નવી દિલ્‍હી તા.૨૧: ભવિષ્‍યમાં, UPI દ્વારા પૈસા ટ્રાન્‍સફર ફક્‍ત એક ટેપથી શક્‍ય બનશે, ઇન્‍ટરનેટ વિના પણ. ભારત આ દિશામાં ઝડપથી કામ કરી રહ્યું છે. બિઝનેસ સ્‍ટાન્‍ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, એક નવી સુવિધા વિકસાવવામાં આવી રહી છે જે વેપારીના પોઈન્‍ટ-ઓફ-સેલ ટર્મિનલ પર બંને ઉપકરણો પર ઇન્‍ટરનેટ કનેક્‍શન વિના પણ પૈસા ટ્રાન્‍સફર કરવાની મંજૂરી આપશે.

રિપોર્ટ અનુસાર, નેશનલ પેમેન્‍ટ્‍સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્‍ડિયા PoS ઉપકરણોને પ્રમાણિત કરવાનું શરૂ કરી શકે છે. આ પ્રસ્‍તાવિત સિસ્‍ટમ નિયર ફિલ્‍ડ કોમ્‍યુનિકેશન ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરે તેવી શક્‍યતા છે. આ ટેકનોલોજી ફક્‍ત એક ટેપથી પૈસા ટ્રાન્‍સફર કરવાની મંજૂરી આપશે. રિપોર્ટ અનુસાર, મર્યાદા રૂા. ૨,૦૦૦ હશે. RBI ના કારણે આ મર્યાદા લાદવામાં આવી છે.

આ સુવિધા એવા વિસ્‍તારો માટે વિકસાવવામાં આવી રહી છે જ્‍યાં ઇન્‍ટરનેટ એક્‍સેસ ઘણીવાર ઉપલબ્‍ધ હોતી નથી, જેમ કે ફલાઇટ્‍સ. એકવાર આ સેવા શરૂ થઈ ગયા પછી, લોકો ઇન્‍ટરનેટ વિના પૈસા મોકલી શકશે.

ગ્રાહકોએ પહેલા UPI Lite વોલેટમાં પૈસા મોકલવાની જરૂર પડશે. આ પ્રક્રિયા ફક્‍ત ત્‍યારે જ પૂર્ણ કરવી પડશે જ્‍યારે ઇન્‍ટરનેટ ઉપલબ્‍ધ હોય. આ પછી, ઇન્‍ટરનેટ ઉપલબ્‍ધ ન હોય ત્‍યારે પણ UPI Lite વોલેટ પર ટેપ કરીને પૈસા મોકલી શકાય છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન PIN ની જરૂર રહેશે નહીં. દરમિયાન, PoS ટર્મિનલ ઇન્‍ટરનેટ વિના પણ અધિકારીઓ પાસેથી પૈસા સ્‍વીકારશે. કનેક્‍ટિવિટી પુનઃસ્‍થાપિત થયા પછી, પૈસા આગળ ટ્રાન્‍સફર કરવામાં આવશે. અહેવાલો અનુસાર, બેંકો અને તૃતીય-પક્ષ એપ્‍લિકેશનો આ સુવિધાને તેમની સિસ્‍ટમમાં એકીકૃત કરવા માટે કામ કરી રહ્યા છે.

NPCI એ ૨૦૨૩ માં UPI Lite X લોન્‍ચ કર્યું. તે મોબાઇલ કનેક્‍ટિવિટી ઉપલબ્‍ધ ન હોય ત્‍યારે પણ પૈસા ટ્રાન્‍સફર કરવાની મંજૂરી આપે છે. ૨૦૨૪ માં, NPCI એ UPI Lite સંબંધિત માર્ગદર્શિકા જારી કરી. આ મુજબ, વ્‍યક્‍તિ-થી-વ્‍યક્‍તિ પૈસા ટ્રાન્‍સફર ફક્‍ત ત્‍યારે જ શક્‍ય છે જો NFC-સક્ષમ ફોન, QR કોડ, સાઉન્‍ડબોક્‍સ અથવા સ્‍ટીકર હોય.

જૂન મહિનામાં કુલ ૨૨.૭૨ અબજ વ્‍યવહારો પૂર્ણ થયા હતા, જે કુલ રૂા.૨૮.૯૨ લાખ કરોડ હતા. જોકે, આ આંકડાઓ એ જાહેર કરતા નથી કે સરેરાશ રૂા.૨,૦૦૦ થી ઓછા કેટલા વ્‍યવહારો છે.(૩૮.૪૨)