વોશિંગ્ટન, તા.28: અમેરિકામાં અભ્યાસ કરવા અને ત્યારબાદ ત્યાં જ સપનાની કારકિર્દી બનાવવાનું સ્વપ્ન સેવતા લાખો આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ માટે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનો નવો વિઝા નિયમ ભારે મુશ્કેલીઓ લઈને આવ્યો છે. જોકે, આ નિર્ણય માત્ર વિદ્યાર્થીઓ માટે જ નહીં પણ ખુદ અમેરિકાના આર્થિક ભવિષ્ય માટે પણ અત્યંત ઘાતક સાબિત થઈ શકે છે. 'પીટરસન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ઇન્ટરનેશનલ ઇકોનોમિક્સ' (PIIE) ના એક ચોંકાવનારા રિપોર્ટ અનુસાર, જો આ કડક નીતિ અમલમાં આવશે તો અમેરિકી અર્થતંત્રને દર વર્ષે $400 બિલિયન (આશરે ₹33 લાખ કરોડથી વધુ) સુધીનું વિરાટ આર્થિક નુકસાન સહન કરવું પડી શકે છે!
'સ્થિતિ અવધિ'નો અંત અને કાગળકામનો બોજ
જુલાઈ મહિનામાં જારી કરાયેલા અને સપ્ટેમ્બરથી અમલી બનનારા આ નવા નિયમ હેઠળ, અમેરિકામાં દાયકાઓથી ચાલી આવતી "સ્થિતિ અવધિ" (Duration of Status) નીતિનો અંત લાવી દેવામાં આવ્યો છે. આ નવી નીતિ મુજબ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને વધુમાં વધુ માત્ર ૪ વર્ષ સુધીના રોકાણની નિશ્ચિત મર્યાદા આપવામાં આવશે. જો વિદ્યાર્થીઓએ પોતાનો અભ્યાસ આગળ ધપાવવો હશે કે પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએટ વર્ક માટે રોકાવું હશે, તો તેમણે જટિલ કાગળકામમાંથી પસાર થઈને વારંવાર વીઝા એક્સ્ટેંશન માટે અરજી કરવી પડશે, જેનો અંતિમ નિર્ણય અધિકારીઓની મરજી પર નિર્ભર રહેશે.
STEM પ્રતિભા અને નવીનતાનો સૂર્યાસ્ત
અહેવાલમાં સૌથી મોટી ચિંતા એ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે કે આ નિર્ણયથી અમેરિકાની 'STEM' (વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને ગણિત) ક્ષેત્રની પ્રતિભા પાઇપલાઇન સુકાઈ જશે. આ નવો નિયમ 'ઓપ્શનલ પ્રેક્ટિકલ ટ્રેનિંગ' (OPT) હેઠળ વિદેશી સ્નાતકોને કામ કરવાની મળતી મંજૂરી પર મોટો અંકુશ લગાવે છે.
રિપોર્ટના વિશ્લેષણ મુજબ, અમેરિકામાં તાલીમ પામેલા વિદેશી STEM સ્નાતકો સામાન્ય કોલેજ સ્નાતકો કરતાં ચાર ગણા દરે નવી શોધો પેટન્ટ કરાવે છે અને સ્થાનિક સ્નાતકો કરતાં છ ગણા દરે ઉચ્ચ-વૃદ્ધિ ધરાવતા સ્ટાર્ટઅપ્સની સ્થાપના કરે છે. જો આ કુશળ યુવાનોને અટકાવવામાં આવશે, તો અમેરિકામાં નવીનતા અને ઉદ્યોગસાહસિકતાને ભારે ફટકો પડશે.
અમેરિકી જીડીપી (GDP) ને કમરતોડ ફટકો
PIIE ના આંકડા અનુસાર, જો કડક નિયમોના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓની નોંધણીમાં દર વર્ષે માત્ર એક તૃતીયાંશનો પણ ઘટાડો થાય, તો અમેરિકાના અર્થતંત્રને તેના જીડીપીના ૦.૭% થી ૧.૩% જેટલું નુકસાન થશે. ઉચ્ચ શિક્ષણ એ અમેરિકા માટે એક મોટો નિકાસ ઉદ્યોગ છે, જે તેની કુલ સેવાઓની નિકાસમાં લગભગ ૫% હિસ્સો ધરાવે છે. વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા ઘટતા જ કમાણીના દરવાજા બંધ થશે અને ભવિષ્યમાં ઉત્પાદકતા પણ ઘટશે.
"રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા"ના બહાના સામે સવાલો
ટ્રમ્પ સરકાર આ નિયમ પાછળ છેતરપિંડી રોકવા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મજબૂત કરવાનો તર્ક આપી રહી છે. પરંતુ PIIE એ આ દાવાઓને ફગાવી દેતાં જણાવ્યું છે કે સરકારે દર્શાવેલા ઉદાહરણો છેલ્લા બે દાયકામાં અપાયેલા લાખો વિઝાની સરખામણીએ નગણ્ય છે. રિપોર્ટમાં ખુલ્લેઆમ આક્ષેપ કરાયો છે કે વહીવટીતંત્રનો અસલી હેતુ F-1 વિઝા ધરાવતા આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસ પછી અમેરિકામાં નોકરી કરતા રોકવાનો જ છે.
શું અદાલત કે કોંગ્રેસ હસ્તક્ષેપ કરશે?
આર્થિક તબાહીની ભીતિને જોતાં અહેવાલમાં કોંગ્રેસને 'કોંગ્રેસનલ રિવ્યૂ એક્ટ' હેઠળ આ નિયમ રદ કરવા અથવા તો અદાલતોને આ નીતિ પર સ્ટે લાવવા હાકલ કરવામાં આવી છે, કારણ કે સરકારે આટલો મોટો નિર્ણય લેતા પહેલાં તેની આર્થિક અસરોનું યોગ્ય મૂલ્યાંકન જ કર્યું નથી. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આર્થિક મહાસત્તા અમેરિકા પોતાના જ પગ પર કુહાડો મારતો આ નિયમ પાછો ખેંચે છે કે કેમ!