વોશીગ્‍ટન તા.૨૨: યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સમાંથી એક એવા સમાચાર આવ્‍યા છે જેણે વૈશ્વિક વ્‍યાપાર સમુદાયમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. તેમના પાછલા કાર્યકાળ દરમિયાન, ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે અમેરિકા ફર્સ્‍ટ નીતિ અપનાવીને વિવિધ દેશોમાંથી આયાત થતી ચીજવસ્‍તુઓ પર ભારે ટેરિફ લાદ્યા હતા. જો કે, યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે હવે આ ટેરિફને મનસ્‍વી ગણાવીને રદ કરી દીધા છે. આ ઐતિહાસિક કોર્ટના નિર્ણય બાદ, યુએસ સરકારને હવે આશરે ડોલર ૧૬૬ બિલિયન (ભારતીય ચલણમાં રૂા.૧૫ લાખ કરોડથી વધુ) રિફંડ કરવાની ફરજ પડી છે. આ વૈશ્વિક વેપારના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું રિફંડ માનવામાં આવે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ગયા મહિને રાષ્ટ્રપ્રમુખ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પના ટેરિફ આદેશને રદ કરી દીધો હતો. આ ઉપરાંત કોર્ટે અત્‍યાર સુધીમાં વસૂલવામાં આવેલા ટેરિફને પરત કરવાનો ટ્રમ્‍પ તંત્રને આદેશ આપ્‍યો હતો. હવે અમેરિકાએ ટેરિફ રિફંડ આપવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. અંદાજ મુજબ વિશ્વના અનેક દેશો પાસેથી ટેરિફ વસૂલનાર અમેરિકા લગભગ ૧૬૦ અબજ ડોલર રિફંડ કરશે.

વાસ્‍તવમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં આદેશ બાદ અમેરિકન તંત્રએ ટેરિફ રિફંડ પ્રક્રિયા ૨૦ એપ્રિલથી શરૂ કરી દીધી છે. અંદાજ મુજબ ટેરિફ પેટે લેવાયેલા ૧૬૬ અબજ ડોલર પરત કરવામાં આવશે. હવે અમેરિકન સરકારને તે આયાતાકારો ક્‍લેમ કરી શકશે, જેમણે ટ્રમ્‍પના આદેશ બાદ ‘ઈન્‍ટરનેશનલ ઈમરજન્‍સી ઈકોનોમિક પાવર્સ એક્‍ટ' (IEEPA) હેઠળ ટેરિફની ચૂકવણી કરી હતી. અંદાજે ૩.૩૦ લાખ અમેરિકન કંપનીઓએ ૫.૩ કરોડથી વધુ શિપમેન્‍ટ પર આ ટેક્‍સ ભર્યો હતો, જેઓ હવે આ રકમ પરત મેળવવા માટે લાયક છે.

ગ્‍લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ (GTRI) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, રૂા.૧૫ લાખ કરોડના આ કુલ રિફંડમાંથી, ભારતીય માલ આશરે ડોલર ૧૦ થી ડોલર ૧૨ બિલિયન (આશરે રૂા.૮૩,૦૦૦ કરોડ અને રૂા.૧ લાખ કરોડની વચ્‍ચે) જેટલો થવાનો અંદાજ છે. આનો અર્થ એ થયો કે ભારતીય માલ પર લાદવામાં આવેલા વધારાના કરને રિફંડ કરવાની પ્રક્રિયા હવે શરૂ થઈ ગઈ છે. યુએસ કસ્‍ટમ્‍સ અને બોર્ડર સિક્‍યુરિટીએ આ હેતુ માટે 'ઘ્‍ખ્‍ભ્‍ચ્‍' નામનું ડિજિટલ પ્‍લેટફોર્મ પણ શરૂ કર્યું છે, જ્‍યાં ૨૦ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ સુધી રિફંડ અરજીઓ સ્‍વીકારવામાં આવી રહી છે.

રિપોર્ટ મુજબ, આ ભારે ટેરિફથી ભારતની અમેરિકામાં થતી કુલ નિકાસના આશરે ૫૩% ભાગ પ્રભાવિત થયો હતો. ટેક્‍સટાઇલ અને એપેરલ ક્ષેત્રને સૌથી વધુ ફાયદો થવાની ધારણા છે, રિફંડમાં તેનો હિસ્‍સો લગભગ ઼૪ બિલિયન રહેવાની ધારણા છે. એન્‍જિનિયરિંગ માલ (મશીનરી, ઓટો પાર્ટ્‍સ, વગેરે) પણ લગભગ ઼૪ બિલિયનનું યોગદાન આપશે. દરમિયાન, કેમિકલ ક્ષેત્રને લગભગ ઼૨ બિલિયનનું રિફંડ મળી શકે છે. આ ક્ષેત્રોમાં કામ કરતા લાખો લોકો અને કંપનીઓ માટે આ એક મોટી જીવનરેખા સાબિત થઈ શકે છે

અહીં એક ટેકનિકલ ચેતવણી છે જે સમજવી ખૂબ જ મહત્‍વપૂર્ણ છે. નિયમો અનુસાર, ફક્‍ત તે લોકો જ રિફંડનો દાવો કરી શકે છે જેમણે યુએસ સરકારને ટેરિફ ચૂકવ્‍યા હતા. મોટાભાગના કિસ્‍સાઓમાં, આ ચુકવણી આયાતકારો અથવા યુએસ સ્‍થિત કંપનીઓ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આનો અર્થ એ થયો કે આ રૂા.૧૫ લાખ કરોડ સીધા ભારતીય નિકાસકારોના બેંક ખાતામાં નહીં, પરંતુ યુએસ ખરીદદારોને જશે. ભારતીય કંપનીઓએ આ પૈસા પાછા મેળવવા માટે તેમના યુએસ ગ્રાહકો સાથે વાટાઘાટો કરવી પડશે. તે સંપૂર્ણપણે તેમના વ્‍યવસાય કરારો અને પરસ્‍પર સમજણ પર આધાર રાખે છે કે યુએસ ખરીદદારો ભારતીય સપ્‍લાયરને કેટલું રિફંડ આપશે.

સારા સમાચાર એ છે કે યુએસ સરકાર આ પૈસા ફક્‍ત મુખ્‍ય રકમમાં જ નહીં, પણ વ્‍યાજ સાથે પણ પરત કરી રહી છે. આ રિફંડ અરજી કર્યાના ૬૦ થી ૯૦ દિવસની અંદર પ્રક્રિયા કરવામાં આવશે. નિષ્‍ણાતો માને છે કે જો પૈસા સીધા ભારતીય કંપનીઓ સુધી ન પહોંચે તો પણ તે યુએસ બજારમાં ભારતીય માલની માંગને વેગ આપશે અને ખરીદદારોને રોકડ પ્રવાહમાં વધારો કરશે, જે ભવિષ્‍યમાં નવા ઓર્ડરમાં પરિણમી શકે છે.

ટેરિફ રિફંડ મેળવવા માટે, કંપનીઓએ સત્તાવાર સિસ્‍ટમ દ્વારા અરજી કરવી આવશ્‍યક છે, જેમાં દસ્‍તાવેજો સબમિટ કરવા અને કાનૂની સમયમર્યાદા પૂરી કરવી જરૂરી છે. જો રિફંડ મંજૂર થાય છે, તો તે કંપનીઓને નોંધપાત્ર નાણાકીય રાહત આપે છે અને તેમના નફામાં વધારો કરે છે. જો કે, સમગ્ર પ્રક્રિયા ખૂબ જાટિલ હોઈ શકે છે, જેના કારણે ઘણી કંપનીઓ હવે વ્‍યાવસાયિક સલાહ લઈ રહી છે.