નવી દિલ્હી: દેશમાં મોટર અકસ્માતનો ભોગ બનતા પીડિતો અને તેમના પરિવારોના હિતમાં સુપ્રીમ કોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદો આપ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ઠરાવ્યું છે કે, જો કોઈ અકસ્માત પીડિતે પોતાની વ્યક્તિગત મેડિકલેમ અથવા હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સ પોલિસી હેઠળ હોસ્પિટલના ખર્ચની રકમ મેળવી લીધી હોય, તો પણ મોટર વાહન કાયદા (MVA) હેઠળ મળવાપાત્ર અકસ્માત વળતરમાંથી તે રકમ કાપી શકાય નહીં. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ બંને લાભો તદ્દન અલગ-અલગ કાનૂની ક્ષેત્રમાં કાર્ય કરે છે, તેથી વીમા કંપનીઓ વળતર ઘટાડવા માટે મેડિકલેમનું બહાનું કાઢી શકશે નહીં.

જસ્ટિસ સંજય કરોલ અને જસ્ટિસ વિપુલ એમ. પંચોલીની બનેલી હાઈ-લેવલ બેન્ચે 'ન્યૂ ઇન્ડિયા એશ્યોરન્સ કંપની લિમિટેડ' દ્વારા બોમ્બે હાઇકોર્ટના આદેશ વિરૂદ્ધ કરાયેલી અપીલને સદંતર ફગાવી દીધી હતી. બોમ્બે હાઈકોર્ટે અગાઉ ચુકાદો આપ્યો હતો કે મોટર અકસ્માત દાવા ટ્રિબ્યુનલ્સ (MACT) દ્વારા નક્કી કરાયેલા વળતરમાંથી મેડિકલેમની રકમ કપાતપાત્ર નથી, જેની પર હવે સુપ્રીમ કોર્ટે પણ પોતાની આખરી મહોર મારી દીધી છે.

શું આ 'ડબલ બેનિફિટ' એટલે કે બમણો લાભ છે? કોર્ટે આપ્યો સણસણતો જવાબ

કોર્ટ સમક્ષ મુખ્ય કાનૂની પ્રશ્ન એ હતો કે, શું કોઈ વ્યક્તિ અકસ્માત બાદ હોસ્પિટલના ખર્ચ પેટે વીમા કંપની પાસેથી મેડિકલેમ પાસ કરાવી લે, તો તે ફરીથી મોટર અકસ્માત ટ્રિબ્યુનલમાં એ જ ખર્ચના વળતરનો દાવો કરી શકે? વીમા કંપનીની દલીલ હતી કે આ એક જ ખર્ચ માટે "ડબલ બેનિફિટ" (બમણો લાભ) મેળવવા જેવું છે જે અસ્વીકાર્ય હોવું જોઈએ.

વીમા કંપનીના આ દાવાને સંપૂર્ણપણે નકારી કાઢતા સુપ્રીમ કોર્ટે બહુ સુંદર તર્ક આપ્યો કે, "મેડિકલેમ પોલિસી એ કોઈ પણ વ્યક્તિએ પોતાના જીવનની અનિશ્ચિતતાઓ અને કમનસીબ ઘટનાઓ સામે આર્થિક સુરક્ષા મેળવવા માટે વર્ષો સુધી નિયમિત પ્રીમિયમ ચૂકવીને ખરીદેલો એક કરાર આધારિત લાભ છે. જ્યારે બીજી તરફ, મોટર વાહન કાયદા હેઠળ મળતું વળતર એ અકસ્માત કરનાર વાહનના ચાલકના ખોટા કૃત્ય અને ગુનાના કારણે પીડિતને મળતો કાયદેસરનો હક છે. ફક્ત એટલા માટે કે બંને રકમ દેખાવમાં સમાન લાગે છે, તેને ડબલ બેનિફિટ કહી શકાય નહીં. જો આવી કપાતને મંજૂરી અપાય, તો સમજદારીપૂર્વક હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ લેનારા અને વર્ષો સુધી પ્રીમિયમ ભરનારા પ્રમાણિક નાગરિકોને સજા કરવા બરાબર ગણાશે, જે અન્યાયી છે."

ન્યાયિક અનિશ્ચિતતાનો આવ્યો અંત

અત્યાર સુધી આ ગંભીર મુદ્દા પર દેશની અલગ-અલગ હાઈકોર્ટોમાં ભારે વિરોધાભાસી મંતવ્યો હતા. કેટલીક અદાલતો ડુપ્લિકેશન અટકાવવાના નામે મેડિકલેમની રકમ કાપવાની મંજૂરી આપતી હતી, તો કેટલીક અદાલતો તેની વિરુદ્ધ ચુકાદો આપતી હતી. આ વિસંગતતા પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે આનાથી કાયદાકીય ક્ષેત્રે ભારે અસ્થિરતા અને અનિશ્ચિતતા ઊભી થતી હતી. હવે સુપ્રીમ કોર્ટે (૨૦Inst૨૬ લાઇવલો (SC) ૫૦૪) ના ચુકાદા દ્વારા આ વિવાદનો કાયમી ઉકેલ લાવી દીધો છે, જેનાથી દેશભરના લાખો અકસ્માત પીડિતોને મોટો આર્થિક ન્યાય મળશે.