રાજકોટ: પશ્ચિમ એશિયાનું યુદ્ધ હવે માત્ર બે દેશો પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ તેલ મોંઘુ થવાથી અને સપ્લાય ચેઇન ખોરવાવાથી તે એક વૈશ્વિક આર્થિક સંકટ બની ગયું છે. વિશ્વ બેંકના અંદાજ મુજબ આગામી દસ વર્ષમાં વિકાસશીલ દેશોમાં ૮૦ કરોડ યુવાનો બેરોજગાર રહી શકે છે. આઇએમએફએ પણ ચેતવણી આપી છે કે આ યુદ્ધના કારણે આર્થિક વિકાસ ધીમો પડશે અને રોજગારીની કટોકટી વધુ ઘેરી બનશે.

પબ્લિક ઇન્ડિયા ચેનલના 'ધ હિમાંશુ ભાયાણી શો'માં પ્રસારિત થયેલા અહેવાલ મુજબ, પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલું યુદ્ધ હવે માત્ર સૈન્ય કાર્યવાહી પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું. અત્યારે સૌથી મોટી ચિંતા હોર્મુઝની ખાડીમાં ઊભી થયેલી કટોકટી છે. આ માર્ગેથી દુનિયાનું લગભગ ૨૦ ટકા તેલ પસાર થાય છે. અહીં મુશ્કેલી ઊભી થતાં જ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે. માર્ચ મહિનામાં જે ક્રૂડનો ભાવ ૧૦૩ ડોલર પ્રતિ બેરલ હતો, તે બીજી એપ્રિલ સુધીમાં વધીને ૧૨૮ ડોલર સુધી પહોંચી ગયો હતો. તેલ મોંઘુ થવાથી માલવાહક વાહનો, કારખાના, ખાતર, ખાદ્યપદાર્થો અને જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓ પણ સતત મોંઘી થઈ રહી છે.

રોજગારીના મોરચે આ સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની રહી છે. વિશ્વ બેંકના આંકડાઓ અનુસાર, આવનારા દસ વર્ષમાં વિકાસશીલ દેશોમાં ૧.૨ અબજ (૧૨૦ કરોડ) યુવાનો રોજગાર માંગશે, પરંતુ તેની સામે માત્ર ૪૨ કરોડ નવી નોકરીઓ જ ઊભી થઈ શકશે. એટલે કે લગભગ ૮૦ કરોડ યુવાનો માટે રોજગારીનો મોટો પ્રશ્ન ઊભો થશે. જો યુદ્ધના કારણે મોંઘવારી અને ઉત્પાદન ખર્ચ સતત વધતો રહેશે, તો ઉદ્યોગો નવી ભરતી અટકાવી દેશે અને કર્મચારીઓની છટણી કરવા મજબૂર બનશે.

આઇએમએફના વડા ક્રિસ્ટાલિના જ્યોર્જિએવાએ પણ ચેતવણી આપી છે કે યુદ્ધના કારણે ઊભી થયેલી આર્થિક મુશ્કેલીઓથી ઓછામાં ઓછા ૧૨ દેશોને નવી લોન લેવાની ફરજ પડી શકે છે. ગલ્ફ દેશોમાંથી આવતા તેલ, ગેસ અને ખાતરનો સપ્લાય ખોરવાતા એશિયાના દેશોને મોટો ફટકો પડશે. જો યુદ્ધ જલ્દી પૂરું ન થાય તો વર્ષ ૨૦૨૬માં વૈશ્વિક વિકાસ દર ઘટીને ૨.૫ ટકા કે ૨.૦ ટકા સુધી જઈ શકે છે. આ પરિસ્થિતિ સામે લડવા વિશ્વ બેંકે અસરગ્રસ્ત દેશો માટે આગામી ૧૫ મહિનામાં ૮૦ થી ૧૦૦ અબજ ડોલરની સહાય આપવાની તૈયારી દર્શાવી છે.

ટૂંકમાં, પશ્ચિમ એશિયાના યુદ્ધની અસર હવે દુનિયાભરના બજારો અને વિકાસશીલ દેશોના યુવાનોના ભવિષ્ય સાથે જોડાઈ ગઈ છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ કટોકટી લાંબી ચાલશે, તો આવનારા સમયમાં રોજગારીનો આ પ્રશ્ન વૈશ્વિક સ્તરે મોટી સામાજિક અને રાજકીય અશાંતિ ઊભી કરી શકે છે.*