મુંબઈ, ૬ જુલાઈ, ૨૦૨૬ : ભારતના આર્થિક ઇતિહાસને એક નવો વળાંક આપનાર અને રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ (RIL) ના સ્થાપક ધીરુભાઈ અંબાણીની આજે ૨૪મી પુણ્યતિથિ છે. ૬ જુલાઈ, ૨૦૦૨ના રોજ તેમનું અવસાન થયું હતું અને આજે વર્ષ ૨૦૨૬માં તેમની વિદાયને પૂરા ૨૪ વર્ષ પૂર્ણ થયા છે. ગુજરાતના એક સામાન્ય પરિવારમાંથી આવીને વૈશ્વિક કક્ષાનું બિઝનેસ સામ્રાજ્ય ઊભું કરનાર આ મહાનાયકે ભારતીય ઉદ્યોગ જગતની તસવીર બદલી નાખી હતી. પેટ્રોકેમિકલ્સ, રિફાઈનિંગ, ઓઈલ એક્સપ્લોરેશન અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં રિલાયન્સનો સિક્કો જમાવનાર ધીરુભાઈ અંબાણી આજે પણ કરોડો યુવાનો માટે પ્રેરણારૂપ છે.

ગુજરાતના એક સામાન્ય અને મધ્યમવર્ગીય પરિવારમાં જન્મેલા ધીરુભાઈ અંબાણીએ ભારતની આર્થિક અને ઔદ્યોગિક ક્ષિતિજોને હંમેશ માટે બદલી નાખી હતી. એક નાની ટેક્સટાઈલ ટ્રેડિંગ કંપનીથી શરૂઆત કરીને તેમણે પેટ્રોકેમિકલ્સ, રિફાઈનિંગ, ઓઈલ એક્સપ્લોરેશન અને ટેલિકોમ્યુનિકેશન્સ જેવા વિવિધ ક્ષેત્રોમાં રિલાયન્સનો વ્યાપ વધાર્યો હતો. તેમની અસાધારણ કોઠાસૂઝ, નેતૃત્વ ક્ષમતા અને સંસાધનોના યોગ્ય સંચાલનને કારણે તેઓ ભારતીય વેપાર ઇતિહાસમાં એક યુગ પુરુષ તરીકે સ્થાપિત થયા છે. કાનૂની અને નિયમનકારી પડકારોનો સામનો કરવા છતાં તેમની દ્રઢ ઈચ્છાશક્તિના જોરે તેઓ અગ્રેસર રહ્યા અને તેમનો વારસો આજે પણ નવી પેઢીના ઉદ્યોગસાહસિકોને પ્રેરણા આપી રહ્યો છે.

### ચોરવાડથી શરુ થઈ યમન થઈને અબજોના સામ્રાજ્ય સુધીની સફર:
ધીરુભાઈ અંબાણીનો જન્મ ૨૮ ડિસેમ્બર, ૧૯૩૨ના રોજ ગુજરાતના ચોરવાડ ગામમાં થયો હતો. શરૂઆતના દિવસોમાં તેઓ રોજગારી અર્થે યમન ગયા હતા અને ત્યાં એક ટ્રેડિંગ કંપનીમાં નોકરી કરીને બિઝનેસની પાયાની સમજ મેળવી હતી. ત્યારબાદ વર્ષ ૧૯૫૮માં તેઓ ભારત પરત ફર્યા અને પોતાનો સ્વતંત્ર વ્યવસાય શરૂ કર્યો. વર્ષ ૧૯૬૬માં તેમણે 'રિલાયન્સ કોમર્શિયલ કોર્પોરેશન' ની સ્થાપના કરી, જે સમય જતાં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ (RIL) તરીકે દેશના સૌથી મોટા કોર્પોરેટ જૂથોમાં સામેલ થઈ ગઈ.

### કાપડ ઉદ્યોગમાં ક્રાંતિ અને આધુનિક ટેકનોલોજીનો સમન્વય:
તેમણે ભારતના ટેક્સટાઈલ ઉદ્યોગને આધુનિક ઓપ આપવા માટે અત્યાધુનિક ઉત્પાદન તકનીકો અપનાવી. બેકવર્ડ ઇન્ટીગ્રેશન, ઉત્પાદનનું મોટું કદ અને કાર્યક્ષમતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરીને તેમણે ભારતીય કાપડ બજારની વ્યાખ્યા બદલી નાખી. કાપડ ક્ષેત્રે સફળતા મેળવ્યા બાદ, તેમણે જોખમો ખેડીને બિઝનેસનું વૈવિધ્યીકરણ કર્યું અને પેટ્રોકેમિકલ્સ, રિફાઈનિંગ, તેલ શોધખોળ તેમજ ટેલિકોમ જેવા ક્ષેત્રોમાં મજબૂત પક્કડ જમાવી કંપનીને બહુઆયામી બનાવી દીધી.

### દેશમાં કેપિટલ માર્કેટ અને ઈક્વિટી કલ્ચરના પ્રણેતા:
ધીરુભાઈ અંબાણીએ ભારતીય શેરબજાર અને મૂડી બજારનો પાયો મજબૂત કરવામાં ઐતિહાસિક ભૂમિકા ભજવી હતી. સામાન્ય પ્રજા પણ કંપનીના વિકાસમાં ભાગીદાર બની શકે તે માટે તેમણે નાના રોકાણકારોને પ્રોત્સાહિત કર્યા. તેમના જ અથાહ પ્રયાસોથી વર્ષ ૧૯૭૭માં રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) પર લિસ્ટેડ થનારી પ્રથમ ભારતીય કંપની બની અને દેશમાં રોકાણ સંસ્કૃતિની શરૂઆત થઈ.

### વિવાદાસ્પદ અને પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વ સાથે અજોડ વારસો:
અસાધારણ બિઝનેસ મોડલ અને અભૂતપૂર્વ સફળતાને કારણે તેઓ ભારતની સૌથી પ્રભાવશાળી તેમજ કેટલીક બાબતોમાં વિવાદાસ્પદ હસ્તી પણ બન્યા હતા. કારકિર્દી દરમિયાન વિવિધ ન્યાયિક અને નિયમનકારી મુશ્કેલીઓ આવી, પરંતુ મુશ્કેલ વાતાવરણમાં પણ રસ્તો કાઢવાની તેમની ક્ષમતાને લીધે તેઓ વિજેતા બનીને બહાર આવ્યા. ૬ જુલાઈ, ૨૦૦૨ના રોજ ધીરુભાઈ અંબાણીએ અંતિમ શ્વાસ લીધા હતા. તેમના અવસાન બાદ, તેમના પુત્રો મુકેશ અંબાણી અને અનિલ અંબાણીએ રિલાયન્સ ગ્રુપની કમાન સંભાળીને કંપનીના ભાવિ વિકાસમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું છે.