નવી દિલ્હી : દેશના ન્યાયતંત્ર અને જિલ્લા અદાલતોના ન્યાયાધીશો માટે સુપ્રીમ કોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો આપ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે તમામ રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ન્યાયિક અધિકારીઓ (Judicial Officers) ની નિવૃત્તિ વય ૬૦ વર્ષથી વધારીને ૬૧ વર્ષ કરવા પર વિચાર કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. દેશભરમાં વધતી જતી કેસોની પેન્ડન્સી અને ન્યાયિક ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું ખૂબ આશાસ્પદ માનવામાં આવી રહ્યું છે.

હાઈકોર્ટ સાથે પરામર્શ કરીને નિર્ણય લેવા આદેશ

મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચી અને ન્યાયાધીશ વી. મોહનાનીની ત્રિપુટી બેન્ચે આ નિર્દેશ જારી કર્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તમામ રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ તેમના સંબંધિત અધિકારક્ષેત્ર ધરાવતી વડી અદાલતો (High Courts) સાથે ચર્ચા-વિચારણા કરીને નિર્ણય લેવાનો રહેશે. જો રાજ્યો અને હાઈકોર્ટ સંમત થાય, તો સંબંધિત ન્યાયિક અધિકારીઓને ૬૧ વર્ષની વય સુધી સેવા આપવાની મંજૂરી મળશે. આ નવી વ્યવસ્થા ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી અમલમાં મુકાશે.

અંતિમ નિર્ણય અને હાલની વયમર્યાદાના નિયમો

આ નિર્દેશ દેશભરમાં જિલ્લા ન્યાયતંત્રના ન્યાયાધીશોની નિવૃત્તિ વય ૬૦ થી વધારીને ૬૨ વર્ષ કરવાની માંગ કરતી મુખ્ય અરજીની સુનાવણી દરમિયાન આપવામાં આવ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ એક વચગાળાની વ્યવસ્થા છે અને તે અરજીના આખરી ચુકાદાને આધીન રહેશે.

હાલની ન્યાયિક પ્રણાલી મુજબ:

·         સુપ્રીમ કોર્ટના ન્યાયાધીશો: ૬૫ વર્ષની ઉંમરે નિવૃત્ત થાય છે.

·         હાઈકોર્ટના ન્યાયાધીશો: ૬૨ વર્ષની ઉંમરે નિવૃત્ત થાય છે.

·         જિલ્લા ન્યાયાધીશો: હાલમાં ૬૦ વર્ષની વયે નિવૃત્ત થાય છે (જેને ૬૧/૬૨ કરવા વિચારણા હેઠળ છે).

મુખ્ય બિંદુઓ (Quick Highlights):

·         સુપ્રીમ કોર્ટનો નિર્દેશ: ન્યાયિક અધિકારીઓની નિવૃત્તિ વય ૬૦થી વધારીને ૬૧ વર્ષ કરવા રાજ્યોને સૂચના.

·         અમલીકરણ તારીખ: ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬થી આ વ્યવસ્થા અમલી બનાવવાની જોગવાઈ.

·         પરામર્શ: રાજ્ય સરકારોએ પોતપોતાની હાઈકોર્ટ સાથે વિચારવિમર્શ કરીને નિર્ણય લેવાનો રહેશે.