વોશિંગ્ટન : ઈરાન અને યુક્રેનમાં ચાલી રહેલા ભયાનક લશ્કરી સંઘર્ષોને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ઇંધણની ભારે તંગી સર્જાઈ છે, જેના પરિણામે અમેરિકામાં ડીઝલ અને પેટ્રોલના ભાવ અત્યાર સુધીની સર્વોચ્ચ રેકોર્ડ ઊંચાઈ પર પહોંચી ગયા છે. સ્થાનિક સ્તરે ભડકે બળતી મોંઘવારી સામે અમેરિકન પ્રજામાં વ્યાપેલા આક્રોશને થાળે પાડવા માટે પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હવે એક અત્યંત આક્રમક નિર્ણય લેવાના સંકેત આપ્યા છે. ટ્રમ્પે ખુલાસો કર્યો છે કે તેમણે તેમના વરિષ્ઠ આર્થિક અને ઊર્જા સલાહકારોને યુએસથી થતી ડીઝલની વિદેશી નિકાસ પર તાત્કાલિક અસરથી પ્રતિબંધ મૂકવાની શક્યતાઓ ચકાસવા માટે સ્પષ્ટ સૂચના આપી દીધી છે.

અમેરિકામાં આગામી નવેમ્બર મહિનામાં યોજાનારી મહત્વપૂર્ણ મિડટર્મ (મધ્યસત્ર) ચૂંટણીઓ પહેલા વધતો જતો જીવનાવશ્યક ચીજોનો ખર્ચ અને મોંઘવારી એ અમેરિકન મતદારો માટે સૌથી મોટી ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. રિપબ્લિકન સાંસદો દ્વારા નિકાસ સ્થગિત કરવાના પ્રસ્તાવો અંગે પૂછવામાં આવતા ટ્રમ્પે ખૂબ જ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, "મેં મારા અધિકારીઓને કહી દીધું છે કે 'ચાલો આપણે વિદેશોમાં ડીઝલ મોકલવાનું બંધ કરીએ.' હું હાલમાં આ જ મુદ્દા પર ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહ્યો છું." ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેંટે ઉમેર્યું હતું કે દેશની રિફાઇનિંગ ક્ષમતા અને વૈશ્વિક બજારો પર પડનારી અસરનું મૂલ્યાંકન કરીને આંશિક કે સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવો તેનો ટૂંક સમયમાં જ આખરી નિર્ણય લેવામાં આવશે.

દરમિયાન, યુએન જનરલ એસેમ્બલીની બેઠક દરમિયાન ટ્રમ્પે યુક્રેનિયન રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકી સાથે પણ આ ગંભીર મુદ્દે ચર્ચા કરી હતી. રશિયન ઊર્જા માળખા પર યુક્રેન દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા સતત ડ્રોન અને મિસાઇલ હુમલાઓને કારણે વૈશ્વિક ઇંધણ પુરવઠાની સાંકળ તૂટી ગઈ છે. બીજી તરફ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) જેવા મહત્વના દરિયાઈ માર્ગો પરથી તેલનો પ્રવાહ ખોરવાઈ જતાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર ભારે દબાણ હેઠળ છે. નોંધનીય છે કે ગયા મહિને જ અમેરિકાથી દૈનિક ૨૦ લાખ બેરલ જેટલું રેકોર્ડબ્રેક ડીઝલ વિદેશોમાં નિકાસ થયું હતું.

યુએસમાં હાલમાં રિટેલ ડીઝલના ભાવ સરેરાશ $૬.૫૦ (ડૉલર) પ્રતિ ગેલનને પાર કરી ગયા છે, જેણે કૃષિ, માલસામાન પરિવહન અને ગ્રામીણ ઊર્જા ક્ષેત્રની આર્થિક કમર ભાંગી નાખી છે. જોકે, ઊર્જા ક્ષેત્રના અગ્રણી નિષ્ણાતો અને ઓઇલ કંપનીઓએ ટ્રમ્પના આ પ્રસ્તાવિત પ્રતિબંધનો તીવ્ર વિરોધ કર્યો છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે નિકાસ રોકવાથી સ્થાનિક સ્તરે કદાચ ખૂબ જ ટૂંકા ગાળા માટે રાહત મળી શકે, પરંતુ લાંબા ગાળે આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઇન ખોરવાઈ જતાં આખા વિશ્વ સહિત યુરોપ અને લેટિન અમેરિકામાં પણ ફુગાવો બેકાબૂ બની જશે.