નવી દિલ્હી : આ અઠવાડિયે ભારતના વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો ઇન્ડોનેશિયાનો પ્રવાસ માત્ર સામાન્ય દ્વિપક્ષીય વેપારને પુનર્જીવિત કરવા પૂરતો સીમિત નહીં રહે, પરંતુ બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોને એક નવી વ્યૂહાત્મક અને આર્થિક ઊંચાઈ પર લઈ જનારો સાબિત થશે. ડિજિટલ કનેક્ટિવિટી, સંરક્ષણ, રોકાણ, ક્લીન એનર્જી અને દરિયાઈ સહયોગ જેવા અનેક મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોને આવરી લેતી એક વ્યાપક વ્યૂહાત્મક આર્થિક ભાગીદારી (Strategic Economic Partnership) નું નવું માળખું આ પ્રવાસ દરમિયાન તૈયાર થવાની પ્રબળ સંભાવના છે.

આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે વૈશ્વિક મંદી અને આયાત-નિકાસની નબળી માંગને કારણે બંને દેશો વચ્ચેનો પરંપરાગત માલસામાનનો વેપાર નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૩ ના ૩૮.૮ બિલિયન યુએસ ડોલરથી ઘટીને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માં ૨૪.૮ બિલિયન યુએસ ડોલર થઈ ગયો છે. જોકે, આર્થિક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે વેપારના આંકડામાં આવેલો આ કામચલાઉ ઘટાડો બંને દેશો વચ્ચેના લાંબા ગાળાના ભૌગોલિક-રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક મહત્વને ક્યારેય ઝાંખો પાડી શકે તેમ નથી.

વેપાર વોલ્યુમથી આગળ વધીને 'આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતા' પર નજર

નિષ્ણાતોના મતે, આ મુલાકાત દરમિયાન માત્ર વેપારના આંકડા વધારવાને બદલે ભવિષ્યની કટોકટીઓનો સામનો કરી શકે તેવી મજબૂત સપ્લાય ચેઇન (Resilient Supply Chain) ના નિર્માણ પર વધુ ચર્ચા થશે. ખાસ કરીને ભારતની ડિજિટલ ક્રાંતિ અને યુપીઆઈ (UPI) ની સફળતાથી પ્રભાવિત ઇન્ડોનેશિયા હવે ભારતની સંપૂર્ણ ડિજિટલ જાહેર માળખાગત સુવિધા (Digital Public Infrastructure) ને પોતાના દેશમાં અપનાવવા ઈચ્છે છે.

બીજી તરફ, ઇન્ડોનેશિયા ઇલેક્ટ્રિક વાહન (EV) ની બેટરીમાં વપરાતા સૌથી મહત્વના કાચા માલ — નિકલ (Nickel) — નો વિશ્વનો અગ્રણી ઉત્પાદક દેશ છે. ભારતની સ્વચ્છ ઉર્જા અને ગ્રીન પ્રગતિની મહત્વાકાંક્ષાઓ માટે ઇન્ડોનેશિયા એક અનિવાર્ય અને મૂલ્યવાન ભાગીદાર છે. આ ઉપરાંત નવીનીકરણીય ઉર્જા, લોજિસ્ટિક્સ અને ઔદ્યોગિક મૂલ્ય શૃંખલાઓમાં પણ બંને દેશો સંયુક્ત રોકાણ માટે આગળ વધશે.

વ્યૂહાત્મક પ્રાથમિકતા: ચીન જેવા કેન્દ્રિત સોર્સિંગ હબ પરથી પોતાની નિર્ભરતા ઘટાડવા અને વૈવિધ્યસભર તેમજ સુરક્ષિત ઉત્પાદન નેટવર્ક ઊભું કરવા માટે ભારત ઇન્ડોનેશિયા સાથેના જોડાણને સર્વોચ્ચ અગ્રિમતા આપી રહ્યું છે.

એક્ટ ઇસ્ટ પોલિસી અને ASEAN ભાગીદારી થશે વધુ મજબૂત

આ મુલાકાત ભારતના ASEAN (દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાઈ દેશોનું સંગઠન) સાથેના વ્યાપક જોડાણને તેની 'એક્ટ ઇસ્ટ પોલિસી' (Act East Policy) હેઠળ વધુ વેગ આપશે. દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાની સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા અને ભારતનો બીજો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર હોવાને નાતે, ઇન્ડોનેશિયા પ્રાદેશિક આર્થિક એકીકરણ અને ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા જાળવવામાં કી-પ્લેયરની ભૂમિકા ભજવે છે.

ગયા મહિને યોજાયેલી ૮મી ભારત-ઇન્ડોનેશિયા સંયુક્ત કમિશનની બેઠકમાં સંરક્ષણ, દરિયાઇ સુરક્ષા અને ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી વધારવા જેવા મહત્વના મુદ્દાઓ નક્કી કરાયા હતા, જેને વડાપ્રધાન મોદી આ પ્રવાસ દરમિયાન આખરી ઓપ આપશે. ઇન્ડોનેશિયા ભારતને પરંપરાગત રીતે પામ ઓઇલ અને કોલસો સપ્લાય કરતું આવ્યું છે, જ્યારે ભારત તરફથી ઓટો કમ્પોનન્ટ્સ અને કૃષિ ઉત્પાદનોની નિકાસ વધી રહી છે. આમ, આ મુલાકાતથી ભારત-ઇન્ડોનેશિયા ભાગીદારી જૂની 'ખરીદદાર-વેચાણકર્તા' ની છબીમાંથી બહાર આવીને એક શક્તિશાળી વ્યૂહાત્મક જોડાણમાં પરિવર્તિત થશે.