લાહોર: પાકિસ્તાનના રાજકારણ અને સામાજિક માળખામાંથી એક અત્યંત ચોંકાવનારા અને સરહદ પાર પણ ભારે કુતૂહલ જગાવનારા અહેવાલો સામે આવી રહ્યા છે. સામાન્ય રીતે કટ્ટરપંથી ઇસ્લામિક ઉગ્રવાદ માટે વૈશ્વિક સ્તરે ચર્ચામાં રહેતા આ પડોશી દેશમાં સનાતન સંસ્કૃતિ અને જૂના ઇતિહાસને સન્માન આપતો એક અભૂતપૂર્વ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. ભારતના અમૃતસર શહેરથી માત્ર પચાસ કિલોમીટર દૂર આવેલા ઐતિહાસિક શહેર લાહોરમાં વર્ષો જૂના ઇસ્લામિક નામો બદલીને ફરીથી હિન્દુ અને બ્રિટિશ શાસન સમયના પરંપરાગત નામો રાખવાની સત્તાવાર પ્રક્રિયા શરૂ કરી દેવામાં આવી છે.

પાકિસ્તાની પંજાબ પ્રાંતના મુખ્યમંત્રી મરિયમ નવાઝે આ સંદર્ભે માર્ચ મહિનાના મધ્યમાં એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજીને આ ક્રાંતિકારી નિર્ણયો લીધા હતા. આ બેઠકમાં લેવાયેલા સત્તાવાર ઠરાવ મુજબ, લાહોરના વિવિધ પ્રખ્યાત રસ્તાઓ, ચોક, મહોલ્લાઓ અને ઐતિહાસિક સરકારી કોલેજોના નામો બદલીને તેમની મૂળ પ્રાચીન ઓળખ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી રહી છે. વિભાજન પછીના દાયકાઓ દરમિયાન જે વિસ્તારોની હિન્દુ કે શીખ ઓળખ ભૂંસી નાખવામાં આવી હતી, તેને ફરી જીવંત કરવાના પંજાબ સરકારના આ અણધાર્યા વલણથી ખુદ પાકિસ્તાની મીડિયા અને રાજકીય વિશ્લેષકો પણ ભારે આશ્ચર્ય અનુભવી રહ્યા છે.

આ મોટા ફેરફાર હેઠળ લાહોરના જાણીતા 'બાબરી ચોક'નું નામ બદલીને સત્તાવાર રીતે 'જૈન મંદિર ચોક' કરી દેવામાં આવ્યું છે, જ્યારે 'ઇસ્લામપુરા' તરીકે ઓળખાતા પ્રખ્યાત વિસ્તારનું નામ બદલીને ફરીથી પવિત્ર 'કૃષ્ણનગર' રાખવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. ઇતિહાસકારોના મતે, બ્રિટિશ શાસનકાળ દરમિયાન અને ભારતના ભાગલા પહેલા આ તમામ વિસ્તારો પોતાની સમૃદ્ધ બિનસાંપ્રદાયિક ઓળખ માટે જાણીતા હતા. આ નવો નિર્ણય પાકિસ્તાનની જૂની છબીને વૈશ્વિક મંચ પર સુધારવા અને લઘુમતી સમુદાયો પ્રત્યે સહિષ્ણુતા દર્શાવવાના એક મજબૂત પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે.

ભૂતકાળના ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો, લાહોરની સ્થાપના અને તેની ભૌગોલિક ઓળખ સદીઓથી હિન્દુ અને શીખ સંસ્કૃતિ સાથે ખૂબ જ ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલી રહી છે. જો કે, અગાઉની સરકારોના શાસનકાળ દરમિયાન કટ્ટરપંથી સંગઠનોના દબાણ હેઠળ બ્રિટિશ યુગ અને હિન્દુ સભ્યતા સાથે સંકળાયેલા રસ્તાઓના નામ બદલીને સ્થાનિક ઇસ્લામિક નેતાઓ કે પાકિસ્તાની ઇતિહાસના પાત્રો પર રાખી દેવાયા હતા. મરિયમ નવાઝના આ નવા આદેશથી હવે એ તમામ પક્ષપાતી નિર્ણયો ઉલટાવી દેવાયા છે અને શહેરને તેનું અસલી ઐતિહાસિક સ્વરૂપ પાછું મળી રહ્યું છે.

આ પ્રક્રિયા વેગવંતી બનતાની સાથે જ લાહોર મહાનગરપાલિકા અને પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા નિકળેલા આદેશો મુજબ નવા સાઇનબોર્ડ લગાવવાની કામગીરી પણ યુદ્ધના ધોરણે શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. જો કે, પાકિસ્તાનના કેટલાક કટ્ટરપંથી ધાર્મિક સંગઠનો દ્વારા સરકારના આ ઉદારવાદી કદમનો આંતરિક વિરોધ પણ શરૂ થઈ ગયો છે. આમ છતાં, મરિયમ નવાઝ સરકાર પોતાના નિર્ણય પર મક્કમ રહીને આધુનિક અને પ્રગતિશીલ પંજાબના નિર્માણનો મોટો સંદેશ આપી રહી છે, જેની ગૂંજ આગામી દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધુ સંભળાશે તે નક્કી છે.