નવી દિલ્‍હી,તા.૨૫: પﾍમિ એશિયામાં ચાલી રહેલા તણાવની અસર હવે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસ ઉપરાંત ભારતીય રસોડાઓ પર પણ પડી રહી છે. દરિયાઈ માલ અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો થવાથી દાળ-કઠોળ આયાત વધુ મોંઘી થઈ ગઈ છે. આનાથી સ્‍થાનિક બજારમાં તુવેર, અડદ અને મસૂર જેવી દાળના જથ્‍થાબંધ ભાવો પર અસર પડી રહી છે. દરમિયાન, ચોખાની નિકાસ પર દબાણને કારણે તેના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે.

તુવેર દાળના ભાવમાં સૌથી મોટો ઉછાળો જોવા મળ્‍યો છે

વેપારીઓના મતે, તુવેર દાળના ભાવમાં છેલ્‍લા મહિનામાં સૌથી મોટો વધારો જોવા મળ્‍યો છે. જથ્‍થાબંધ બજારમાં, તુવેરના ભાવ લગભગ ૧૨% વધીને રૂ.૯,૦૦૦ થી રૂ.૧૧,૮૦૦ પ્રતિ ક્‍વિન્‍ટલ સુધી પહોંચી ગયા છે. અડદ દાળના ભાવ પણ રૂ.૫૦૦ અને રૂ.૮૦૦ પ્રતિ ક્‍વિન્‍ટલ સુધી વધી ગયા છે. દરમિયાન, માર્ચથી મસૂરના ભાવમાં લગભગ ૧૦%નો વધારો થયો છે.

નિષ્‍ણાતો કહે છે કે આ વધારા પાછળનું મુખ્‍ય કારણ અમેરિકા, ઇઝરાયલ અને ઈરાન વચ્‍ચેના યુદ્ધને કારણે હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ બંધ થવાને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારો છે. આનાથી નૂર અને વીમા કવરેજનો ખર્ચ વધ્‍યો છે, જેના કારણે અન્‍ય માર્ગો દ્વારા આયાત અને નિકાસ પર અસર પડી છે.

ભારત તેના કઠોળનો મોટો હિસ્‍સો મ્‍યાનમાર, કેનેડા, ઓસ્‍ટ્રેલિયા અને આફ્રિકન દેશોમાંથી આયાત કરે છે. મોટાભાગની કઠોળની આયાત સીધી હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટ દ્વારા થતી નથી, પરંતુ આ ક્ષેત્રમાં વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક શિપિગ અને કન્‍ટેનર નેટવર્ક્‍સ પર અસર પડી છે.

તેલના ભાવમાં વધારાથી દરિયાઈ નૂર અને વીમા ખર્ચમાં વધારો થયો છે. ઘણી શિપિગ કંપનીઓ પﾍમિ એશિયા રૂટ પર વધારાની જોખમ ફી વસૂલ કરી રહી છે. આનાથી કઠોળની આયાતનો ખર્ચ વધ્‍યો છે, જેના કારણે સ્‍થાનિક બજારમાં ભાવ પર અસર પડી છે.

દરમિયાન, ચોખાની નિકાસ પર દબાણને કારણે તેના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે. ભારત વિશ્વનો સૌથી મોટો ચોખા નિકાસકાર છે અને પﾍમિ એશિયાઈ દેશોમાં મોટા પ્રમાણમાં બાસમતી અને બિન-બાસમતી ચોખા મોકલે છે.

નિકાસકારોના મતે, પﾍમિ એશિયા જનારા જહાજો માટે વીમા અને નૂર ખર્ચમાં ૧૫ થી ૨૫ ટકાનો વધારો થયો છે. આનાથી ઘણા નિકાસ સોદા મોંઘા થયા છે અને નવા ઓર્ડર ધીમા પડ્‍યા છે. ઈરાન, ઇરાક, યુએઈ અને સાઉદી અરેબિયામાં ચોખાની નિકાસ ખાસ કરીને પ્રભાવિત થઈ છે. પરિણામે, સ્‍થાનિક બજારમાં ચોખાના ભાવમાં લગભગ ૧૦ ટકાનો ઘટાડો થયો છે.

જોકે, બીજો દ્રષ્ટિકોણ એ છે કે કેટલાક નિકાસકારો હવે ઊંચા ભાવે નિકાસ કરવા તૈયાર છે, જેના કારણે કેટલાક બજારોમાંથી ચોખાની ખરીદી ઝડપી થઈ છે, જેના પરિણામે ભાવમાં વધારો થયો છે, પરંતુ આ વધારો થોડા બજારો અને થોડા બજારો સુધી મર્યાદિત છે.

ભાવ કેટલો વધ્‍યો?

કઠોળ જથ્‍થાબંધ ભાવ (પ્રતિ ક્‍વિન્‍ટલ) છૂટક ભાવ વધારો (પ્રતિ કિલોગ્રામ)

તુવેર ૯,૦૦૦-રૂ.૧૧,૮૦૦ ૧૨% ૧૫૫ થી ૧૯૦

આખા અડદ ૭,૫૦૦-રૂ.૯,૦૦૦ ૧૦% ૧૦૫ થી ૧૫૦

મસૂર ૫૬૦૦ થી ૭,૫૦૦ ૧૦% ૮૫ થી ૧૨૦

(નોંધઃ જથ્‍થાબંધ ભાવો વિવિધ બજારો પર આધારિત છે. છૂટક ભાવો કઠોળની ગુણવત્તા પર આધારિત છે.)