નવી દિલ્હી, તા.૩૦: બિહારમાં ચર્ચાસ્પદ બનેલા સામાજિક કાર્યકર્તા ભારત ભૂષણ તિવારી ઉર્ફે ભરત તિવારીના પોલીસ એન્કાઉન્ટર કેસમાં આજે સુપ્રીમ કોર્ટે મોટો ચુકાદો આપ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે આ કથિત "અન્યાયિક હત્યા" (એક્સ્ટ્રા-જ્યુડિશિયલ કિલિંગ) ની તપાસ માટે સ્વતંત્ર નિષ્ણાત સમિતિ અથવા સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) ને કેસ સોંપવાની જાહેર હિતની અરજી (PIL) પર સુનાવણી કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે. જસ્ટિસ એમ.એમ. સુંદરેશ અને જસ્ટિસ શીલ નાગુની બેન્ચે અરજદારને આ મામલે સીધા સુપ્રીમ કોર્ટમાં આવવાને બદલે પહેલા પટના હાઇકોર્ટનો સંપર્ક કરવા નિર્દેશ આપ્યો છે.

કોર્ટરૂમ ડ્રામા: ન્યાયાધીશોએ પૂછ્યું - "તમે કોણ છો?"

મંગળવારે જ્યારે આ હાઈપ્રોફાઈલ મામલો સુનાવણી માટે આવ્યો, ત્યારે સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે અરજી દાખલ કરનારા એડવોકેટ વિશાલ તિવારીને સીધો સવાલ કર્યો કે, "આ કેસમાં તમે કોણ છો?" એડવોકેટે જ્યારે જવાબ આપ્યો કે આ અરજી વ્યાપક જાહેર હિતમાં (PIL) દાખલ કરવામાં આવી છે, ત્યારે બેન્ચે કડક વલણ અપનાવતા કહ્યું, "ના, માફ કરશો. અમે અત્યારે આની સુનાવણી નહીં કરીએ. તમારી પાસે હાઈકોર્ટમાં જવાની સંપૂર્ણ સ્વતંત્રતા છે."

પરિવારનો ગંભીર આરોપ: હથિયાર નીચે મૂક્યા પછી પણ કેમ ગોળી મારી?

બિહારના ભોજપુર જિલ્લાના બિલૌટી ગામના રહેવાસી ભરત તિવારીનું ગત ૧૭ જૂનના રોજ પોલીસ એન્કાઉન્ટરમાં મોત થયું હતું. આ ઘટના બાદ આખા રાજ્યમાં ભારે હોબાળો મચી ગયો છે. ભરત તિવારીના પરિવારનો દાવો છે કે તેમણે પોલીસ સામે આત્મસમર્પણ (શરણાગતિ) સ્વીકારી લીધું હતું અને પોતાનું હથિયાર પણ છોડી દીધું હતું, તેમ છતાં પોલીસે તેમને જાણીજોઈને ગોળી મારી દીધી હતી. બીજી તરફ, વિવાદ વધતાં બિહાર સરકારે શનિવારે જ આ સમગ્ર ઘટનાની ન્યાયિક તપાસ કરાવવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે.

પોલીસ પ્રક્રિયા પર સવાલ: ‘આંખ બદલ આંખ’ નો અભિગમ લોકશાહી માટે ખતરો

અરજીમાં સુપ્રીમ કોર્ટના વર્ષ ૨૦૧૪ ના એ ઐતિહાસિક ચુકાદાનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં પોલીસ એન્કાઉન્ટર અથવા કસ્ટોડિયલ ડેથની ઘટનાઓમાં કડક માર્ગદર્શિકા (ગાઈડલાઈન્સ) નક્કી કરવામાં આવી છે. અરજીમાં દલીલ કરાઈ હતી કે,

"લોકશાહી સમાજમાં પોલીસ પોતે જ ન્યાય કરનારી સંસ્થા ન બની શકે. જો કોઈ આરોપીનો ગુનાહિત ઇતિહાસ હોય તો પણ તેનું ફેક એન્કાઉન્ટર કરવું એ કાયદાના શાસનને નબળું પાડે છે અને આ વલણ સમાજને ‘આંખ સામે આંખ’ ની અરાજકતા તરફ દોરી જશે."

સામાજિક કાર્યકર્તા કે માનસિક અસ્વસ્થ? વિવાદ વકર્યો

આ કેસમાં પોલીસ અને સ્થાનિક લોકોના દાવા તદ્દન અલગ છે. પ્રારંભિક પોલીસ નિવેદનમાં ભરત તિવારીને "માનસિક રીતે અસ્વસ્થ" ગણાવવામાં આવ્યા છે અને એવો આક્ષેપ કરાયો છે કે તેઓ અવારનવાર પોલીસ પર ફાયરિંગ કરતા હતા, જેના જવાબમાં પોલીસે સેલ્ફ-ડિફેન્સ (સ્વ-બચાવ) માં ગોળી ચલાવવી પડી હતી.

પરંતુ, સ્થાનિક ગ્રામજનો અને પરિવારના મતે ભરત એક નીડર સામાજિક કાર્યકર હતા, જે વહીવટીતંત્ર સામે ગરીબો અને જનતાના મુદ્દા ઉઠાવતા હતા. હાલમાં, સોશિયલ મીડિયા પર આ ઘટના સાથે જોડાયેલા વિડીયો વાયરલ થયા બાદ એસપી (SP) દ્વારા એક કોન્સ્ટેબલ સામે પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે, જેનાથી શંકાની સોય વધુ મજબૂત બની છે. હવે સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશ બાદ, આ કેસની આગામી કાનૂની લડાઈ પટના હાઈકોર્ટમાં લડાશે.