<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Thursday, 29th October 2026

ભાઈના મૃત્‍યુ પછી અપરિણીત બહેનોને પણ પેન્‍શનનો અધિકાર

અલ્‍હાબાદ હાઈકોર્ટની લખનૌ બેન્‍ચે એક મહત્‍વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્‍યો : કોર્ટે સરકારી કર્મચારીની અપરિણીત બહેનને ફેમિલી પેન્‍શન નકારવાના સરકારી આદેશને ઉલટાવી દીધો

લખનૌ તા.૨૯: ઉત્તર પ્રદેશમાં, મૃતક સરકારી કર્મચારીની અપરિણીત બહેન હવે ફેમિલી પેન્‍શન મેળવવાને પાત્ર બનશે. એક મહત્‍વપૂર્ણ ચુકાદામાં, અલ્‍હાબાદ હાઈકોર્ટની લખનૌ બેન્‍ચે સ્‍પષ્ટપણે જણાવ્‍યું છે કે જ્‍યારે સેવા નિયમો અપરિણીત બહેનને પરિવારના સભ્‍ય તરીકે માન્‍યતા આપે છે, ત્‍યારે તેને ફક્‍ત સરકારી આદેશના આધારે પેન્‍શનનો ઇનકાર કરી શકાતો નથી. કોર્ટે મહિલાના ફેમિલી પેન્‍શન દાવાને નકારવાના આદેશને ઉલટાવી દીધો છે અને અધિકારીઓને છ ટકા વાર્ષિક વ્‍યાજ સાથે બાકી પેન્‍શન ચૂકવવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો છે.

આ કેસ શમીમ ખાન દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીને લગતો છે. તેમના ભાઈ, જે સરકારી કર્મચારી હતા, તેમણે તેમની સર્વિસ બુકમાં તેમને ફેમિલી પેન્‍શન માટે નોમિનેટ કર્યા હતા. તેમના ભાઈનું ૧૫ મે, ૨૦૨૪ ના રોજ અવસાન થયું. ત્‍યારબાદ, શમીમ ખાને ફેમિલી પેન્‍શન માટે દાવો દાખલ કર્યો, પરંતુ અધિકારીઓએ ૫ ડિસેમ્‍બર, ૨૦૨૫ ના રોજ તેને ફગાવી દીધો. પેન્‍શનનો ઇનકાર ૨૩ ડિસેમ્‍બર, ૨૦૧૬ ના રોજના સરકારી આદેશ પર આધારિત હતો. આ આદેશમાં મૃત કર્મચારીના પરિવારની વ્‍યાખ્‍યામાંથી અપરિણીત બહેનને બાકાત રાખવામાં આવી હતી. ત્‍યારબાદ, શમીમ ખાને હાઇકોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્‍યો.

કેસની સુનાવણી કરતા, ન્‍યાયાધીશ મનીષ કુમારની સિગલ બેન્‍ચે ઉત્તર પ્રદેશ નિવૃત્તિ લાભ નિયમો, ૧૯૬૧ ના નિયમ ૩(૫) નો ઉલ્‍લેખ કર્યો, જેમાં પરિવારની વ્‍યાખ્‍યામાં અપરિણીત અને વિધવા બહેનોનો સમાવેશ થાય છે. રાજ્‍ય સરકારે એ પણ નકારી કાઢ્‍યું ન હતું કે શમીમ ખાન મૃત કર્મચારીની અપરિણીત બહેન હતી. કોર્ટે જણાવ્‍યું હતું કે જ્‍યારે વૈધાનિક સેવા નિયમો અધિકારો આપે છે, ત્‍યારે સરકારી આદેશ દ્વારા તે અધિકારો રદ કરી શકાતા નથી.

હાઈકોર્ટે સ્‍પષ્ટતા કરી હતી કે બંધારણની કલમ ૩૦૯ હેઠળ ઘડાયેલા સેવા નિયમોમાં સુધારો કરવા માટે કાનૂની પ્રક્રિયાઓનું પાલન કરવું આવશ્‍યક છે. સરકાર ફક્‍ત આદેશ કે નિર્દેશ જારી કરીને આ નિયમોમાં ફેરફાર કે રદબાતલ કરી શકતી નથી. આ આધારે, કોર્ટે શમીમ ખાનના પેન્‍શન દાવાને નકારી કાઢતા આદેશને રદ કર્યો.

કોર્ટે ખાદ્ય અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગના મુખ્‍ય સચિવને શમીમ ખાનને તેમના ભાઈના મૃત્‍યુની તારીખથી, એટલે કે ૧૫ મે, ૨૦૨૪ ના રોજથી, વાસ્‍તવિક ચુકવણી ન થાય ત્‍યાં સુધી કૌટુંબિક પેન્‍શન બાકી રકમ ચૂકવવાનો આદેશ આપ્‍યો હતો. આ રકમ પણ છ ટકા વાર્ષિક વ્‍યાજને પાત્ર રહેશે. કોર્ટે અધિકારીઓને આદેશની પ્રમાણિત નકલ સબમિટ કર્યા પછી અથવા પ્રાપ્ત થયાના છ અઠવાડિયામાં ચુકવણી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો હતો.

(9:59 AM IST)