નવી દિલ્હી :આ વૈશ્વિક કટોકટી દરમિયાન, સરકારો નિયમિતપણે નાગરિકોને વપરાશ ઘટાડવા, મુસાફરી ઓછી કરવા અને ઊર્જા બચાવવા વિનંતી કરી રહી છે. સંયમ માટે પીએમ મોદીની અપીલ આ વિશ્વવ્યાપી પેટર્નનો જ એક ભાગ છે. ઘણા દેશો અપીલથી આગળ વધી ગયા છે અને 2026ની તેલ કટોકટીનો સામનો કરવા માટે ઇંધણ રેશનિંગ, ફરજિયાત વર્ક-ફ્રોમ-હોમ, ઇંધણની મર્યાદા  , ગતિ મર્યાદામાં ઘટાડો અને મુસાફરી પરના નિયંત્રણો જેવા આદેશો લાગુ કર્યા છે. .

વૈશ્વિક ઊર્જા કટોકટીના પ્રતિસાદરૂપે, IEA ટ્રેકર આશરે 40 દેશો (વત્તા યુરોપિયન કમિશન) દ્વારા લેવામાં આવેલા કટોકટીના ઊર્જા સંરક્ષણ પગલાંનું દસ્તાવેજીકરણ કરે છે.

40 થી વધુ દેશોએ ઇંધણ અને ગતિશીલતા (mobility) પર પગલાં લીધા છે.

વિકસિત અર્થતંત્રોએ એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં કાપ, રાજ્ય સહાય માળખું, વધુ પડતી કિંમતો (gouging) વસૂલવા સામે ચેતવણીઓ અને પરિવહન, ખેતી તથા વધુ માઇલેજ ધરાવતા વપરાશકર્તાઓ માટે ક્ષેત્ર-વિશિષ્ટ રાહત રજૂ કરી છે.

3 દેશોએ રાંધણ તેલ/LPG વપરાશ ઘટાડવા માટે સીધા પગલાં અમલમાં મૂક્યા છે (રેશનિંગ, સિલિન્ડર અડધા ભરવા અથવા ઇલેક્ટ્રિક/PNG વિકલ્પો તરફ વળવું).

18 દેશોએ ગતિશીલતા ઘટાડવાની વ્યૂહરચના અપનાવી છે (ઇંધણ રેશનિંગ/કેપ્સ, વૈકલ્પિક ડ્રાઇવિંગ દિવસો, જાહેર પરિવહન/કારપૂલિંગને પ્રોત્સાહન, ખાનગી/સરકારી વાહનો પર મર્યાદા અને EV પ્રોત્સાહનો).

13 દેશોએ વર્ક-ફ્રોમ-હોમ (WFH) અને રિમોટ-વર્ક વ્યવસ્થાઓને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે, ખાસ કરીને જાહેર ક્ષેત્રમાં.

લગભગ તમામ દેશોએ (35 થી વધુ) જાહેર ઝુંબેશ, કૂલિંગ/લાઇટિંગ મર્યાદા, સરકારી મુસાફરી પરના નિયંત્રણો અને સામાન્ય કાર્યક્ષમતા અભિયાન દ્વારા વ્યાપક ઇંધણ વપરાશ ઘટાડવાની પહેલ શરૂ કરી છે.

વર્ક ફ્રોમ હોમ / લવચીક વ્યવસ્થાઓ:ઘણા દેશો સિવિલ સર્વન્ટ્સ માટે રિમોટ વર્કને પ્રોત્સાહિત કરે છે અથવા ફરજિયાત બનાવે છે અને મુસાફરી ઘટાડવા માટે ખાનગી ક્ષેત્રમાં તેને પ્રોત્સાહન આપે છે.

ઉદાહરણો:

પાકિસ્તાન (4-દિવસનું કાર્ય સપ્તાહ + 50% રિમોટ)

ઇન્ડોનેશિયા (WFM શુક્રવાર)

શ્રીલંકા (બુધવારે ઓફિસો બંધ)

કોરિયા (લવચીક વ્યવસ્થાઓ), કમ્બોડિયા, લાઓ પીડીઆર, મલેશિયા, ફિલિપાઇન્સ, થાઇલેન્ડ, વિયેતનામ, પેરુ, ઇજિપ્ત.

કૂલિંગ / AC મર્યાદા:વીજળી બચાવવા માટે ઓફિસો અને જાહેર ઇમારતોમાં તાપમાન સેટપોઇન્ટ્સ.

ઉદાહરણો:

બાંગ્લાદેશ (25°C)

સિંગાપોર (25°C, પંખાને પ્રાધાન્ય આપો)

કમ્બોડિયા (24–25°C)

મલેશિયા (24°C)

શ્રીલંકા (26°C)

થાઇલેન્ડ (26°C)

જોર્ડન (જાહેર કચેરીઓમાં AC પર પ્રતિબંધ).

સરકારી મુસાફરી પર પ્રતિબંધ:સત્તાવાર હવાઈ/રોડ મુસાફરી અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસો પર મર્યાદા.ઉદાહરણો:

જોર્ડન (કામચલાઉ પ્રતિબંધ)

પાકિસ્તાન (વિદેશ પ્રવાસ પર પ્રતિબંધ)

ઇજિપ્ત, ઇન્ડોનેશિયા, મલેશિયા.

કોરિયા (જાહેર ક્ષેત્ર માટે ઓડ-ઇવન)

પનામા, તાન્ઝાનિયા (સામૂહિક બસ મુસાફરી)

શાળાઓ અને યુનિવર્સિટીઓ:બંધ રાખવી, અઠવાડિયું ટૂંકું કરવું અથવા ઓનલાઇન શિફ્ટ કરવું.ઉદાહરણો:

બાંગ્લાદેશ (યુનિવર્સિટીઓ બંધ કરવી)

શ્રીલંકા (બુધવારની રજા)

લાઓ પીડીઆર (ઘટાડીને 3 દિવસ)

પાકિસ્તાન (100% ઓનલાઇન)

પેરુ.

 

જાહેર ઝુંબેશ અને આદેશો:ગ્રાહકો, વ્યવસાયો અને ઓફિસોને ઊર્જા બચાવવા (લાઇટિંગ, ઉપકરણો વગેરે) વિનંતી કરવી. લગભગ તમામ સૂચિબદ્ધ દેશોમાં વ્યાપક છે, જેમ કે:

ઓસ્ટ્રેલિયા (“Every Little Bit Helps”)

કમ્બોડિયા - રાજ્યની માલિકીની વીજળી કંપની દ્વારા જાહેર જનતાને વીજળીનો વપરાશ ઘટાડવા વિનંતી કરવી.

કોરિયા - વ્યવહારુ બચત કાર્યો પર જાહેર અભિયાન ચલાવવું.

સિંગાપોર - જનતાને ઊર્જા બચાવવા અને કાર્યક્ષમ ઉપકરણોનો ઉપયોગ કરવા વિનંતી કરવી. તમામ ક્ષેત્રો માટે બિઝનેસ એફિશિયન્સી ગ્રાન્ટનો વિસ્તાર કરવો. “ચાલો સાથે મળીને ઊર્જા બચાવીએ” ઝુંબેશ શરૂ કરવી. ક્લાયમેટ વાઉચર યોજનાના ઉપયોગને પ્રોત્સાહિત કરવો.

નેધરલેન્ડ - રાષ્ટ્રીય ઓઇલ કટોકટી યોજનાનો તબક્કો 1 શરૂ કરવો. ઘરો અને વ્યવસાયો માટે લક્ષિત કાર્યક્ષમતા પેકેજ રજૂ કરવું, જેમાં સોલર PV, ગેસ બોઈલરને હીટ પંપ સાથે બદલવા અને હોમ રેટ્રોફિટ્સનો સમાવેશ થાય છે.

પાકિસ્તાન - સ્થાનિક સરકારોને ઊર્જા બચાવવા માટે કહેવું. કોઈ સત્તાવાર રાત્રિભોજન નહીં, કોઈ શારીરિક (physical) મીટિંગ્સ નહીં. રાત્રે 8 વાગ્યાથી બજારો અને વ્યાપારી કેન્દ્રો બંધ કરવા, અને રાત્રે 10 વાગ્યાથી ખાદ્યપદાર્થો અને કાર્યક્રમની સંસ્થાઓ બંધ કરવી.

મેડાગાસ્કર - 15 દિવસ માટે દેશભરમાં ઊર્જા કટોકટી જાહેર કરવી.

સ્પેન - નવીનીકરણ, સોલર એનર્જી ઇન્સ્ટોલેશન અને ઇલેક્ટ્રિફિકેશન પગલાં માટે વ્યક્તિગત આવકવેરામાં ઘટાડો કરવો.

થાઇલેન્ડ - ઓફિસ કામદારોને માંગ મર્યાદિત કરવા (સીડીનો ઉપયોગ કરવો, ઉપકરણો બંધ કરવા સહિત) કહેવું. ગ્રામીણ સ્ટ્રીટ લાઇટિંગમાં ઘટાડો કરવો.

યુનાઇટેડ કિંગડમ - પરિવારો માટે LPG- અથવા તેલ-આધારિત હીટિંગમાંથી હીટ પંપ અને અન્ય હોમ રેટ્રોફિટ પગલાં પર સ્વિચ કરવા માટેની ગ્રાન્ટમાં વધારો કરવો.

વિયેતનામ - સ્થાનિક સરકારને ઊર્જા બચાવવા માટે મદદ કરવા કહેવું.

પરિવહન અને ઇંધણના પગલાં:રેશનિંગ, ઓડ-ઇવન નિયમો, ગતિ મર્યાદા, જાહેર પરિવહન/EVs ને પ્રોત્સાહન, બાયોફ્યુઅલ મિશ્રણ.

ઉદાહરણો:

કોરિયા (ઓડ-ઇવન નો-ડ્રાઇવિંગ દિવસો)

શ્રીલંકા (QR કોડ રેશનિંગ)

મ્યાનમાર (વૈકલ્પિક દિવસો + EV ટ્રેડ-ઇન)

બાંગ્લાદેશ (ઇંધણ મર્યાદા)

પાકિસ્તાન (મફત જાહેર પરિવહન, ગતિ મર્યાદા)

ઇન્ડોનેશિયા (બાયોડીઝલ + EV પુશ).

કાર્યક્ષમતા અને ઇલેક્ટ્રિફિકેશન પુશ: સોલર ઇન્સ્ટોલેશન, LED રેટ્રોફિટ્સ, હીટ પંપ ગ્રાન્ટ્સ (દા.ત., UK, નેધરલેન્ડ, સ્પેન), EV અપનાવવું (ફ્રાન્સ, UK, ચિલી, કમ્બોડિયા, લાઓ પીડીઆર, મ્યાનમાર, થાઇલેન્ડ).

LPG સિલિન્ડર અડધા ભરવા (માલદીવ, નેપાળ), બજાર બંધ રાખવા (પાકિસ્તાન), બિલબોર્ડ લાઈટો બંધ રાખવી (ઇજિપ્ત, શ્રીલંકા).

PM મોદીની અપીલ વાસ્તવમાં ભારતને આ વૈશ્વિક કટોકટી સામે સજ્જ કરવાની દિશામાં એક જવાબદાર પગલું છે. જ્યારે પાકિસ્તાન, શ્રીલંકા અને મેડાગાસ્કર જેવા દેશોમાં ઉર્જા કટોકટી (Energy Emergency) જાહેર કરવામાં આવી છે, ત્યારે ભારત અગાઉથી સાવચેતી અને સંયમ દ્વારા આર્થિક સ્થિરતા જાળવી રાખવા પ્રયત્નશીલ છે.