નવી દિલ્હી, તા.૨૪: સોશિયલ મીડિયા અને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર અદાલતી કાર્યવાહીની વિડિયો ક્લિપ્સના થઈ રહેલા વ્યાપક દુરુપયોગ, એડિટિંગ અને ગેરમાર્ગે દોરતા પ્રસારણ સામે સુપ્રીમ કોર્ટે આજે અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે શુક્રવારે એક મહત્વપૂર્ણ વચગાળાનો આદેશ આપતાં સુપ્રીમ કોર્ટના સેક્રેટરી જનરલ અથવા સંબંધિત હાઈકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલની પૂર્વ પરવાનગી વિના સોશિયલ મીડિયા પર કોર્ટની કાર્યવાહીના ઓડિયો-વિડિયો રેકોર્ડિંગ પોસ્ટ, રિપોસ્ટ, અપલોડ કે શેર કરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી દીધો છે.
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત, ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચી અને ન્યાયાધીશ વી. મોહનની બનેલી ત્રિપુટી બેન્ચે લાઈવ-સ્ટ્રીમિંગ વીડિયોના મીમ્સ, સંપાદિત (Edited) ક્લિપ્સ અને ગેરમાર્ગે દોરતા કન્ટેન્ટ તરીકે થઈ રહેલા દુરુપયોગ અંગે ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. આ મામલે કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને અન્ય પક્ષકારો પાસેથી સત્તાવાર જવાબ માંગ્યો છે.
વચગાળાના નિર્દેશો અને કડક આદેશો
સર્વોચ્ચ અદાલતે પોતાના આદેશમાં સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે:
•    પૂર્વ મંજૂરી ફરજિયાત: સુપ્રીમ કોર્ટના સેક્રેટરી જનરલ કે સંબંધિત હાઈકોર્ટના રજિસ્ટ્રાર જનરલની પૂર્વ પરવાનગી લીધા વિના ન્યાયિક કાર્યવાહીના કોઈ પણ ઓડિયો-વિડિયો રેકોર્ડિંગમાંથી કન્ટેન્ટ કાઢવું (extraction), તેમાં ફેરફાર કરવો (alteration) અથવા તો સોશિયલ મીડિયા કે અન્ય ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર પોસ્ટ કે રિપોસ્ટ કરી શકાશે નહીં.
•    નિયમન અને જવાબદારી: અરજદાર વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ એડવોકેટ વિકાસ સિંહે સોશિયલ મીડિયા પર વકીલો અને જજ સાહેબોના સંવાદોને તોડી-મરોડીને દર્શાવવાની વધતી પ્રવૃત્તિ પર ધ્યાન દોર્યું હતું.
•    સરકારનું સમર્થન: સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ પણ અરજદારની રજૂઆત સાથે સંપૂર્ણ સહમતી દર્શાવતા સ્વીકાર્યું હતું કે, ડિજિટલ સ્પેસમાં કોર્ટ પ્રોસિડિંગ્સના થઈ રહેલા દુરુપયોગને રોકવા માટે ચોક્કસ અને કડક નિયમન (regulation) હોવું અત્યંત જરૂરી છે.
ગંભીરતા અને ભવિષ્યના પગલાં
અદાલતોની ગરિમા અને ન્યાયિક પ્રક્રિયાની પવિત્રતા જળવાઈ રહે તે હેતુથી સુપ્રીમ કોર્ટે આ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. લાઈવ-સ્ટ્રીમિંગનો મૂળ હેતુ પારદર્શિતા લાવવાનો હતો, પરંતુ સોશિયલ મીડિયા પર વ્યુઝ (Views) અને લાઈક્સ મેળવવા માટે જે રીતે ન્યાયિક સંવાદોને તોડી-મરોડીને રજૂ કરવામાં આવી રહ્યા છે, તેના પર હવે પૂર્ણવિરામ મૂકવા માટે કેન્દ્ર સરકાર અને અદાલતી વહીવટ યોગ્ય માર્ગદર્શિકા તૈયાર કરશે.