહાત્મક રીતે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ગણાતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) માં પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની ગઈ છે. ઈરાનની ફાર્સ ન્યૂઝ એજન્સીના દાવા મુજબ, ઓમાન કોરિડોરનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહેલા એક 'ભારતીય તેલ ટેન્કર' (Indian Oil Tanker) ને ઈરાની સેનાએ બળપૂર્વક અટકાવીને પાછું વાળી દીધું હતું. IRGC ના વરિષ્ઠ સાંસદ ઇબ્રાહિમ અઝીઝીએ ખુલ્લી ચેતવણી આપી છે કે અમેરિકાએ હવે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં "નવા ઈરાની શાસન અને તેના નિયમો" ને માન્યતા આપવી જ પડશે. આ દરિયાઈ તણાવના કારણે ગલ્ફમાં સેંકડો જહાજો પર સવાર આશરે ૬,૦૦૦ આંતરરાષ્ટ્રીય ખલાસીઓ (Sailors) દરિયાની વચ્ચે જ ફસાઈ ગયા છે, જેને લઈને ઇન્ટરનેશનલ મેરિટાઇમ ઓર્ગેનાઇઝેશન (IMO) એ ભારે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

વૈશ્વિક બજારો આંચકામાં, તેલના ભાવ આકાશે આંબ્યા

યુદ્ધની સીધી અસર વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર જોવા મળી રહી છે. અમેરિકાએ ઈરાનને આપવામાં આવેલી તેલ નિકાસની તમામ છૂટછાટો તાત્કાલિક અસરથી રદ કરી દીધી છે. આ જાહેરાત થતાં જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) નો ભાવ એકાએક ૬ ટકા ઉછળીને $૭૮ પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયો છે. બીજી તરફ યુરોપિયન અને એશિયન શેરબજારોમાં ૧.૬ ટકાનો મોટો કડાકો બોલાયો છે. યુરોપિયન યુનિયન (EU) ના વિદેશ નીતિના વડા કાજા કલ્લાસે ઈરાનના આ હુમલાને અસ્વીકાર્ય ગણાવી કડક શબ્દોમાં નિંદા કરી છે, જ્યારે યુરોપિયન એવિએશન વોચડોગ (EASA) એ તમામ એરલાઇન્સને ૩૧ ઓગસ્ટ સુધી ઈરાન અને ઈરાકનો હવાઈ ક્ષેત્ર વાપરવાનું સંપૂર્ણપણે ટાળવા માટે ઈમરજન્સી એડવાઈઝરી જારી કરી છે.

ઇઝરાયેલ હાઇ-એલર્ટ પર, ખામેનીની અંતિમયાત્રામાં ઉમટી ભીડ

આ ભયાનક સૈન્ય સંઘર્ષ વચ્ચે ઇઝરાયેલે પણ પોતાની સેના (IDF) ને હાઇ-એલર્ટ પર મૂકી દીધી છે. ઇઝરાયેલી સૈન્ય અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે કે તેઓ ઈરાનની કોઈપણ હિલચાલનો જડબાતોડ જવાબ આપવા રક્ષણાત્મક અને આક્રમક રીતે સજ્જ છે. આ દરમિયાન ઇઝરાયેલી ફાઇટર જેટ્સે દક્ષિણ લેબનોન પર પણ રાતોરાત બોમ્બમારો કર્યો છે. બીજી તરફ, યુદ્ધની શરૂઆતમાં જ માર્યા ગયેલા ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીના પાર્થિવ દેહને ગઈરાત્રે ઈરાક લાવવામાં આવ્યો હતો. ઈરાકના પવિત્ર શહેર નજફમાં યોજાયેલી તેમની આ આંતરરાષ્ટ્રીય અંતિમયાત્રામાં ૨૩ લાખથી વધુ શોકાતુર લોકોની અભૂતપૂર્વ ભીડ ઉમટી પડી હતી, જેના કારણે આખા ક્ષેત્રમાં ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે.