વોશિંગ્ટન : ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે યુક્રેનને નવા રાષ્ટ્રપ્રમુખની જરૂર હોવાનું કહી વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કીની આકરી ટીકા કરી છે. રશિયા સાથે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની સમજૂતી નહીં કરવા અને રશિયન રિફાઇનરીઓને નિશાન બનાવવા બદલ તેમણે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. બીજી તરફ, રશિયન ડીઝલના વેપારને અમેરિકાએ આપેલી છૂટનો ઝેલેન્સ્કીએ વિરોધ કર્યો છે. 

અમેરિકન પ્રેસિડેન્ટ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે શનિવારે વ્હાઇટ હાઉસ ખાતે પત્રકારો સાથે વાતચીત દરમિયાન યુક્રેનના નેતૃત્વ સામે આકરું વલણ વ્યક્ત કર્યું હતું. તેમણે કહ્યું કે યુક્રેનને એવો નવો નેતા મળવો જોઈએ, જે સમજૂતી કરી શકે. ઝેલેન્સ્કીએ યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા પૂરતું કામ કર્યું નથી એવો આક્ષેપ કરતાં ટ્રમ્પે યુક્રેનને નવા રાષ્ટ્રપ્રમુખની જરૂર હોવાનું જણાવ્યું હતું.

ટ્રમ્પની નારાજગીનું એક મુખ્ય કારણ રશિયાની તેલશોધક રિફાઇનરીઓ અને ડીઝલ ઉત્પાદન વ્યવસ્થા પર યુક્રેનના હુમલા છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે, તેમણે ઝેલેન્સ્કીને આવા હુમલા નહીં કરવા કહ્યું હતું, કારણ કે ડીઝલની અછત અને વધતા ભાવથી વિશ્વબજાર ઉપરાંત અમેરિકાના ખેડૂતોને પણ અસર થાય છે. ઝેલેન્સ્કીએ અગાઉ અનેક વખત સમજૂતી કરવાની તક ગુમાવી હોવાનો પણ તેમણે દાવો કર્યો હતો. 

આ વિવાદની પૃષ્ઠભૂમિમાં રશિયન ડીઝલના વેપારને અમેરિકાએ આપેલી નવી છૂટ છે. અમેરિકાના નાણાં વિભાગે ૯ ઓક્ટોબરે સામાન્ય પરવાનો ક્રમાંક ૧૩૫ બહાર પાડ્યો છે. તેના હેઠળ રશિયન મૂળના ડીઝલનું વેચાણ, પુરવઠો, માલ ઉતારવો અને અમેરિકામાં આયાત સહિતના સંબંધિત વ્યવહારોને ૭ એપ્રિલ, ૨૦૨૭ સુધી મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ પરવાનામાં રશિયાની મધ્યસ્થ બેંક, રાષ્ટ્રીય સંપત્તિ ભંડોળ અને નાણાં મંત્રાલયના અમેરિકી નાણાકીય સંસ્થાઓમાં રહેલા ખાતાંમાંથી રકમ ઉધારવા માટે છૂટ આપવામાં આવી નથી.

ઝેલેન્સ્કીએ અમેરિકાના નિર્ણય સામે વાંધો ઉઠાવતાં જણાવ્યું છે કે રશિયા પરનું દબાણ હળવું કરવાથી મોસ્કોને હુમલા ચાલુ રાખવાનો સંકેત મળે છે. તેમના મતે, પેટ્રોલિયમ નિકાસથી મળતી વધારાની આવક રશિયાને શસ્ત્રો, મિસાઇલો અને ડ્રોન માટે નાણાં ઉપલબ્ધ કરાવશે. તેમણે અમેરિકા અને યુરોપના સહયોગીઓને રશિયાની યુદ્ધ ચલાવવાની ક્ષમતા મર્યાદિત કરવા અપીલ કરી હતી.

નવા રાષ્ટ્રપ્રમુખની ટ્રમ્પની હાકલ વચ્ચે ચૂંટણીની કાનૂની પૃષ્ઠભૂમિ પણ નોંધપાત્ર છે. યુક્રેનના કેન્દ્રીય ચૂંટણી પંચે સમજાવ્યું છે કે દેશમાં લશ્કરી કાયદો અમલમાં હોય ત્યારે રાષ્ટ્રપ્રમુખ, સંસદ અને સ્થાનિક ચૂંટણીઓ યોજવા પર પ્રતિબંધ છે. તેથી નેતૃત્વ બદલવાની રાજકીય માગ અને ચૂંટણી યોજવાની કાનૂની પ્રક્રિયા અલગ બાબતો છે.