વોશિંગ્‍ટન,તા.૧૯: અમેરિકા-ઈરાન વચ્‍ચે બે દિવસ પહેલા જ હસ્‍તાક્ષર કરાયેલ ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર શરૂ થાય તે પહેલાં જ ગંભીર જોખમમાં હોય તેવું લાગે છે. ઇઝરાયલે દક્ષિણ લેબનોનમાં રાતોરાત ભારે બોમ્‍બમારો કર્યો, જેમાં ઓછામાં ઓછા ૧૬ લોકો માર્યા ગયા. દરમિયાન, સ્‍વિટ્‍ઝર્લેન્‍ડમાં યોજાનારી મહત્‍વપૂર્ણ યુએસ-ઈરાન શાંતિ મંત્રણા મુલતવી રાખવામાં આવી છે.

બુધવારે ફ્રાન્‍સના વર્સેલ્‍સ પેલેસ ખાતે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્‍ચે એક પ્રારંભિક શાંતિ કરાર થયો હતો જેમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ અને ફ્રાન્‍સના રાષ્ટ્રપતિ ઈમેન્‍યુઅલ મેક્રોનની હાજરીમાં શાંતિ કરાર થયો હતો. તેનો હેતુ પﾍમિ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધને રોકવાનો હતો. કરારમાં સ્‍પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્‍યું હતું કે લેબનોન સહિત તમામ મોરચે લશ્‍કરી કાર્યવાહી તાત્‍કાલિક બંધ કરવામાં આવશે.

જોકે, આ કરાર પછી તરત જ, ઇઝરાયલી સેનાએ દક્ષિણ લેબનોનમાં હિઝબુલ્‍લાહના સ્‍થાનો પર શ્રેણીબદ્ધ હવાઈ હુમલા શરૂ કર્યા. ઇઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્‍જામિન નેતન્‍યાહૂએ પાછી ખેંચવાનો સ્‍પષ્ટ ઇનકાર કર્યો છે. તેમનું કહેવું છે કે હિઝબુલ્‍લાહનો ખતરો સંપૂર્ણપણે નાબૂદ ન થાય ત્‍યાં સુધી ઇઝરાયલી દળો લેબનોનમાં રહેશે.

આ ૧૪-મુદ્દાના પ્રારંભિક કરારને કાયમી શાંતિ કરારમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે શુક્રવારે બંને દેશો વચ્‍ચે સ્‍વિટ્‍ઝર્લેન્‍ડના બુર્ગેનસ્‍ટોક રિસોર્ટમાં ટેકનિકલ વાટાઘાટો થવાની હતી. જોકે, આ બેઠક રદ કરવામાં આવી છે. કારણ એ છે કે વાટાઘાટોનું નેતૃત્‍વ કરવાના હતા તેવા યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્‍સે સ્‍વિટ્‍ઝર્લેન્‍ડની તેમની મુલાકાત મુલતવી રાખી છે.

વ્‍હાઇટ હાઉસે લોજિસ્‍ટિકલ મુશ્‍કેલીઓનો ઉલ્‍લેખ કર્યો હતો. જોકે, હિઝબુલ્‍લાહ તરફી મીડિયા આઉટલેટ અલ-માયાદીન અનુસાર, ઇઝરાયલ દ્વારા લેબનોન પર સતત હુમલાઓના વિરોધમાં ઇરાને સ્‍વિટ્‍ઝર્લેન્‍ડમાં પોતાનું પ્રતિનિધિમંડળ મોકલવાનો ઇનકાર કર્યો છે.

કરાર બાદ, યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્‍સે ઇઝરાયલને કડક અને કડક ચેતવણી આપી હતી. તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે યુએસ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ વિશ્વના એકમાત્ર એવા રાષ્ટ્રપ્રમુખ છે જે હાલમાં ઇઝરાયલ પ્રત્‍યે સહાનુભૂતિ ધરાવે છે. વાન્‍સનું નિવેદન સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે યુએસ હવે ઇઝરાયલના આક્રમક વલણથી ખુશ નથી અને યુદ્ધ બંધ કરવા માટે ભારે દબાણ હેઠળ છે.

એ નોંધનીય છે કે બુધવારે ઓછામાં ઓછા ૬૦ દિવસ માટે યુદ્ધવિરામ લંબાવવાના કરાર પર સંમતિ થઈ હતી. જો કે, તાજેતરના ઇઝરાયલી હુમલાઓ અને વાટાઘાટો અટકી જવાથી આ કરાર અનિﾍતિ રહી ગયો છે. જો લેબનોનમાં લડાઈ બંધ ન થાય, તો આ મુખ્‍ય રાજદ્વારી પ્રયાસ, જેણે વિશ્વને શાંતિની આશા આપી હતી, તે સંપૂર્ણપણે નિષ્‍ફળ જઈ શકે છે.(૪૦.૩૬)