નવી દિલ્હી : રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હી અને આસપાસના વિસ્તારોમાં વાયુ પ્રદૂષણની ગંભીર પરિસ્થિતિ અને તહેવારો દરમિયાન ફટાકડા પરના પ્રતિબંધોના અમલીકરણને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે દિલ્હી સરકાર અને સંબંધિત અધિકારીઓની ભારે ઝાટકણી કાઢી હતી. ન્યાયાધીશ એમએમ સુંદરેશ અને ન્યાયાધીશ પીબી વરાલેની બેન્ચે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે નિયમોના સતત ઉલ્લંઘનને કારણે અદાલતના આદેશો માત્ર શૈક્ષણિક અને મશ્કરી સમાન બનીને રહી ગયા છે.

પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટ દિલ્હી-એનસીઆરની હવા ગુણવત્તા પર ફટાકડાના વિપરીત પ્રભાવ અંગેની સુનાવણી હાથ ધરી રહી હતી, જ્યાં કેન્દ્ર સરકાર તરફથી હાજર રહેલા વધારાના સોલિસિટર જનરલે અમલીકરણ પદ્ધતિ અસ્તિત્વમાં હોવાનું જણાવ્યું હતું, પરંતુ કોર્ટે અધિકારીઓ પાસે જમીની સ્તરના અમલીકરણ અંગે નક્કર ડેટા અને પ્રદૂષણ રોકવા માટે લેવાયેલા પગલાંની અસરના પુરાવા માંગ્યા હતા.

ઘટનાની વિગતવાર માહિતી આપતા અદાલતે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા કે જ્યાં સુધી અધિકારીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી વાસ્તવિક કાર્યવાહીનો ચોક્કસ ડેટા રજૂ ન થાય, ત્યાં સુધી આદેશો પસાર કરવાનો શું અર્થ છે. કોર્ટે એમ પણ ટાંક્યું હતું કે ગ્રીન ફટાકડા માટે પરવાનગી હોવા છતાં ક્ષેત્રમાં પ્રતિબંધિત ફટાકડાનો મોટા પ્રમાણમાં ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે અને અમલીકરણ ટીમો આ અંગે સ્પષ્ટ આંકડા આપવામાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે ઉજવણી અને જાહેર આરોગ્ય વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન સાધવાની હિમાયત કરતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેનો હેતુ ફટાકડા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવાનો નથી, પરંતુ વાયુ પ્રદૂષણને કાબુમાં લેવાનો છે. અદાલતે જનજાગૃતિ ફેલાવવા માટે વિરાટ કોહલી જેવા અગ્રણી સેલિબ્રિટીઓ અને પ્રભાવશાળી વ્યક્તિઓની મદદ લેવાનું સૂચન કર્યું હતું અને કહ્યું હતું કે સમસ્યા માત્ર પ્રકાશની નહીં પરંતુ અગ્નિ અને પ્રદૂષણની છે.

આ અગાઉ પણ અદાલત દ્વારા દિલ્હીમાં શિયાળાની ઋતુ દરમિયાન વધતા પ્રદૂષણને ડામવા માટે એન્ટી-સ્મોગ ગન, ઇલેક્ટ્રિક વાહન ચાર્જિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને દેખરેખ જેવા પગલાંઓની સમીક્ષા કરવામાં આવી છે, પરંતુ CAQM ના મોટાભાગના યુનિટો કાર્યરત ન હોવાના અહેવાલો પર પણ કોર્ટે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.

આગામી સમયમાં આ મુદ્દે રચનાત્મક અને વ્યવહારિક અભિગમ અપનાવવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટની અન્ય બેન્ચ દ્વારા ફટાકડાના વેચાણ અને ઉપયોગ માટેના સમયને નિયંત્રિત કરવા અંગે વધુ સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવશે, જેનાથી પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અને લોકભાવના વચ્ચે સંતુલન સ્થાપિત થઈ શકે.