​નવી દિલ્હી: રાષ્ટ્રીય પાટનગર દિલ્હી અને આસપાસના એનસીઆર વિસ્તારમાં H1N1 (સ્વાઈન ફલૂ) તથા શ્વાસ સંબંધી ચેપી રોગોના કેસોમાં ચિંતાજનક અને ભયજનક વધારો નોંધાયો છે. આરોગ્ય વિભાગના તાજેતરના આંકડા મુજબ આ વર્ષે દિલ્હીમાં અત્યાર સુધીમાં H1N1 ના કેસોનો આંકડો ૧,૭૭૭ ને પાર પહોંચી ગયો છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં નોંધાયેલા ૨૨૯ કેસોની સરખામણીએ લગભગ છ થી આઠ ગણો વધારે છે. સ્વાઈન ફલૂના વધતા સંક્રમણને પગલે કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રાલય અને દિલ્હીના આરોગ્ય વિભાગમાં ભારે દોડધામ મચી ગઈ છે. કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રી અને દિલ્હીના આરોગ્ય મંત્રી વચ્ચે પરિસ્થિતિની સમીક્ષા કરવા માટે એક મહત્વની ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક પણ યોજવામાં આવી હતી.

​આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ વખતે H1N1 વાયરસના કેસો માત્ર સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ જ નહીં પરંતુ ગંભીરતાની દ્રષ્ટિએ પણ વધુ ચિંતાજનક જોવા મળી રહ્યા છે. અનેક દર્દીઓમાં ઓક્સિજનનું સ્તર અચાનક ઘટી જવું અને શ્વાસ લેવામાં ભારે તકલીફ પડવી જેવા ગંભીર લક્ષણો જોવા મળી રહ્યા છે. આ સંક્રમણ એટલી ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યું છે કે દિલ્હીની સરકારી હોસ્પિટલોના વડાઓ અને તબીબો પણ તેનો ભોગ બન્યા છે. તબીબોનું કહેવું છે કે ચોમાસાની ઋતુ, હવામાં ઊંચો ભેજ અને તાપમાનમાં સતત થતા ફેરફારોને કારણે વાયરસને ફેલાવા માટે અનુકૂળ વાતાવરણ મળી રહ્યું છે.

​સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી વિગતવાર એડવાઈઝરી અને નિષ્ણાતોની ચેતવણીના મુખ્ય મહત્વના મુદ્દાઓ નીચે મુજબ છે:

​૧. કેસોમાં આક્રમક ઉછાળો: દિલ્હીમાં કુલ ઇન્ફલ્યુએન્ઝાના ૨,૬૦૦ થી વધુ કેસો નોંધાયા છે, જેમાં ઇન્ફલ્યુએન્ઝા-એ ના ૨,૩૯૨ કેસોમાંથી ૧,૭૭૭ કેસ માત્ર H1N1 ના જ છે. દરરોજ સો થી વધુ નવા કેસો સામે આવી રહ્યા છે.

​૨. સરકાર દ્વારા સમીક્ષા બેઠક: કેન્દ્રીય આરોગ્ય મંત્રી જે. પી. નડ્ડા અને દિલ્હીના આરોગ્ય મંત્રી પંકજ કુમાર સિંહે પરિસ્થિતિ પર કાબૂ મેળવવા માટે સમીક્ષા બેઠક યોજી હતી. જોકે, સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે અને ગભરાવાની જરૂર નથી.

​૩. હોસ્પિટલોની તૈયારીઓ: દિલ્હી સરકારના જણાવ્યા મુજબ હોસ્પિટલોમાં બેડ, આઈસીયુ (ICU), આવશ્યક દવાઓ, ઓક્સિજન અને વેન્ટિલેટરની પૂરતી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

​૪. વાયરસમાં મ્યુટેશન અને ગંભીરતા: જાહેર આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે ફલૂના વાયરસ દર વર્ષે પોતાના સ્વરૂપમાં ફેરફાર (મ્યુટેશન) કરે છે. આ વખતે વાયરસ વધુ ગંભીર છે અને તે પરિવારના એક સભ્યમાંથી અન્ય સભ્યોમાં ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાઈ રહ્યો છે.

​૫. શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અને ઓક્સિજન ઘટવું: સામાન્ય ફલૂમાં તાવ અને ઉધરસ હોય છે, પરંતુ H1N1 ના ગંભીર દર્દીઓમાં ફેફસાંમાં ચેપ લાગવાથી ઓક્સિજન સેચ્યુરેશન ઘટે છે અને 'એક્યુટ રેસ્પિરેટરી ડિસ્ટ્રેસ સિન્ડ્રોમ' (ARDS) અથવા ન્યુમોનિયાનું જોખમ વધી જાય છે.

​૬. હાઈ-રિસ્ક ગ્રુપ માટે ચેતવણી: નાના બાળકો, વૃદ્ધો, સગર્ભા સ્ત્રીઓ, અનિયંત્રિત ડાયાબિટીસ, કેન્સર અથવા નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ ધરાવતા દર્દીઓ માટે આ વાયરસ વધુ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે, તેથી તેમને વિશેષ સંભાળ રાખવા જણાવાયું છે.

​૭. મુખ્ય લક્ષણો: સતત ઊંચો તાવ, સૂકી ઉધરસ, ગળામાં ખરાશ, માથાનો દુખાવો, શરીર અને સાંધાનો અસહ્ય દુખાવો, ભારે થાક, ઊલટી અને અતિસાર (ઝાડા) જેવા લક્ષણો H1N1 ની ઓળખ છે.

​૮. તાત્કાલિક તબીબી સલાહ ક્યારે લેવી?: જો દર્દીને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડે, છાતીમાં દુખાવો કે અસ્વસ્થતા અનુભવાય, હોઠ કે ચહેરો વાદળી પડી જાય, ઓક્સિજન લેવલ ઘટે અથવા બેભાન જેવી સ્થિતિ જણાય તો વિલંબ કર્યા વિના હોસ્પિટલ પહોંચવું જરૂરી છે.

​૯. સારવાર અને દવાઓ: નિષ્ણાતોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દરેક દર્દીને એન્ટી-વાયરલ દવાની જરૂર હોતી નથી, પરંતુ ગંભીર શ્રેણીના દર્દીઓને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ 'ઓસેલ્ટામિવીર' (Oseltamivir) જેવી એન્ટી-વાયરલ દવાઓ સમયસર આપવી જરૂરી છે. જાતે દવાઓ (સેલ્ફ-મેડિકેશન) લેવાનું ટાળવું જોઈએ.

​૧૦. સાવચેતીના નિયમો (એડવાઈઝરી): આરોગ્ય મંત્રાલયે જાહેર જનતાને ભીડભાડવાળી જગ્યાએ માસ્ક પહેરવા, હાથ વારંવાર સાબુથી ધોવા, છીંકતી કે ઉધરસ ખાતી વખતે રૂમાલ અથવા કોણીનો ઉપયોગ કરવા, જાહેર સ્થળોએ ન થૂંકવા અને લક્ષણો દેખાય તો તરત જ પોતાને આઈસોલેટ (અલગ) કરી દેવા અપીલ કરી છે.