નવી દિલ્હી: તા.14 ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે લગ્ન અને છૂટાછેડાના કાયદાને લઈને એક અત્યંત મહત્વનો નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો પતિ-પત્ની વચ્ચે મધ્યસ્થી (Mediation) દ્વારા તમામ વિવાદોનું સંપૂર્ણ અને અંતિમ સમાધાન થઈ ગયું હોય, તો ત્યારબાદ કોઈ પણ પક્ષકાર મનસ્વી રીતે પોતાની સંમતિ પાછી ખેંચી શકે નહીં. કોર્ટે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આવા કરારો ન્યાયિક પ્રક્રિયાનો પાયો છે અને તેનું ઉલ્લંઘન સ્વીકાર્ય નથી.
શું હતો આ હાઈ-પ્રોફાઈલ કેસ?
વર્ષ ૨૦૦૦માં લગ્નગ્રંથિથી જોડાયેલા આ દંપતી વચ્ચે ૨૦૨૩માં વિવાદ વકર્યો હતો. પતિએ છૂટાછેડાની અરજી કરી ત્યારે ફેમિલી કોર્ટે મામલો મધ્યસ્થી માટે મોકલ્યો હતો. મધ્યસ્થીમાં બંને પક્ષો વચ્ચે કરોડોના વ્યવહાર સાથે સમાધાન થયું હતું. કરાર મુજબ, પતિ પત્નીને ₹૧.૫ કરોડ રોકડા, નવી કાર અને ઘરેણાં આપવા સંમત થયો હતો, જ્યારે પત્નીએ સંયુક્ત ખાતામાંથી ₹૨.૫ કરોડ પતિને ટ્રાન્સફર કરવાના હતા. જોકે, અડધી રકમ સ્વીકાર્યા પછી પત્નીએ અચાનક પોતાની સંમતિ પાછી ખેંચી લીધી અને પતિ પર ઘરેલુ હિંસાનો કેસ ઠોકી દીધો.
અદાલતની આકરી ટિપ્પણી અને પત્નીનો દાવો
સુનાવણી દરમિયાન પત્નીએ દાવો કર્યો હતો કે લેખિત કરાર સિવાય પણ પતિએ તેને ₹૧૨૦ કરોડના દાગીના અને ₹૫૦ કરોડના સોનાના બિસ્કિટ આપવાનું વચન આપ્યું હતું, જે કરચોરી માટે છુપાવવામાં આવ્યું હતું. જસ્ટિસ રાજેશ બિંદલ અને વિજય બિશ્નોઈની બેન્ચે આ દલીલનો સખત વિરોધ કરતા કહ્યું કે, કોર્ટ સમક્ષ આવી વાતો કરવી એ ન્યાય વ્યવસ્થા પ્રત્યે અનાદર છે. અદાલતે ૨૩ વર્ષ પછી પહેલીવાર કરાયેલા ઘરેલુ હિંસાના આરોપોને 'પછીથી સુઝેલો વિચાર' (Afterthought) ગણાવ્યો હતો.
કલમ ૧૪૨ હેઠળ લગ્નનો અંત
સુપ્રીમ કોર્ટે જોયું કે આ લગ્ન હવે કાયમી ધોરણે તૂટી ગયા છે અને સાથે રહેવાની કોઈ શક્યતા નથી. આથી, બંધારણની કલમ ૧૪૨ હેઠળ પોતાની વિશેષ સત્તાનો ઉપયોગ કરીને કોર્ટે આ લગ્નને વિસર્જિત કરી દીધા. સાથે જ પત્ની દ્વારા કરવામાં આવેલી ઘરેલુ હિંસાની કાર્યવાહી રદ કરી અને પતિને બાકીની રકમ ચૂકવી દેવા આદેશ આપ્યો.
આ ચુકાદો એવા લોકો માટે એક સચોટ સંદેશ છે જેઓ મધ્યસ્થીની પ્રક્રિયાનો દુરુપયોગ કરીને સામેના પક્ષને હેરાન કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે વાજબી કારણ વિના કરારમાંથી ખસી જનાર પર ભારે દંડ લાદવો જોઈએ.