નવી દિલ્હી : દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં ન્યાયાધીશોની નિમણૂક અને કોલેજિયમ પદ્ધતિની કાર્યપદ્ધતિને લઈને એક નવો વિવાદ છેડાયો છે. સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશ ઉજ્જવલ ભુયાને ન્યાયાધીશોની નિમણૂક વખતે કારણો રજૂ ન કરવાની કોલેજિયમની પદ્ધતિની તીખી આલોચના કરી છે. એક કાનૂની થિંક-ટેન્ક દ્વારા આયોજિત ચર્ચા દરમિયાન તેમણે જણાવ્યું હતું કે પ્રમોશન કે નિમણૂક માટે યોગ્ય કારણો ન આપવાના કારણે સંસ્થાને મોટું નુકસાન થાય છે અને ખરેખર ઉત્કૃષ્ટ કાર્ય કરનારા લાયક ન્યાયાધીશો પાછળ રહી જાય છે, જ્યારે તેની સામે અયોગ્ય ઉમેદવારો માટે ન્યાયતંત્રના દરવાજા ખુલી જાય છે.

કોલેજિયમના પ્રસ્તાવોમાં પારદર્શિતાનો અભાવ

જસ્ટિસ ભુયાને ચિંતા વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે તેમણે પોતે નોંધ્યું છે કે કોલેજિયમના છેલ્લા કેટલાક પ્રસ્તાવોમાં ન્યાયાધીશોના પ્રમોશન પાછળના કોઈ ચોક્કસ કારણો દર્શાવવામાં આવ્યા નથી, જે પારદર્શિતાના મૂળ સિદ્ધાંતોથી મોટો ફાંટો દર્શાવે છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે કારણોના અભાવે એવા લોકો ન્યાયતંત્રમાં પ્રવેશ મેળવી લે છે જેઓ ભવિષ્યમાં જનતાના સમૂહોને "કીડી" જેવા અપમાનજનક સંબોધનો કરે છે અને બંધારણીય મૂલ્યોની વિરુદ્ધ જઈને ગેરબંધારણીય ટિપ્પણીઓ કરે છે. આવા અયોગ્ય તત્વોને અટકાવવા માટે નિમણૂક પ્રક્રિયામાં થોડી ચર્ચા અને વાજબી કારણો આપવાની પારદર્શક વ્યવસ્થા હોવી અનિવાર્ય છે.

ન્યાયતંત્રમાં નિમણૂક અને ઉત્તરદાયિત્વનો મુદ્દો

આ ચર્ચા દરમિયાન અદાલતી નિમણૂકો અને સરકાર કે કારોબારીની ભૂમિકાને લઈને પણ ચર્ચાઓ સામે આવી હતી. સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતા અને જસ્ટિસ દીપાંકર દત્તા વચ્ચેની ચર્ચામાં ન્યાયાધીશો દ્વારા ન્યાયાધીશોની પસંદગીની પ્રણાલી પર પણ સવાલો ઉઠયા હતા. ન્યાયતંત્રમાં પારદર્શિતા અને જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે નિષ્ણાતો દ્વારા સતત મંથન ચાલી રહ્યું છે, ત્યારે જસ્ટિસ ભુયાનું આ નિવેદન ન્યાયિક સુધારાઓની દિશામાં અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યું છે.